["I NURBOY CHUNAYEVICH ABDULLAYEV NAS1BA ABDULLAYEVNA KARATAYEVA KLINIK ALLERGOLOGIYA | I\nЛ0 'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA О* RTA MAHSUS TA'LIM VAZIRLIGI NURBOY CHUNAYEVICH ABDULLAYEV NASIBA ABDULLAYEVNA KARATAYEVA KLINIK ALLERGOLOGIYA Tibbiyot oliy o'quv yurtlari pediatriya fakulteti VI kurs talabalari uchun o'quv darsligi ТашПйИ Toshkent-2013\nUOK: 37.013(072) КВК 5г (5 0 ) Т46 Darslikda allergik kasalliklar va ulaming kelib chiqishi sabablari, patogenezi, irsiy moyillik to'g 'risida, shu bilan birga bolalardagi allergik kasalliklaming turlari haqida so'z yuritiladi. Allergik kasalliklarning oldini olish va antiallergik immunoterapiya, davolash chora-tadbirlariga alohida to'xtalib o'tiladi. Jahon Sog'liqni Saqlash tashkiloti ma'lumotlariga qaraganga allergik kasalliklar XXI asr kasalliklari orasida yuqori o 'rinni egallaydi.", "Bunga asosan noqulay ekologik muhit, yuqori zararlanish, ovqat sifatining o'zgarishi, antibiotiklardan ko'p foydalanish, irsiy moyillik va boshqalar sabab bo'Imoqda. Allergik kasalliklami oldini olish, allergik qo'zg'atuvchilarini aniqlash, erta tashxis qo'yish, bemorlar holatini to'g'ri baholash asosan bolalarda allergik kasalliklarning asoratlarini bartaraf etishda muhim mezon hisoblanadi. Allergik kasalliklar o'zining kechishiga qarab turli-tuman bo'ladi. Ular boshqa kasalliklar niqobi ostida yashirin boshlanadi. Tez-tez yallig'lanish kasalliklariga chalinish, immun tariqisligi tufayli kasallikning rivojlanishi uchun imkoniyat yaratiladi. Darslik tibbiyot instituti VI kurs talabalariga mo'ljallangan.", "Tuzuvchilar: Tashkent Pediatriya Tibbiyot instituti 1-GospitaI pediatriya noan'anaviy davolash asoslari klinik allergologiya kafedrasi dotsenti t.f.n Abdullayev Nurboy Chunayevich, assistent Karatayeva Nasiba Abdullayevna. Taqrizchilar 1. Buxoro Davlat Tibbiyot instituti neonatologiya kafedrasi t.f.d. Sh.I. Navruzova 2. ToshPTI Fakultet pediatriya kafedrasi t.f.d. dotsenti A.L.Aiiyev 3. ToshPTI Patofiziologiya kafedrasi dotsenti N.N.Nig'matov 4. ToshPTI o'zbek, rus, lotin tillari kafedrasi mudiri K.H. Turdiyeva 0 'quv darsligi ToshPTI markaziy uslubiy kengashi yig'ilishida muhokama qilingan. Bayonnoma №7 “20.03 ” 2013-уil 0 'quv darsligi ToshPTI ilmiy kengashi yig'ilishida tasdiqlangan Bayonnoma №5 “26.04 ” 2013-yil © NURBOY CHUNAYEVICH ABDULLAEV 2013 yil © NASIBA ABDULLAYEVNA KARATAYEVA 2013 yil\nSO'Z BOShl. Taniqli olim muxtaram ustozimiz professor M.M.", "Haqberdiyevningxotirasiga bag'ishlanadL O'zbekistonda tibbiyot fanining allergologiya soxasining rivojlanishida M.M. Haqberdiyevning xizmatlari cheksiz. M.M. Haqberdiyevning ilmiy izlanishl arming fundamental qismi eksperimental allergologiyaning dolzarb jihatlarini hal qilishga bag'ishlangan. M.M. Haqberdiyev ilk bor tez kechar va sekin kechar allergik kasalliklar etiologiyasida va patogenezida yoshga xos xususiyatlari to'g'risida yangi ilk ma'lumotlari to'plangan. Qisqa chizma bo'yicha maxsus allergenning katta dozasini qo'llab maxsus terapiyaning eksperimental andozasini yaratganlar, shuningdek maxalliy o'simliklar xom-ashyosidan olingan yangi antiallergik vositalaridan foydalanib nospetsefik terapiyaning eksperimental modulini ishlab chiqqanlar.", "Toshkent shahar vaksina va zardob ilmiy tekshirish instituti negizida regional allergenlami sanoat yo'lida ishlab chiqarish texnologiyasi yaratildi. Bolalar va kattalarda allergik kasalliklar bilan kasallangan bemorlami maxsus tashxis va davolashning yangi usullarini ishlab chiqqan. 15 dan ortiq maxsus regional alergenlami ajratib olib, ulami amaliy sog'liqni saqlash sohasida joriy qilganligi uchun o'z vaqtida bronza va kumush medallari bilan taqdirlanganlar. Alergik kasalliklar bilan xastalangan bolalami maxsus davolashning yangi elektroforetik usullarini ishlab chiqib uni sog'liqni saqlash amaliyotida qo'Ilanilishi kashfiyot sifatida tan olindi va M.M. Haqberdiyevga avtorlik guvohnomasi berildi. Professor M.M. Haqberdiyev Respublikamizning tibbiyot institutlarida “ALLERGOLOGIYA KURSLARINI” tashkil qilinishining faol ishtirokchisi edilar. Hozirgi vaqtda professor M.M.", "Haqberdiyevning regional allergologiyaning amaliy jihatlariga bag'ishlangan ilmiy ishlarini amaliyotda keng qo' llanmoqda. MUQADDIMA Bolalardagi allergiya-hozirgi zamon tibbiyotining dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Organizmga yot moddalar tushganidan so'ng uning o'zgargan reaktivligini belgilash uchun tibbiyotga 1906 yili Avstriyalik pediatr K.Pirke tomonidan «ALLERGIYA» termini ilk bor kiritilgan edi. Hozirgi vaqtda bu tushuncha keng ko'lamda tibbiyotda mustaqqil fan sohasi bo'lib «ALLERGOLOGIYA” deb nomlanadi. Tarixiy jihatdan allergologiyaning rivojlanishi o'zaro uzviy bog'liq ikki yo'nalish bo'yicha boradi. Birinchi eksperimental allergologiya. Bu yo'nalish laboratoriya hayvonlarida tajribalar o'tkazishga asoslangan. Ikkinchi-klinik allergologiya. Bu yo'nalish har xil allergik kasalliklar bilan hastalangan bemorlami kuzatish va tekshirishlarga asoslangan.", "Hozirgi davrda allergologiya alohida tibbiyot fani sifatida keng tarqalib bormoqda. Allergologiya muammosiga qiziqishning ortishi qator sabablar bilan tushuntiriladi. Bularga bolalar va katta yoshlilar o'rtasida allergik kasalliklaming ko'payishi, og'ir klinik kechishga ega bo'lishi, ulami o'lim bilan yakunlanishi, shuningdek, halq orasida yashirin sensibilizatciyalashgan «potencial allergik» shaxslar sonining ko'payishi va ulami qulay sharoit paydo bo'Iganda allergiyaning ro'yi rost klinik shakllari bilan kasallanishi mumkinligi muhim ahamiyatga ega. Har xil sohadagi shifokorlar allergologiya bilimidan xabardor bo'lishlari muhim va zarur, chunki organizmning hohlagan to'qimasi allergiya mexanizmi bo'yicha shikastlanishi mumkin.", "Shu tufayli allergik patologiya masalalari bilan pediatrlar, terapevtlar, otorinolaringologlar, dermatovenerologlar, gastroenterologlar, kardiologlar, nevropatologlar va boshqaiar ham qiziqmoqdalar. Shunday qilib, allergologiya tibbiyotning turli sohalari namoyondalarini birlashtiruvchi vazifasini bajaradi, bu esa allergik kasalliklami kamaytirish uchun kurashda davolash-profilaktika tadbirchoralarini takomillashtirishni va aholi sog'ligini mustahkamlashda nihoyatda muhim ahamiyatga ega. Allergologiya ko'p qirrali fandir. Hozirgi zamon allergologiyasining eng asosiy masalalari quyidagilardan iborat: allergik kasalliklami erta tashxislash va davolash chora tadbirlarini takomillashtirish, kasallikning klinik belgilarini maxsus tashxislash yordamida aniqlash, va profilaktika ishlarini yaxshilash shular jumlasidandir.", "O'zbekistonda allergologiya bo'yicha ilmiy tadqiqotlar muvaffaqiyatli olib borilmoqda. ToshPMIning klinik allergologiya kursida regional allergologiyaning dolzarb muammolari o'rganilmoqda. O'zbekistonda birinchi allergologik kabinet 1963 yili Samarqand shahrida tashkil etildi. Hozirgi vaqtda respublikada katta yoshli bemorlar va bolalar uchun mo'ljallangan allergologik markazlar muvaffaqiyatli ishlab turibdi. Toshkent shahrida allergologik bemorlar uchun allergologiya markazlari, viloyatlarda ham allergologik markazlar, allergologiya kabinetlari halq salomatligi yo'lida xizmat qilmoqda. Mana shunday allergologik muassasalarda allergologik patologiya bilan hastalangan bemorlarga ixtisoslashtirilgan davolashprofilaktika yordamlari ko'rsatilmoqda. Toshkent VZITI negizida 20 turdagi chang, hashorat, maishiy allergenlar sanoat usulida tayyorlash yo'lga qo'yilgan.", "ToshPTI negizida O'zbekiston tibbiyot ta'Iimi tizimida 6-kurs talabalari uchun “ALLERGOLOGIYA” kursi 1997 yildan boshlab faoliyat yuritib kelmoqda. 2007 yilda №1 Toshkent klinik shifoxonasida bolalar «ALLERGOLOGIYA» bo'limi tashkil etildi. TTA negizida esa allergologiya markazi tashkil etildi. ALLERGOLOGIYA FANI VA UNING RIVOJLANISH TARIXIGA DOIR QISQACHA MA'LUMOTLAR Inson organizmining o 'simiiklarga, turli oziq-ovqat maxsulotlariga bo'lgan o 'zgacha reaksiyasi insonlar e 'tiborini o'ziga jalb qilib keldi va ular «ideopatiya», «idiosinkraziya», «anafilaksiya», «yuqori sezgirlik» terminlari bilan nomlandi. 1904 yili Pirke tomonidan tavsiya etilgan «allergiya» (alos-begona, ergon-ta'sir) termini tibbiyotga kiritilgan vaqtgacha albatta shunday edi.", "Ko'pgina olimlaming aliergologiya va immunologiya sohasida olib borgan tadqiqotlari ailergik reaksiyalar rivojianish mexanizmi haqidagi tushunchalami umumlashtirdi. Bu borada N.N.Sirotinin, A.A.Bogomolst, L.A.Zilber, A.D.Ado, R.V.Petrov, L.E.Eger, R.M.Xayitov, B.V.Pinegin, X.I.Istamov kabi olimiar fikrlari, tadqiqotlari aliergologiya fanining rivojlanishida asosiy negiz bo'lib xizmat qildi. Keltirilgan ma'lumotlarga asosan «allergiya» - inson organizmining o'ziga xos yuqori sezgirligi hisoblanib, yot moddaga nisbatan immun reaksiyasiga javob qaytarishi hisoblanadi. Yot modda - allergen bo'lib, allergen to'Iaqonli (oqsillar, peptidfar, nuklein kislotalar, lipopolisaxaridlar) va to'Iaqonli bo'lmagan gaptenlar bo'lishi mumkin. Gaptenlar organizmdagi oqsillar bilan birikkandan so'ng immun sistema reaksiyasini keltirib chiqaradi.", "So'nggi 15-20 yil ichida yer yuzining ko'pchilik mamlakatlarida ailergik kasalliklar soni tobora ko'payib bormoqda. Ailergik kasalliklar insoniyat olami orasidagi kasalliklaming eng ko'p tarqalgan turi bo'lib qolmoqda. Turli mamlakatlarda ailergik xastaliklar bilan kasallanish darajasi bir-biridan ancha farq qiladi. Ailergik kasalliklar o 'sma kasalliklarga nisbatan 30 marta, revmatizmga nisbatan 2000 marta ko'p tarqalgan. Ailergik kasalliklar rivojlanishiga iqlimning o 'ziga xos xususiyati va geografik sharoitlar ta'sir ko'rsatadi. Masalan, Boltiq bo'yi aholisi orasida bronxial astma bilan kasallanish ko'rsatkichi har 1000 kishiga 8 ta to'g 'ri kelsa, Shimoliy Kavkaz tog'larida esa bu kasallik uchramagan. AQShda 20 min kishi pollinoz kasalligi bilan xastalangan, 9 min kishi bronxial astma xastaligi bilan, yana shuncha kishi boshqa ailergik kasalliklar bilan xastalangan.", "Qishloq axolisiga nisbatan shahar axolisida ailergik kasalliklar 10 marta ko'p uchraydi. Bu yerda ekologiyaning roli juda katta ahamiyatga ega. Atmosfera havosi yuqori darajada ifloslangan mintaqalarda ailergik kasalliklar bilan davolash muassasalariga murojat qilgan bemorlar soni toza havoli xududlarga qaraganda 8-10 marta ko'proq uchraydi. Ailergik xastaliklarga quyidagi kasalliklar kiradi: Bronxial astma kasalligi 8,8 % Ailergik rinit kasalligi 5,8 % Pollinoz kasalligi 14,6%\nAllergik dermatitlar 3,2 % Don allergiyasi 7 % O'tkir eshakem, Kvinke shishi 8,8 % Oziq-ovqat allergiyasi 6 % Allergik bronxitlar 5,4 % Hamma allergik kasalliklar 48,2 % ni tashkil etadi. Allergiya yunoncha so'zdan olingan bo'lib, «alos» begona va «ergo» ta'sir so'zlaridan kelib chiqqan bo'lib, u organizmga tushgan begona moddalarga javob berish degan ma'noni bildiradi.", "Bu tushunchani birinchi bo'lib 1904 yilda Avstraliyalik bolalar shifokori Klemans fon Pirke aniqlagan. Allergologiyada ko'p ishlatiladigan allergen va antigen tushunchalari mavjud. Allergen-bu organizmga allergik reaksiyalar chaqiradigan modda hisoblanadi. Organizmga yuborilgan yot modda hisobiga allergik reaksiyalar sodir bo'lsa bu allergen hisoblanadi. Organizmga yuborilgan yot modda hisobiga immun o'zgarishlar sodir bo'lsa, bu antigen hisoblanadi. Allergen va antigenlar yuqori molekulyarligi, oqsil tabiatliligi va shu organizm uchun yot ekanlilik xususiyatiga ega. Ayrim oqsil tabiatiga ega bo'lmagan yuqori molekulali moddalar ham allergik reaksiyalar chaqirishi mumkin. Masalan: dori moddalari, kimyoviy moddalar, (brom,yod, xrom, nikel) ayrim oziq-ovqat maxsulotlari oqsil tabiatiga ega emas, bulami gaptenlar deyiladi.", "Gaptenlar organizmga tushishi bilan immun o 'zgarishlarga olib keladi. Antigen va antitclolaming birikishi natijasida komplekslar hosil bo'ladi. Aliergologiya fani rivojlanish tarixiga xissa qo'sbgan rus olimlari haqida qisqacha ma'lumotlar Sirotinin Nikolav Nikolaevich Tug'ilgan sanasi: 14(26) noyabr 1896 yil Tug 'ilgan joyi: Rossiya Imperiyasi, Saratov. Akademik AMN SSR (1957) korrespondent a'zosi ANU SSR (1939) .Ukraina SSSR (1941)da hizmat ko'rsatgan ilmiy arbob. A.A. Bagamolsev mukofoti laureati (1976). 1928 yil «К ucheniyu ob anafilaksii» haqidagi doktorlik desertatsiyasini himoyaiadi. Moskvadagi Medikobiologik institutda ilmiy bosh hodim sifatida ishlagan. 1929 yilda Kazanya tibbiyot institutining patologik fizialogiya kafedrasi mudiri bo'lib ishladi.", "U Kazaniyada anafilaksiyada qon tarkibidagi glyutanin moddasining tarkibi va almashinuvining o'zgarishini,\nhamda anafilaksiyada blokadaning retikuloendotelial sistemaga ta'sirini o 'rgandi. A.A. Bogomoltsev redaksiyasi ostida patofiziologiyadan kuptomli qo'llanmadagi “Yallig'lanish” va ''Allergiya” haqidagi bo'limni yozgan. 1934 yilda (SSSR) allergiya haqidagi qo'lanmasi chiqgan. 1933 yil “Kazaniya Respublikasi patofiziologiya kafedrasidagi ishlar yig'masi” bosib chiqarilgan. Publikatsivalari: N. N. Sirotinin. Allergii, v kn.: Osnovno' i dostijeniya sovremennoy meditsino', t. 2. — Xarkov, 1934 g. N. N. Sirotinin. Sravnitelnayafiziologiya akklimatizatsii к vo'sokogornomu klimatu, v kn.: Kislorodnaya nedostatochnost. — Kiev, 1963 g. N. N. Sirotinin. Reaktivnost i rezistentnost organtzma, v kn.: Mnogotomnoe rukovodstvo po patologicheskoy fiziologii, t. 1 Moskva, 1966 g. N.N.Sirotinin.", "Akademik Aleksandr Aleksandrovich Bogomoles.—Kiev, 1957 g. A.A.Bagamoletsni Saratovdagi o'quvchilari guruhi, 1923 yil. Birinchi qatorda: N.N. Sirotinin, N.B.Medvedeva, A.A .Bogomolets, E.N.Kogan. Ikkinchi qatorda: B.M.SHmidt, L.R.Perelman. Andrev Dmitrivevich Ado Tug'ilgan yili:21 yanvar 1909 yil. Sovet patofiziologi, immunologi, Allergologi bo'lib, Rossiya va SNG davlatlarida eksperemental va klinik allergalogiyaga asos solgan. Buyuk patofiziologlar maktabini boshqargan. Kazan universitetini tamomlab ,1938 yil Kazan universiteti patofiziologiya kafedrasi mudiri bo'lean. 2-goMOLGMIim. N. I. Pirogova (1952- yildan), so'ng — РГМУ. • 18 sentyabr 1961 yilda AMN SSSR Ilmiy izlanish allergik labaratoriyasiga asos soldi. Andrey Dmitrievich - RAMN akademiki, RSFSR ning ilmiy xizmat ko'rsatgan arbobi.", "Respublika premiyasi laureate, Professor, Tibbiyot fanlari doktori.Andrey Dmitrievich ilmiy ishlari uchun davlat tomonidan ko'pgina mukofot va medallar bilan taqdirlangan. Andrey Dmitrievich 800 dan ortiq ilmiy ish qilgan, 12 ta monografiyasi, ilmiy qo'llanmalari, kitoblari bo'lib ulardan ko'pini nemis, chex, rumin, vetnam, ffansuz, inglis tillaridan taijima qilgan. U “Interastma” Xalqaro jamiyati, Fransiya allergalogiya jamiyati va Y. Purkine nomidagi chexoslavakiya ilmiy jamiyati a'zosi bo'lgan. 1944 yilda allergik reaksiyalar mexanizmida poliergik nazariyani ilgari surgan. Birinchi marotaba SSSRda Autoallargiya bo'yicha ilmiy izlanishlar olib brogan. Andrey Dmitrievich bir qancha patofiziologiya bo'yicha kitoblar (1953, 1973, 1980, 1994) yozgan, praktik allergalogiya bo'yicha qo'llanmalar yozgan. “Umumiy allergalogiya” (1970, 1978).", "“Xususiy allergalogiya” va “Nerv sistemasini zararlovchi antigenlar” kitoblarini yozgan. ADO Vyacheslav Andreevich Tibbiyot fanlari doktori, Katta ilmiy xodim Ilmiy tekshirish instituti mehnat gigienasi va kasbiy kasalliklar AMN SSSR da Kasbiy Qizil Yulduz nishoni sohibi. Allergologiya sohasi bo'yicha 100 dan ortiq ilmiy ishlar yozgan. Markaziy gazeta va jumallarda, Markaziy televedeniya va butun MDH davlatlari milliy radio tarmoqlarida tibbiyot, xususan patofiziologiya, allergologiya-immunologiyaga oid ma'ruzali chiqishlar qilgan. SOMOV Boris Aleksandrovich. Tibbiyot fanlari doktori, professor, Dermatalodiya kafedrasi mudiri, Ilmiy tekshirish institute mehnat gigienasi va kasbiy kasalliklar AMN SSSR da Kasbiy Qizil Yulduz nishoni sohibi.", "Allergologiya, dermatologiya, immunologiya, kasbiy kasalliklar, tibbiyot teoriyalari haqida 200 dan ortiq ilmiy ishlari bor, Bir qancha tibbiy ilmiy qo'llanmalar muallifidir. GORYACHKINA Lyudmila Aleksandrovna. Tibbiyot fanlari nomzodi, shifokorlar malaka oshirish institutida Allergologiya kafedrasi xodimi, Markaziy Lenin nishoni sohibi. Allergologiya bo'yicha 75 dan ortiq ilmiy ishlar muallifidir. Xalq orasida tibbiy bilimni oshirish bo'yicha aktiv propagandist. O 'zbekiston Republikasida allergologiya fani sohasining yetakchi vakillari Xaoberdiev Mardon Muxammedovich Tibbiyot fanlari doktori, professor atoqli olim. Tug'ilgan sana: 1932yil 30 mart, Samarqand. Professor Xaqberdiev M.M patofiziolog va allergolog olim. 1954 yil Samarqand Tibbiyot Institutini bitirdi. 1954 yildan 1957 yilgacha 2- Moskva Tibbiyot Institutining Patologik fiziologiya kafedrasida aspiranturada o'qidi.", "Akademik A.D.Ado raxbarligi ostida tibbiyot fanlari nomzodligi ishini muvaffaqiyatli yoqladi. 1957 yildan 1972 yilgacha Samarqand tibbiyot ;iya va patologik fiziologiya kafedrasida assistenti, so'ng normal fiziologiya kafedrasi dotsenti va kafedra mudiri lavozimida ishladi. 1970 yilda tibbiyot fanlari doktorik unvonini oldi.1972 yildan Toshkentda Orta Osiyo Pediatriya Tibbiyot Institutiga Patologik fiziologiya kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. Professor Xaqberdiev M.M takiifi bilan 1958 yilda O'zSSR S.V. ning UMS regional allergologiya muammosi bilan shug'ullanuvchi tashabbuskor guruhi tashkil qilindi. Professor Xaqberdiev M.M rahbarligida 7 ta tibbiyot fanlari doktori va 51 ta tibbiyot fan nomzodlari tayyorlangan.", "Professor Xaqberdiev M.M 320 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, ulardan 7 tasi monografiya, 18 tasi amaliy vrachlar uchun amaliy tavsiyanomalardir.Uning tahririyati ostida 14 tadan ortiq ilmiy ishlar to'plamlari chop etildi. 1997 -1998 yillarda Professor Xaqberdiev M.M va T.B.Eshonov tahririyati ostida patologik fiziologiya bo'yicha 2 jildlik darslik chop etildi. U ToshPTI ilmiy Kengashining va ToshDavl ixtisoslashtirilgan kengashlari a'zosi, “Katta Tibbiyot Ensiklopediyasi”ning allergalogiya bo'limi bo'yicha radaksion koliegiyaning a'zosi, MDX allergologlari qator assotsiatsialarining faxriy a'zosi. Xitov Rahim Musavevich Tibbiyot fanlari doktori, professor Tug'ilgan sanasi: 1944 yil 6 yanvar, Samarqand. FMBA Rossiya Immunologiya Instituti direktori. Xaitov R.M -RAMN akademik (1997), RAN akademik (2006), professor.", "Xaitov.R.M 450 ta publikatsiya, 10 ta monografiya, 2 ta o'quv qo'llanrna muallifi. Mukofotlari: «Kon'yugirovanno'e polimersub'edinichno'e immunogeno' i vaktsino'» (2001) ishi uchun Rossiya Federatsiyasi Respublikasi Premiyasi sohibi. Immunologiyani ilmiy va amaliy rivojlanishiga qo'shgan hissasi tufayli Rossiya Federatsiyasi Respublikasi Premiyasi (2011) sovrindori. « Za zaslugi pered Otechestvom » III darajali ordeni; «Za zaslugi pered Otechestvom» IVdarajali ordeni; «Znak Pochvota» ordeni, Lenin komsamol premiyasi, A.A.Bogomoltsa nomidagi AMN SSSR premiya, I.I.Mechnikov nomidagi RAN premiyasi sohibidir. Yuldashev Ilxom Ro'zivevich Tibbiyot fanlari doktori, professor. 1994-1997 yil ToshPTI allergologiya kafedrasi mudiri. 2008 yil ToshPTIning 2 Gospital Pediatriya , gematologiya va allergalogiya kafedrasi mudiri, Ishlab chiqarish amaliyoti raxbari, davolash ishlari bo'yicha prorektor.", "100 dan ortiq maqola va tezislar, 4 ta uslubiy qo'llanma muallifi. Shogirdari: 1 ta fan doktori, 2 tibbiyot fanlari nomzodi chiqargan. Kamalov Zavniddin Savfutdinovich Tibbiyot fanlari doktori. 50 dan ortiq maqola va tezislar, 3 ta uslubiy qo'llanma muallifi.Immunologiya instituti immunoregulyatsiya laboratoriyasi mudiri. Allergologiya va Immunologiya ixtisoslashgan kengashi a'zosi. Ahdullavev Nurbav Chunavevich Tibbiyot fanlari nomzodi, dotsent. 2009-2011 yil Toshkent shahar 1-son bolalar klinik shifoxonasining allergologiya bo'limi mudiri. 2012ToshPTI 1-Gospital pediatriya, Noananaviy davolash asoslari klinik allergalogiya kafedrasi dotsenti, kursi mudiri. 1 ta darslik, 40 dan ortiq maqola va tezislar, 8 ta uslubiy qo'llanma muallifi. 2 ta magistr tayorlagan. I BOB. UMUMIY ALLERGOLOGIYA 1 mavzu. Umumiy allergologiya haqida tushuncha.", "Allergik kasalliklar tobora ko'payib borayotganligi munosabati bilan Vatanimizda allergologik xizmat rivojlanib bormoqda. Allergik kasalliklami aniqlash, davolash va ulaming oldini olish maqsadida hal qilinishi lozim bo'lgan ko'p muammolami yechish uchun allergologik kabinetlar, kasalxonalar, kafedralar va ilmiy-tadqiqot laboratoriyalari tashkil etilgan. Bu muassasalar tobora kengayib, rivojlanib bormoqda. Rossiya Fanlar Akademiyasining fahriy a'zosi akademik L.D. Ado Vatanimizda allergologik xizmatni tashkil qilishda asoschi va yetakchi olim hisoblanadi. Uning 30dan ortiq shogirdlari: fan doktorlari vatanimizning turli shaxarlarida allergologik xizmatni rivojlantirishda o'z hissalarini qo'shmoqdalar. O'rta Osiyoda birinchi allergologik kabinet Samarqandda tashkil qilindi.", "Professor Haqberdiev M.M allergologik kabinet hodimlari allergologik kasalliklar to'grisida aholi o'rtasida keng tushuntirish ishlari olib borganlar. Keyinchalik Andijon shahrida allergologik kabinet ishga tushdi. 1972 yilda Toshkentda kattalar uchun respublika allergologik markazi tuzilib ishlay boshladi. Ma'lumki, bola organizmi o'ziga xos anatomo-fiziologik xususiyatga ega. Bolalaming yuqori nafas yo'llari, yurak-qon tomir sistemasi, me'da-ichak trakti 15 yoshgacha turli o'zgarishlarni o'tkazadi. Vatanimizning ko'zga ko'ringan olimi, bolalar vrachi, akademik Yu. F. Dombrovskaya hozirda bolalar o'rtasida allergologik kasalliklar, shu jumladan ko'krak yoshidagi bolalarda va hatto endigina tug'ilgan chaqaloqlarda ham uchray boshlaganini alohida uqtirib o'tadi.", "Shuning uchun ham, bolalardagi allergologik kasalliklami aniqlash, oldini olish va davolash hozirgi zamon medistinasinig muhim masalalaridan biri hisoblanadi. Kattalardagi allergolgik kasalliklar bolalikdan boshlanganini hisobga olganda, bu masala yanada muhimlashadi. O'zbekiston Sog'liqni Saqlash Vazirligi tashabbusi bilan 1972 yilning oktyabr oyida Pediatriya Ilmiy-Tadqiqot Instituti huzurida bolalar uchun allergologik markaz tashkil qilindi. Markazda allergologik maslaxat poliklinikasi, bo'lim va laboratoriyalar bor. Markazda Respublikamiz viloyatlari uchun rautaxassis pediatrallergolog vrachlar tayyorlash ishlari olib boriladi. Bolalar allergologik markaziga kasalliklami aniqlash va davolash uchun Moskva, Qozon, Perm , Stavropol shaharlaridan allergenlar keltiriladi.", "1974 yildan boshlab Toshkent Zardob tayyorlash Ilmiy Tadqiqot Instituti paxta, pilla, uy changi va o'simliklardan allergenlar tayyorlashga kirishdi. Shunday qilib O'rta Osiyo Respublikalari sharoitida yuzaga chiqadigan allergik kasalliklami shu yerdagi sharoit allergenlari bilan aniqlab, davolash imkoniyati tug'ildi. Respublikamizda o'lka allergolgiyasining rivojlanishi aholi sog'ligini muxofaza qilishda olg'a qarab qo'yilgan muhim qadam hisoblanadi. Allergologik markazga yuboriladigan bemor oldin allergologik konsultativ poliklinikaga murojat qilishi lozim. Allergolog bemor bolani har tomonlama chuqur tekshirishni nazarda tutib, uning ota-onasi o'zlari bilan quyidagi xujjatlarga ega bo'lishlari tavsiya etiladi. 1. Davolovchi vrach pediatming maxsus yo'llanmasi. Yo'llanmada bemor bola kasalligining to'liq tashxisi va oldin o'tkazilgan davolar haqida qisqacha ma'lumot bo'lishi shart. 2.", "Umumiy qon va peshob taxlili. 3. Ko'krak qafasidagi a'zolarining (o'pka, yurak, bronx yo'llari) rentgenoskopiyasi haqida to'liq ma'lumot. 4. Axlatning umumiy va gijja yuzasidan tekshirilgan taxlili.Allergolog har bir bemor bolani tekshirish uchun 1 soat vaqt sarf qiladi. Agar kasalni qabul qilish vaqtida birorta mutaxassis (endokrinolog, lor vrachi, genikolog, nevropatolog) maslahati kerak bo'lib qolsa u holda bemor bola allergolog tomonidan mutaxassisga yuboriladi. Allergologik maslaxat poliklinikasida bemor bola ko'rib bo'lingandan so'ng shu joyning o'zida shubxa tug'ilgan allergenlardan aniqlash probasi (na'munasi) qo'yiladi. So'ng tegishli davolash usullari va maslaxat poliklinika sharoitida yoki allergologik bo'limlarda olib boriladi. Allergiya nima? Allergiya tushunchasini fanga 1906-yilda avstraliyalik vrach-pediatr Fon-Pirke kiritgan.", "Bu so'z grek tilidan olingan bulib so'zning birikmasidan iboratdir.chunonchi, «allos»boshqa, «ergon»-javob berish degan ma' noni bildiradi. Bu iborani bir butun qilib oiganda, ta'sirga boshqacha javob berish degan tushuncha kelib chiqadi. Hozirgi zamon tibbiyot ilmida allergiya deb organizmning har qanday yot moddalarga nisbatan sezuvchanligi oshib\nketishi tushuniladi. Organizmga tushib, lining sezuvchanligini oshiradigan har qanday yot narsalarga allergenlar deyiladi. SezuvchanJigi oshib ketgan organizmga tushgan allergenlar bir gurux allergik kasalliklaming kelib chiqishiga sabab bo'la:di. Turli dori moddalar, dori allergiyasi, bir gurux ovqatlar (sut tuxum, shokolod, baliq) va x.k. Yuqori nafas va me'da ichak yo'llari allergik kasalliklarini yuqumli kasalliklaming oldini olish maqsadida qilinadigan emlash vositalari zarddb allergik kasalliklarini keltirib chiqaradi.", "Bolalar allergik kasalliklarining etiologiyasi va patogenezi turli-tumandir. Shuning uchun ham bolalarda -uchraydigan allergik kasalliklaming kelib chiqish sabablarini, rivojlanishlarini va ulami bir biriga bo'lgan bog'liqlik munosabatlarini o'rganish lozim. Erta bahor, akastiya, chinor, terak, yong'oq va boshqa mevali daraxtlar chiroy ochib gullaydi, yoz boshlanishi bilan ketma-ket pichanzorlar, paxtazorlar va o'tloqlar chaman chaman bo'ladi. Ha, ana shunday bahor, yoz, kuz birin ketin gullash fasllaridir. Gullar hid taratish bilan birga chang tarqatadi. Biz hainmamiz albatta tabiatning bu afsonaviy, ajoyib go'zalliklarini sevamiz. Lekin ayrim kishilar borki daraxt va o'simliklaming gullashidan xosil bo'lgan changlar havoga ko'tarilib, bumn, ko'z, tomoq, bronx shilliq qavatlariga kirib, kishi bezovtalanadi.", "Natijada kishi aksira boshlaydi, yo'taladi, tomog'ida o'ziga xos «qichishish» alomatlari paydo bo'lib, ko'zidan tinimsiz yosh oqadi. Bu ko'z ilg'amas ajoyib kasallikdir. Ha, kattalar hamda bolalar orasida keng tarqalgan har yilning muayyan bir fasl va oylarida takror qo'zg'alib turadigan kasalliklar borki, ulaming hozirgi zamon tibbiyotida pollinozlar deb ataydilar. Bu kasallik o'simliklar avji gullagan davrida paydo bo'ladi. Kasallikning og'irroq shaklida esa terida qavariq (eshakem), tana haroratining yuqori ko'tarilishi, ko'z shilliq qavatini yallig'lanishi (konyuktivit), kuchli yo'tal alomatlari paydo bo'ladi. Keyinchalik bu holat o'qtin-o'qtin nafas qisishiga (astmaga) olib keladi. Bunaqa kasallik holatlarining hammasi allergiyaning ko'rinishlaridan biri hisoblanadi. 2 mavzu.", "Terminologiya Tabiatning hodisalarini to'g'ri tushunish va izohlash uchun logikaning asosiy qonunlariga amal qilish zarur. Ular quyidagilar: o'xshashlik qonuni, qarama-qarshiliklar qonuni, inkor etish qonuni va yetarlicha asoslilik qonunidir. 1.O'xshashlik qonuniga ko'ra fikming to'g'riligining muhim xususiyati aniqdir, deb hisoblanadi. Buning ma'nosi shuki, o'ylash jarayonida har bir fikr, u jarayon necha marta takrorlanganiga qaramay, bir aniq ma'noni saqlab qolisbi zarur. Umuman terminologiyani o'rganilganda, shu jumladan, allergologik terminologiyani o'rganilganda logikaning ana shu qonuniga qattiy rioya qilmoq zarur. Demak, terminologiyani o'rganilganda ushbu termin qanday ma'noga ega ekanligini tushunmoq kerak.", "Masalan, hozirgi vaqtda allergiya deb, genetik jihatdan begona moddalarga nisbatan organizmning spestifik (maxsus) sezuvchanligini oshgan holati tushuniladi, bunday modda esa allergik antitanachalami sintez qilishi yoki sensibilizasiyalashgan limfositlami yetilishini (stimulyastiya qilish) qobiliyatiga ega bo'lishi zarur. Hozirgi vaqtda allergiya tushunchasi ayni shu ma'noni bildiradi. Allergiya masalasini muhokama qilayotganda munozara ishtirokchilari mana shuni esda tutishlari lozim. Agar munozarada ishtirok etuvchilaming har biri «ALLERGIYA» terminini boshqacha talqin etishsa u vaqtda mulohaza hech qachon samarali bo'lmaydi. 2. Qarama-qarshiliklar qonuni bo'yicha: Bir predmet to'grisida bir vaqtning o'zida va o'sha nisbatda olingan ikki qarama-qarshi fikr darhol, birgalikda haqiqiy bo'la olmaydi. Haqiqatdan ham kimdir ikki xil mulohaza bayon qilsa, 1.", "«ALLERGIYA» - organizmning spestifik sezuvchanligini oshirishdir.2. «ALLERGIYA organizmning spestifik sezuvchanligini kamayishidir» degan misollar birgalikda olinganda to'g'ri bo'lishi mumkin emas. Bunday vaqtda birinchisi to'g'ri bo'lsa, ikkinchisi soxtadir. Shunday qilib, qarama-qarshiliklar qonunining amaliy talabi shuki, bir savolga bir vaqtning o'zida ham «На» deb, ham «Yo'q» ma'nosida javob berib bo'lmaydi. ЗЛпког etish qonuni quyidagicha foydalaniladi: Aynan bir narsa to'g'risidagi ikki qarama-qarshi fikr, bir vaqtning o'zida va bir xil nisbatda olinganda bir vaqtning o'zida ham haqiqiy, ham soxta bo'lishi mumkin emas, ulardan biri haqiqiy, ikkinchisi soxtadir va uchinchisi bo'lishi mumkin emas. Masalan, quyidagicha ikki fikr mavjud: 1. Allergen-antigen tabiatli modda bo'lib, organizmni sensibilizasiyalash qobiliyatiga ega va allergiyani paydo qiladi. 2.", "Allergen-antigen tabiatiga ega bo'lgan modda, organizmni\nyana sensibilizastiyalash qobiliyatiga ega emas va allergiya chaqirmaydi. Bu ikki flkr bir vaqtda olinganda ayni vaqtda ham to'g'ri, ham noto'g'ri, soxta bo'lmaydi. Ulardan bin (birinchisi) to'g'ri, ikkinchisi esa soxtadir. Uchinchisi bo'lishi mumkin emas. Shunday qilib, fikriashni to'g'ri bo'lishi izchil va asosli bo'lishini yodda tutmoq kerak. Agar bir-biriga zid ikkita mulohazalar mavjud bo'lib, ulardan biri ikkinchisini inkor etsa, u vaqt birini tanlamoq zarur, chunki ikkidan biri haq, ikkinchisi esa soxtadir. Uchinchisi, ya'ni oraliqdagi fikr bo'lishi mumkin emas. 4.Asosning yetarli darajadalik qonuniga shunday deyilgan: «Наг qanday haqiqiy fikr inson amaliyotida haqiqiyligi isbot qilingan boshqa fikrlar bilan asoslangan bo'lishi lozim».", "Boshqacha aytilganda, asosning yetarlilik qonuni fikmi tegishli dalillar bilan logik asoslanishi talab qiladi. Bu qonunga rioya qilmaslik esa so'zsiz soxta natijalar va xulosalarga olib keladi. Misol sifatida shunday fikmi ко'rib chiqaylik: Kecha ob-havo yomon edi. Bugun ob-havo yaxshi bo'ldi. Xulosa: demak, ertaga allergiyali bemorlar o'zlarini yomon his qilishadi. Har ikkala fikr ham logik to'g'ri tuzilgan va haqiqatdir. Chindan ham kecha ob-havo yomon bo'lgan edi, bugun ob-havo haqiqatdan ham yaxshi bo'ldi. Ammo bundan noto'gri xulosa chiqarilgan. Bunday mulohaza yurgazish ertangi kunda bemoming ahvolini yomonlashuvi uchun ob-havo omillari o'rtasida bog'liqlik yo'q. Gap shundaki, kun tun bilan almashinadi, yomon ob-havo yaxshisi bilan almashinadi. ammo bemoming ahvolini yomonlashuvi boshqa sabablari ta'siriga bog'liq bo'ladi.", "Masalan, meteorologik o'zgarishlariga yuqori sezuvchan bemorlardan ob-havoning keskin buzilishi oqibatida ulaming ko'pchiligining ahvoli yomonlashadi, ayni shu vaqtda meteorezistent insonlaming salomatligi esa o 'zgarmasdan qolishi mumkin. Shunday qilib, haqiqiy dalillarga asoslangan, amaliy hayotdan olingan materal dunyodan olingan fikrlariga asoslangan mulohazalar hisoblanadi. To'g'ri fikr yurgazish dalillarga asoslanganligi bilan ajralinadi. Ammo, logik asoslashni haqiqiy asoslashdan farq qilishi zarur,\nsababni ajratmoq lozim. Gap shundaki, logik asoslangan fikr deb azaldan amalda isbotlangan fikrga aytiladi, uning yordamida u yoki bu mulohaza asoslanadi, sabab deb esa moddiy olamda boshqa hodisani chiqaruvchi hodisa tushuniladi. Demak har bir mulohaza asoslangan va isbotlangan bo'lishi shart. Faqat shunday holdagina fikr ishonarli bo'ladi.", "Shunday qilib, har bir ilm topib o'quv ma'lumotlarini tushunmasdan yodlab olishga va intilishi kerak emas, balki o'qiganini, ko'rganini va eshitganini ongli ravishda logik fikrlashga o'rganishi kerak. 1. Shuni yodda tutish kerakki, haqqoniy fikrlash muayyan, ya'ni aniq, shunda asliga mos bo'lishi lozim. ( O 'xshashlik qonuni). 2. To'g'ri fikrlashda izchil bo'lishini yodda tutmoq lozim (qarama - qarshi fikrlar uchun, aynan bir masala yuzasidan bir vaqtning o'zida shu ma'noda, qarama-qarshi, zid mulohazalami bayon qilmaslik lozim. (qarama-qarshiliklar va uchinchisini inkor etish qonuni). 3. To'g'ri fikr asoslangan bo'lishini yodda tutmoq darkor, ya'ni mulohaza isbot qilingan bo'lishi lozim. (yetarlicha asoslaganlik qonuni). Logikaning qonunlarini mukammal biluvchi inson tashqi odamning qonunlarini o'z fikrlariga to'g'ri aks ettirishga qodir.", "Vrach uchun kasalliklami paydo bo'lish va rivojlanish qonuniyatlarini o'z fikrida to'g'ri aks ettirish nihoyatda muhimdir. Bu tashxis qo'yish davolash va profilaktika kabi murakkab masalalami echish uchun zarur. O'qish materialini logika qonunlariga asoslanib tushunish xatolaridan saqlaydi va o'qishning saviyasini oshiradi. Endi o'qish sohasida va adabiyotda keng qo'llaniladigan ibora (atamalami) bayon qilishga o'tamiz: allergiya, sensibilizasiya, paraallergiya, metallergiya, antijism, desensibilizasiya, giposensibilizasiya. Allergiya (yunoncha-grekcha- boshqacha, - ta'sir) -bu organizmning genetik jihatdan begona moddalar va ta'sirlarga nisbatan (spestifik - maxsus) sezuvchanligining ortishi va kasallikning rivojlanishidir.", "Allergiya tushunchasiga organizmning sezuvchanligining ortishining hamma turlari kirmasligini esda tutish kerak, demak, allergiya sezuvchanlikni aniq moddaga, faqat genetik begona-allergen deb nomlangan moddaga nisbatan oshgan holatidir. Masalan, polinozlarga qandaydir o'simlik gulining changiga (erman, sho'ra va hakozo) nisbatan sezuvchanlikni spesifik ortishi kuzatiladi, ovqatga nisbatan allergiyada (sut, go'sht, shokolad va hakozo) ovqat maxsulotlariga, doriga: nisbatan allergiyada antibiotiklarga, sulfanilamid preparatlariga, vitaminlarga .va boshqalarga, hashoratlarga nisbatan allergiyada esa ulaming zaharlariga nisbatan spestifik sezuvchanlikning ortishi kuzatiladi; Allergiyali bemorlarda ko'pincha sezuvchanlik aniq bir allergenga nisbatan ortadi, boshqa moddalarga nisbatan sezuvchanlik meyorida bo'lishi mumkin.", "Agar sezuvchanlikni ortishi bittagina begona moddaga ortsa, bu hoi monoallergiya deb ataladi. Organizmning sezuvchanligini bir necha allergenga nisbatan ortishi poliallergiya deb ataladi. Organizmning sezuvchanligini har xil moddalarga va ta'sirlarga nisbatan ortishi allergiyaga kirmaydi. Xato qilmaslik uchun organizmning sezuvchanligini spestifik ortishini, ya'ni allergiyani organizmni boshqa nospestifik ortish shakllaridan farqlashni o'rganmoq kerak. Gap shundaki, allergiyaning tashxisi, davolash usuli va profilaktika tadbir-choralari allergik bo'lmagan kasalliklaming analogik (o'xshash) xodisalaridan tubdan farq qiladi. Allergik kasalliklarda asosan kasallikni keltirib chiqaruvchi sababni ya'ni-allergenni aniqlash muhim ahamiyatga ega.", "Sensibilizatsiya-(inglizcha-sezuvchanlik) hujayraning, to'qimalarining organlarining va nihoyat organizmning butun holdagi immunologik asosidagi allergenlarga nisbatan spestifik sezuvchanligining ortishidir. Bunday qaraganda, allergiya tushunchasi bilan sensibilizastiyaning o'rtasida tubdan farq yo'qdek ko'rinadi. Haqiqatdan allergiya ham, sensibilizastiya ham umumiy holat bo'lib organizmni allergenga nisbatan spestifik sezuvchanligini ortishi hisoblanadi. Ammo bu tushunchalar tubdan farq qiladi. Gap shundaki, organizmga begona moddalar (allergen) ni birlamchi kirishi natijasida sensibilizastiya holati paydo buladi. Allergenni organizmga kirishiga javoban immunitetga javobgar hujayralar allergik antijismlami hosil qila boshlaydi, ular esa hujayralaming sathida birikadi.", "Bu jarayon, ya'ni allergenni organizmdan kirishdan boshlab,\nallergik antitanalar paydo bo'lishigacha va ulami hujayralar sathida birikkanigacha каш deganda 2-3 hafla davom etadi. Bu davr sensibilizastiyani rivojlanish davri deyiladi. Shunday qilib, sensibilizastiya jarayoni nisbatan uzoq davom etadi. Sensibilizastiya manfiydan musbatga tomon yo'nalgan. Sensibilizastiya organizm sifat jihatdan yangi holatga o'tgani bilan patologiyaning alomatlari kuzatilmaydi. Aslida sensibilizastiyalangan organizm sog'lom organizmdan farq qilmaydi. Bunday inson mehnatga qobiliyatli uning hujayra va organlari shikastlangan emas. Sensibilizatsiyalangan organizmning hujayralari normal bo'lib, ular «o'ta sezuvchan» bo'lmaydi. Sensibilizatsiyalangan organizm sog'lom organizmdan hujayralari satxida birikkan spestifik allergik antitanachalar mavjudligi bilan farqlanadi.", "Bundan chiqadiki, soglom va sensibilizatsiyalangan organizmlar nospestifik ta'sirlarga bir xil javob beriladi. Allergiya sensibilizatsiyadan farqli o'laroq, allergenga nisbatan sezuvchanlikni ortishidan tashqari, bu ortgan sezuvchanlikni allergik kasaliik shaklida ro'yobga chiqaradi. Boshqacha aytganda, sensibilizatsiya organizmni kasallikka tayyor holati bo'lsa, allergiya esa kasallikni paydo bo'lishidir. Demak, sensibilizatsiya tushunchasi bilan organizmning allergenga nisbatan faqat spestifik sezuvchanligini oshgan holati ko'rsatilsa, allergiya tushunchasi esa kengroq ma'noni o'z ichiga oladi. Bu tushuncha bilan spetsifik sezuvchanlikni oshgan holati ham allergik reaksiyalar yoki kasalliklarni rivojlanishi ham ifodalaniladi.", "Agar organizmga allergen sensibilizatsiya holati uchun yetarli (optimal) miqdorda bir marta tushsa va boshqa hech qachon tushmasa, bunday organizm uzoq vaqt sensibilizatsiya holatida bo'ladi, allergiya kuzatilmaydi. Demak, sensibilizatsiyalangan organizm, bu kasal organizm emas, allergiya esa kasaliik mavjudligidan darak beradi. Masalan, dengiz cho'chqasiga begona moddalar (ot qoni zardobi) bir marta parenteral yuborilgandan so'ng sensibilizatsiya paydo bo'ladi. Bunday dengiz cho'chqasi sog'lomligi jihatdan sog' dengiz cho'chqalaridan mutlaqo farq qilmaydi. Agar mana shu sensibilizatsiyalangan dengiz cho'chqasiga (sensibilizatsiya muddati yakunlanganda) ana shu zardobni takroran vena qoniga jo 'natilsa, unda 2-3 daqiqa oraligida anafilaktik shok shaklidagi allergik reaksiya rivojlanadi. Sensibilizatsiyani allergiyadan farqini ko'rsatuvchi ishonarli\nva klinik dalillar ham mavjud.", "Masalan, inson o'simlik guli changiga sensibilizatsiyalashgan deylik. Bunday odam amaliy jihatdan sog'lom odamlardan o'simliklami gullash mavsumigacha hech qanday farq qilmaydi. O'simliklaming gullash mavsumi kelganda, bunday sensibilizastiyalangan organizmga gulning changini ingalyasion yo'l orqalitakroran kirishi natijasida allergiyaning klinik alomatlari paydo bo'ladi, ya'ni polinozning belgilari paydo bo'ladi. Demak, «sensibilizatsiya» tushunchasi o'z ichiga quyidagi jarayonlami qamrab oladi, bu jarayonlar organizmga allergenni birlamchi tushishi bilanoq paydo bo'ladi, ya'ni limfoid organlaming immun javobgar hujayralarini allergen bilan qo'zgalishi, maxsus allergik antitanachalami sintez qilinishi ulami hujayralar sathida birikishi yoki sensibilazatsiyalangan limfotsitlami hosil bo'lishi shular jumlasidandir.", "Spetsifik allergik reaksiyalaming paydo bo'lishi uchun sensibilizatsiyalangan organizmga aynan shu holat paydo qilgan allergenni takroriy tushishi talab qilinadi. Allergen birinchi marta kirganda sensibilizatsiya paydo qiladi, uning takroriy tushishi esa hosil bo'lgan va hujayralarda birikkan antitanachalar bilan o'zaro ta'siri paydo bo'lishi uchun talab qilinadi. Ammo allergik reaksiyalaming nospetsifik deb atalgan boshqa shakllari ham uchraydi. Organizmga allergenni birlamchi tushushdan paydo bo'ladigan allergik reaksiyalar nospetsifik allergik reaksiyalar deb ataladi. Masalan, go'dak chechak kasalligiga qarshi emlangan bo'lsa, lining organizmi chechak virusiga nisbatan sensibilizatsiyalangan bo'ladi. Agar shunday go'dakni terisi ichiga birinchi marta boshqa allergen-tuberkulin jo 'natilsa, bu vaqt unda musbat reaksiya paydo bo'ladi.", "Bunday holda allergik reaksiya nospestifik allergenga nisbatan paydo bo'ladi. Bunday nopsestifik allergik reaksiyani, spetsifikdan farq qilib parallergiya deyiladi. Shunday qilib, Parallelgiya sensibilizatsiyalangan organizmga boshqa qandaydir allergenni tushishidan kelib chiqadigan allergik reaksiyadir. Allergik reaksiyaning yana boshqa turi metallergiya ham uchrab turadi. Agar sil bilan hastalangan bolaga ichterlamaga qarshi vaksina jo'natilsa, u vaqt tuberkulin allergik reaksiyasining qaytalanishini kuzatish mumkin. Bunday holda nospetsifik allergen ichterlamaga qarshi allergen bilan spestifik allergik reaksiya paydo bo'ladi, yoki kasallik sun'iy\nravishda qo'zgatiladi. Shunday qilib, metallergiya deganda nospetsifik allergen bilan spetsifik allergik reaksiyaning qaytalanishi tushuniladi.", "Allergenlar genetik jihatdan begona moddalar bo'lib, ular antigen yoki gapten tabiatlidir, hamda organizmga tushib sensibilizatsiya va allergiya chaqirish xossasiga egadir. Antigen (grekcha - qarshi, - kelib chiqmoq) genetik jihatdan begona modda bo'lib organizmga tushganida immunitetga javobgar limfoid hujayralami (antitanachalar hosil qilishga stimulyastiya qo'zg'atish, rag'batlantirish) kupaytirish xususiyatiga ega, hamda ular bilan spetsifik o'zaro ta'sir qilish qobiliyati mavjud. Gaptenlar (grekcha-tutmoq) chala antigenlar mayda molekulali (10000 daltondan kam) moddalar bo'lib to'la qiymatli antigenlardan farq qilib o'z holicha antitanachalar hosil bo'lishiga qobiliyati yo'q.", "Gaptenlaming antitanachalar hosil qilish, rag'batlantirish (stimulyatsiya) xususiyatiga ega bo'lish uchun ular oldindan oqsil molekulasi bilan immun reaksiyaga kirishishi lozim(ba'zi gaptenlar yirik molekulali birikmalar birlashmasidan shunday hodisa bo'ladi). Masalan, penitsillin tipik gapten hisoblanadi. Qonga tushgan penitsillin organizmning oqsillari bilan birikadi. Antigenlik xususiyatini egallaydi, limfoid organlarining immun hujayralarini spetsifik allergik antitanachalar hosil qilishga rag'batlantirishi (stimulyastiya qiladi) kuzatiladi. Ana shu antitanachalar bilan sof penitsillin, yani oqsillar bilan o'zaro ta'sirlarini qilib allergik reaksiya chaqirishi mumkin. Tibbiyot amaliyotidagi doriga nisbatan uchraydigan allergiyalar sabablari ichida penitsillin birinchi o'rinni egallaydi. Allergenlar organizmda sensibilizatsiya va allergiya paydo qiluvchi asosiy sabablar hisoblanadi.", "Antitanachalar-immun vakolatli limfostit hujayralar tomonidan sintez qilingan oqsil tanachalari-immunoglobulinlar bo'lib, ulami hosil bo'Iishini stimulyastiya qilgan allergenlar (antigenlar) bilan spestifik o'zaro ta'sir qilishi qobilyatiga egadir. Allergen va antigen tushunchasini nima birlashtiradi va ulaming farqi nima?, - degan savol paydo bo'ladi. Bu ikki tushuncha tibbiyot adabiyotida ko'pincha bir-biriga o'xshatishadi va ularga o'rtasida asosan farq yo'q deb tasawur qilinadi. Darhaqiqat, allergen ham antigen ham antitanachalar hosil\nbo'lishini stimulyastiya qilish va ular bilan spestifik o'zaro ta'sir etish xususiyatiga ega bo'lgan begona moddadir. Allergenlar va antigenlar o'zlarining fizik va kimyoviy hossalari bo'yicha bir-biridan asosan farq qilmaydi. Ammo bu atama immunologik adabiyotda ko'pincha antigen deb ishlatilsa, allergalogik adabiyotda esa u allergen deb qo'llaniladi.", "Bu kuyidagicha tushuntiriladi: immun reaksiyalarida antigen immun antitanachalar bilan o'zaro ta'sir ko'rsatadi, lekin hujayralarning shikastlanishi kuzatilmaydi. Allergen antigendan farqli ravishda allergik antitanachalar bilan o'zaro ta'sirlashib allergik reaksiyalarini yuzaga keltiradi. Bu vaqt hujayralarning shikastlanishi va allergik kasalliklami paydo bo'lishi kuzatiladi. Bundan chiqadiki, olimlar reaksiyalaming oxirgi natijalariga qarab (ya'ni immunmi, yo allergikmi) gohida allergen, gohida antigen atamasidan foydalanishadi, deb o'ylash mumkin. Bu shubhasiz o'rinli, chunki ko'pincha aynan yakkayu yagona begona modda bir xil sharoitda immun antitanachalar sintezini rag'batlantirsa, boshqa sharoitda esa allergik antitanachalar hosil bo'lishini stimulyastiya qiladi. «Allergen» atamasining yana boshqa ma'noda ham, ya'ni davolash va diagnostik preparatlar sifatida ham ishlatiladi.", "Maxsus ilmiy ishlab chiqarish muassasalarida har xil xom-ashyolardan allergen diagnostik va davolash uchun ishlab chiqariladi. Masalan, uy changidan maishiy allergen, turli o'simliklar gullari changlaridan gul changi allergeni, hayvonlar juni, qazg'og'idan epidermal allergeni, har xil ovqat mahsulotlaridan ovqat allergeni, turli hashoratlardan insekt allergeni tayyorlanadi. Desensibilizatsiya (lotincha so'z bo'lib, sensibilizatsiyaning to'xtashi ma'nosini bildiradi) sensibilizatsiya holatini yo'qolishidir. Bu atamaning ma'nosida sensibilizastiya jarayonining to'la yo'qolib ketishi yotibdi. Ammo turli davlatlaming olimlarining tajribalarida ko'rsatilishicha sensibilizastiya jarayonining to'la yo'qolishi ro'y bermaydi. Haqiqatdan ham yuqori sezuvchanlikni qisman pasayishi kuzatiladi. Shu sababli desensibilizastiya o'miga giposensibilizatsiya so'zini ishlatish tavsiya etiladi.", "Giposensibilizasiya (grekcha gipo-pasayish, ya'ni sensibilizatsiyaning pasayishi) organizmning allergenga nisbatan oshgan sezuvchanligining pasayishidir. Spetsifik giposensibilizatsiyaning turli rejalari mavjud. Davolash jarayonining mohiyati shundan iboratki, allergiyali bemorlarga qanday allergenga sezuvchanligini oshgan bo'lsa, aynan shu allergen uzoq vaqt ko'plab kunlar, oylar, ba'zida yil davomida parenteral yo'l bilan yuboriladi. Davolash minimal dozadan boshlanib asta-sekin oshirilib optimal darajaga yetkaziladi. 3 mavzu. Allergiya mezonlari. Keyingi yillarda allergik kasalliklaming ma'lum darajadagi giperdiagnostikasi kuzatilmoqda. Bizning fikrimizcha bu holatning eng muhim sabablaridan biri allergiyaning mezonlari, aniq tasawurlaming yo'qligidir.", "Diagnostik xatolarga yo'l qo'ymaslik uchun allergiyaning mezonlarini bilish zarur va uni noallergik kasalliklardan ajrata bilish kerak. Allergiyaning asosiy mezonlariga quyidagilar kiradi: .Bemorlaming qonida mahsus allergik antitanachalar yoki sensibilizatsiyalangan limfostitlami aniqlanishi. 2.Normergiyadan chetga chiqish, ya'ni bemomi ta'sirga reaksiyasini amaliy sog'lom normal reaktivli inson seakstiyasidan chetga chiqishi. 3.Allergiyaning spestifikligi. 4. Allergik kasallik belgilarini allergenlaming xususiyatlari, turi, tabiati yoki ta'sirlovchi omillariga tobe emasligi. Shunday qilib, allergiyaning 4 asosiy ko'rsatkichlari mezonlari mavjud, shularga amal qilib, aynan shu kasallik allergikmi yoki yo'qmi degan masalani yechish mumkin va zarur. Bu masalani hal etilishi katta amaliy ahamiyatga ega.", "Agar bemorda allergik kasallik mavjud bo'lsa, u vaqtda uning davosi antiallergik bo'lishi lozim. Aks holda, esa shifokor adashib bemorga noto'g'ri mos kelmaydigan davolashni tavsiya etadi. U esa jiddiy, salbiy oqibatlarga olib keladi. Noto'g'ri davolash o'z navbatida bemorlaming shunday ham nochor ahvolini og'irlashtiradi. Endi allergiyani ifodalovchi mezonlami alohida ko'rib chiqaylik. l.Qonda spestifik allergik antitanachalar yoki sensibilizastiyalangan limfostitlami aniqlash. Agar bemoming qonida immunoglobulin E, A, M, D, tipli spestifik\nantitanachalar aniqlansa, bu kasallikni tez kechar allergik reaksiyalar (I, P, Sh) tipiga kiradi. Agar bemoming qonida spestifik sensibilizfstiyalangan limfostitlar aniqlansa, bu kasallikni sekin kechar allergik (ShU) reaksiyalar tipiga kiradi deb aytishga yetarlicha asos bo'ladi.", "Allergik antitanachalami va sensibilizastiyalangan limfostitlami aniqlash uchun yaxshi jihozlangan immunologik laboratoriya va yuqori malakali kadrlar talab qilinadi. Afsuski, keng tibbiyot amaliyotida bunday sharoit hamma joyda ham bo'lavermaydi. Biroq spestifik antitanachalami va sensibilizastiyalangan limfostitlami aniqlamasdan turib, allergiyaning aniq tashxisini qo'yib bo'lmaydi, degan xulosaga kelinmaydi. Keng tibbiyot amaliyotida allergiyaning spestifik diagnostikasi uchun allergiyaning qolgan uch mezonidan foydalanishi kifoyadir. 2.Normergiyadan chetga chiqish, ya'ni bemomi ta'sirga reaksiyasini amaliy sog'lom normal reaktivli inson seakstiyasidan chetga chiqishi.", "Allergiyaning ikkinchi mezonining ma'nosi va mazmunini tushunish uchun awalo shuni esda tutish lozimki, amaliy jihatdan sog'lom sensibilizastiya-lanmagan normergik reaktivlikka ega organizm bilan allergen birlamchi uchrashganda umuman reaksiya bo'lmaydi yoki allergik bo'lmagan reaksiya qaytaradi. Sensibilizastiyalangan organizm allergenning ta'siriga kasallanish bilan javob beradi, chunki bunday organizmning reaktivlik me'yoridan chetga chiqqan, ya'ni oshish tomoniga (giperegiya) o'zgargan. Shu sababli sensibilizastiyalangan organizm spestifik allergen bilan qaytadan allergik reaksiya beradi. Aniqlanishicha, allergik reaksiyalaming klinik shakllarining namoyon bo'lishi hujayra, to'qima va organizmning xususiyatiga bog'liq. Masalan, semiz hujayralar qo'zg'aladi, ulaming o'tkazuvchanligi ortadi, ulaming donachalari hujayradan atrofidagi to'qima otilib chiqadi.", "Bu jarayonni semiz hujayralaming degranulyastiyasi reaksiyasi deyiladi. Xuddi shunday allergik reaksiya bazofil hujayralarda ham kuzatiladi. Terming, shilliq pardalarining, ichki organlaming hujayralarida paydo bo'lgan allergik reaksiyalarda yallig'lanish jarayoni yuzaga keladi: hujayra alterastiyasi, ekssudastiya, leykostitlar emigrastiyasi, hujayralar proleferastiyasi kuzatiladi. Silliq tolani mushaklarda rivojlanuvchi allergik reaksiyalarda esa\nsilliq tolali hujayralaming spastik qisqarishi kuzatiladi. Мала shuning uchun bronxial astmaning hurujida bronxiollaming silliq mushaklarining spastik qisqarishidan bo'g'ilish (ekspirator nafas qisish) paydo bo'ladi.", "Anafilaktik shokda ham bronxiollaming silliq mushaklarining beixtiyor qusish, ichakning silliq mushaklarini qisqarishidan beixtiyor defekastiya,siydik qopining silliq mushaklarining qisqarishida beixtiyor siydik ajratishi paydo bo'ladi. Biriktiruvchi to'qima sathida rivojlanuvchi allergik reaksiyalarda har xil degenerativ o'zgarishlar kuzatiladi (kodlagen to'qimaning fibrinoid bukishi va boshqalar). Allergiyada mayda qon tomirlar kengayadi, ulaming o'tkazuvchanligi ortadi, hatto, kapillyarlardan qon oqib ketishi mumkin. Bunday allergik o'zgarishlar revmatizm, kollagenozlar guruhiga kiruvchi kasalliklar uchun xosdir. Ba'zida allergik kasallik faqat terining kechishi shaklida namoyon bo'lishi mumkin, bunday holda boshqa ko'zga tashlanadigan alomatlar bo'lmaydi. Shunday qilib, allergiya, boshqa allergik bo'lmagan kasalliklardan farq qilib o'ziga xos klinik ko'rinishlarga ega.", "Demak, diagnostik xatolarga yo'l qo'ymaslik uchun tipik allergik kasalliklaming: allergik, renitlar, kon'yuktivitlar, bronxitlar, bronxial astma, allergik dermatitlar, ovqat allergiyasi, insekt allergiyasi va boshqalaming belgilarini batafsil o'rganib olish zarur. 3.Allergiyaning spetsifikligi (o'ziga xosligi). Allergiyada diagnostik xatolikka yo'l qo'ymaslik uchun uning o'ziga xoslik tomoniga qat'iyan rioya qilish kerak. Allergenlar va antigen antitanachalaming o'ziga xosligi ulaming kimyoviy tuzilishiga asosianadi, deb hisoblanadi. Spestifik allergenlar va antitanachalar birbiri bilan o'zaro ta'sirlashishi uchun allergen molekulasining derminatligi (spetsifikligini) belgilovchi qism allergik antitanachalar bilan yoki sensibilizatsiyalangan limfotsitlaming reseptorlari bilan tanib olinadi.", "Agar shunday moslik bo'lmasa, allergenni antitanacha bilan o'zaro ta'siri paydo bo'lmaydi, allergik reaksiya paydo bo'lmaydi. Klinik amaliyotda allergiyaning o'ziga xosligi (spetsifikligi) diagnostik sinamalar asosida (teri, kon'yuktiva pardasi, endonazol, ingalyastion, semiz hujayralaming vositali degranulyastiyasi, neytrofillaming shikastlanish sinamalari va x.k.) aniqlanadi. 4.Allergik kasallik belgilarini allergenlaming turlariga va ta'siriovchi omilga bog'liq emasligi. Allergik kasallik eng muhim xususiyati shundan iboratki, uning\nklinik belgilari nisbatan bir toifali va ulaming allergen turiga, xususiyatiga va tabiatiga yoki ta'sirlovchi omillarga bog'liq emas. Masalan, bronxial astma kasalligini chaqiruvchi sabablari turli allergenlar: maishiy, gul changi, epidermal ovqat allergenlari, dorilar, bakterial allergenlar bo'lishiga qaramay uning klinik namoyon bo'lishi bir xildir.", "Hatto fizik omillar (sovuq) ham bronxial astmaning hurujini paydo qilishi mumkin. Xuddi shu fikmi allergiyaning boshqa klinik shakllari to'grisida ham aytish mumkin: kasallik chaqiruvchi sabablar xilma-xil bo'lgani bilan uning klinik aiomatlari hamma vaqt bir xildir. Shunday qilib, taxlil qilinayotgan kasallik 4 mezonga mos kelsa, uni allergiya qatoriga kiritish mumkin. Allergiyaning mezonlarini bilish diagnostik xatolardan saqlanishda yordam beradi. 4 mavzu. Allergik kasalliklar etiologiyasi, tasnifi, patogenezi. Immun reaksiyalar asosida rivojlanuvchi haqiqiy allergiyaning sababchisi allergenlardir. Allergenlar deb, allergiya holatini chaqira oladigan antigen tabiatli yot moddalar yoki noantigen tabiatli (organik yoki noorganik) moddalarga aytiladi. Allergenlar qator murakkab vazifalami bajaradi: 1.", "Maxsus allergik antitanalami sintez qiluvchi immun kompetent hujayralami stimulyastiya qiladi va sensiblizastiyalashgan limfostitlami hosil qiladi. 2. Organizmning faol sensiblizastiyasini chaqiradi. 3. Sensiblizastiyalashgan organizmga qayta tushib, allergik kasalliklami vujudga keltiradi. 4. In vivo va in vitro allergik testlami o'tkazishda tashxislash vositasi bo'lib xizmat qiladi. 5. Maxsus giposensiblizastiya terapiyasini o'tkazish uchun davolash vositasi bo'lib xizmat qiladi. Allergenlar tasnifi. (A.D. ADO УA A.A. POLNER 1963) 1. Ekzogen allergenlar (tashqi muhitdan organizmga kirib allergik kasalliklami chaqiruvchi allergenlar) 1.1 noinfeksion turdagi allergenlar: changlar, epidermal, doridarmon (medikamentlar), oddiy kimyoviy moddalar, oziq ovqatlar,\ninsektlar (hashoratlar) va hokazo. 1.2 infekstiya turdagi allergenlar: bakteriyalar, viruslar, zamburug'lar. 2.", "Endoallergenlar yoki autoallergenlar (organizmning o'zida pay do bo'ladigan allergenlar). 2.1 tabiiy yoki birlamchi endoallergenlar (ko'z gavhari, nerv hujayrasi, qalqonsimon bez, jinsiy hujayra) 2.2 orttirilgan yoki ikkiiamchi endoallergenlar. 2.3 kompieksli endoallergenlar (to'qima+rnikrob, to'qima+toksin) 2.4 oraliq endoallergenlar (patogen mikroblar yoki viruslar + shikastlangan hujayra maxsulotlari birikmalari). Maishiy allergenlar (uy, kutubxona changlari va h.k) yuqori sensibilizastiyaiovchi faollik bilan xarakterlanadi.", "Maishiy allergenlaming tarkibiy qismi, jumladan uy changining tarkibi xonadonda mavjud bo'lgan predmetlar, uy hayvonlaming xili, zamburug'lar, bakteriyalar, organik va noorganik zarrachalar, maishiy ximiya mahsulotlari, o'lik hasharotlar tanasi zarrachalari, uy hayvonlarining qazg'og'i va yungi, tabiiy va sun'iy gazlamalar tolalarining xarakteriga bog'liq bo'ladi, uy changi sensibilizastiya holatini xonadon havosi tarkibida juda kichik konstentrastiyada bo'lganda ham chaqira olish xususiyatga ega. Bizning ma'lumotlarimizga ko'ra: bolalarda atopik bronxial astmada organizimning sensibilizastiyalashuvi maromi uy changi allergeniga nisbatan 70-80% tashkil qiladi. (M.M. Xaqberdiev, M.M. Axmedova, Q.X. Abduraxmonov, 1992, 1995). Uy chagi hashoratlaridan dermatopagoides pteronyssinus mikrokanalchalar uchraydi.", "Turli xil mikrokanalchalar allergeniga nisbatan sensibilizastiya maromi 70-93% ga yetadi. Mikrokanalchalar nafaqat uy changida, balki ko'rpato'shakda, teri yuzasida (asosan yuz terisida) uchraydi. Allergenli faollik kanalchalarining o'zida, hatto eksprimentiarida. Mikrokanalchalar ham mavjud bo'ladi. Mikrokanaiehalarda uy changi va inson qazg'og'ida umumiy antigenlik detenninantlar aniqlangan. Bu ailergik bemorlarda mikrokanalchalarga,uy changiga va inson qazg'og'iga poiisensibilizastiyasi mavjudligidan darak beradi. Bizning ma'lumotlarimiz bo'yicha Aliergiya bilan hastalangan bolalarda sensibilizastiya maromi mikrokanalchalar allergeniga 60-80%-ni tashkil etadi (M.M. Haqberdiev, I.R. Yuldashev, 1993).", "Epidermal ailergenlar (epidermis komponentlari, hayvonlar yungi, juni, inson sochi, qazg'og'i, parrandalar pati, baliq va ilon po'sti va hakazo) bolalarda ucbraydigan allergik kasalliklaming etiologiyasida katta rol o'ynaydi. Bizning ma'lumotimizga ko'ra, epidermal ailergenlar bolalar organizmining sensiblizastiya maromi 18-65 % tashkil qiladi. (M. Xaqberdiev, Q.X. Abduraxmonov, 1995). Dori aliergenlari: dori-darmonlarga nisbatan sensiblizastiya keng tarqalgan. Organianining sensiblizastiya indeksi dori preparatining turiga bog'liq. Dori darmonlaming ta'siri tufayli allergik reaksiyalaming barcha 4 ta tipi: anafilaktik, stitotoksik, immunokompleks va hujayra (sekin kechar) tipi rivojianishi mumkin. Sensiblizastiya indeksi ba'zan 100% ni tashkil qilishi mumkin.", "Ko'proq dori aliergiyasim chaqiradigan medikamentiar bu antibiotiklar, sulfanilamidlar, vitaminlar og'riqsizlantiruvchilar, yoa, rentgen kontrast moddalar va hatto antiallergik preparatlar (dimedrol va boshqalar). Chang aliergenlari: o'simliklar gul changlari ham sensiblizastiya sababchisi bo'lib organizmda poliinoz deb nomlanuvchi allergik hastalikni chaqiradi (yunoncha so'z- pollen-chang). Pollinozlaming klinik shakllari turli tug'mandir: allergik kon'yuktivit, rinit, sinusit, bronxit, bronxial astma, dermatit, gastroentrokolit, vulvit, nevrit, enstefalomielit va boshqalardir. Hozirgi vaqtda butun dunyoda 700 dan ortiq Allergiya chaqiruvchi o'simliklar bor ekanligi aniqlangan.", "Biz tajribada Markaziy Osiyo va O'zbekistonda o'sadigan bir qancha o'simliklarning allergenlik xossalarini o'rganib chiqdik: paxta guli, yong'oq, chinor, kanop, qaylantus(sassiq terak), shuvoq, sho'ra va boshqalar va ulaming allergik hastaliklarda tutgan o'rnini ko'rsatdik. Pollinoziar bilan Hastalangan bolalarda o'simliklar gullari changlariga nisbatan sensiblizastiya maromi 60-80% (M.M. Xaqberdiev, N.V. Mavlyanova, l.V. Sgibova, 1970-1993). Ovqat aliergenlari bolalardagi turli xil allergik hastaliklaming asosiy sababchilari hisoblanadi. Umuman olganda barcha oziq ovqat mahsulotlari allergen bo'lishi mumkin. Sigir suti eng kamida 16 xil komponentlaridan iborat: kazein, laktoglobulin, immunoglobulin va hokazo. Sut turli oziq ovqat mahsulotlari tarkibida uchraydi: oq non, hamir, sutli aralashmalar, shokolad, muzqaymoq va xokazo.", "Shuning uchun ham sigir sutiga sensibli-zastiya rnavjud bolalarda tarkibida sut bo'lgan boshqa mahsulotlar ham alergik reaksiya chaqiradi. Bizning ma'lumotlarimizga ko'ra, bolalara uchraydigan ovqat allergiyasida\norganiznming sensiblizastiya maromi turlicha: sigir sutiga 71.1%, tuxum oqsiligal5.6%, tuxum sarig'iga-14.4%, go'shtga 13.2%, baliq va baliq mahsulotlarigal2%>, stitruslilarga-16.8% (M.M.Xaqberdiev, R.X. Inagamov, 1995). Hashorat allergenlari: insekt (hashorat) allergiya ko'p uchraydigan altergick hastaliklardandir. Hasharotlarga bo'lgan allergiyaning klinik shakllari har xil: teridagi engil qichishuvdan to allergik rinitlaming og'ir shakllarigacha, bronxitlar, astma va hatto o'limga olib keladigan anafilaktik shok. Biz hashoratlaming 2 xilini: don kuyasi va chivinning (Culex pipiens molestus) allergeniik xususiyatlarin o'rgandik.", "Organizmning sensiblizastiyasini don kuyasi ingalyastiya yo'li bilan, chivin esa parenteral yo'l bilan chaqiradi. Eksperiment sharoitda bu hashoratlaming allergenlari bilan dengiz cho'chqachalarida anafilaktik shokni 100% chaqirish mumkin. Bemorlar organizmining sensiblizastiya maromi 80-83% gacha bo'lishi mumkin (M.M. Xaqberdiev, N.V. Susina, 1980, M.M. Xaqberdiev, O.I. Yusupova, 1996). Bakteriya antigenlari: mikrob hujayralari va ulaming allergiya chaqirishiga layoqatli havot faoliyati maxsulotlari bo'lishi mumkin. Vims antigenlari.bronxial astmaning infekstion allergik shaklining sababchilaridan biri gripp va paragripp viruslari, adenovimslar, enterovirusiar, stitomegaloviruslar bo'lishi mumkin . Zamburug allergenlari: zambumg' komponentlari ulaming hayot faoliyati maxsulotlari yoki ulardan maxsus tayyorlangan preparatlardir.", "Bemorlarda zambumg' allergeniga nisbatan sensiblizastiya maromi 6.8 dan 55.9%> gacha bo'lib, yuqori sezuvchanlikning darajasiga, zambumg'laming xiliga va bemorlarni individual reaktivligiga bog'liq. Bolalarda allergiya rivojlanishida allergendan tashqari endogen (irsiyat, allergik konstitustiya) va ekzogen omillar (ekologiya, ona salomatligi, homiladorlar toksikozi, boshqa turi, boshdan kechirgan hastaliklar va boshqalar) muhim ahamiyatga ega. Bolalarda allergiya rivojlanishida davolash zardoblari va vaksinalaming ham muhim o'mi bor. Allergik kasalliklar patogenezi. Xaqiqiy ya'ni immunologik asoslangan, allergik reaksiyalar va hastaliklarning rivojlanishi mexanizmida 3 ta bosqich tafovut etiladi: 1. Immunologik bosqichuzoq muddatli jarayondir:\norganizmning allergen bilan birlamchi muloqotidan boshlab to allergik antitana yoki sensiblizastiyalashgan limfostitlar hosil bo'lishigacha. 2.", "Pato/cimyoviy bosqich- allergenning allergik antitana yoki sensiblizastiyalangan limfostitlar bilan ta'sirlashuvi natijasida shikastlangan nishon hujayralardan tez yoki sekin kechar allergik reaksiyalarga tegishli mediatorlaming chiqishidan iborat: gistamin, atsetilholin, turli kininlar, serotonin, geparin, neytrofillar va eozinofillaming xemotaksisni chaqiruvchi faktorlar, limfostitlaming transformastiyasini chaqiruvchi faktor, interleykin-1, interleykin-2 va boshqalar. 3. Patofiziologik &as#/c/j-organizmning organ va sistemalari shikastlangan hujay-ralardan chiqqan mediatorlar ta'siriga nisbatan reaksiyalari: bronxiolalaming qisqarishi(nafas qisilishi, asfiksiya), arteriolalaming kengayishi (arterial bosim tushishi, shok holati), me'da va ichak silliq muskullarining qisqarishi (qusish, ich ketish, defekastiya), nerv tolalari va nerv hujayralarining qo'zg'alishi va hokazo.", "Anafilaktik allergik reaksiyalar turlari (1-tur). Anafilaktik turdagi jarayon asosida kelib chiqadigan allergik kasalliklarni boshqacha atamalar bilan ya'ni atopik, reaginli allergik reaksiyalar yoki allergik kasalliklar deb izohlaydilar. ATOROS atamasi yunoncha so'zdan olingan bo'lib, ajoyib, g'ayri tabiiy degan ma'noni anglatadi. Qadimgi davrlarda, kasallikni kelib chiqishi sababi to'g'risida monokauzalizm (yunoncha monos- bir, lotincha causalis-sabab) nazariyasi xukmron edi. Monokauzalistlar aytishicha kasallikni sababi faqat mikrob bilan bog'liqdir. Mikrob bilan bog'liq bo'lmagan kasalliklarni ular atopik kasalliklar deb e'lon qilganlar. Anafilaktik turdagi allergik kasalliklar jarayonida gumoral antitana- IgE muhim hisoblanadi. IgE ni boshqachasiga reagen atamasi bilan ham aytiladi. Bu immunoglobulin organizmning hamma hujayralarining stitoplazmasiga yopishadi.", "Ayniqsa teri hujayralarida IgE miqdori ko'p uchraydi. Shu sababli bu allergik immunoglobulinlami teri hujayralarini sensiblizastiyalovchi antitana deyiladi. Anafilaktik hastaliklaming klinik shakllari turlicha: pollinozlar, allergik rinit, sinusit, bronxit, broxial astma, ovqat va dori allergiyalarining ayrim shakllari, insekt allergiyasi, me'da ichak\nshikastlanishlarining ayrim xillari, atopik dermatit, neyrodermatit, anafilaktik shok va boshqalar. Organizmga allergen birinchi marta ingalyastion yo'l bilan kirganda uni ta'siriga javoban nafas yo'llarining shilliq pardasida plazmatik hujayralari IgE sintez qila boshlaydi. Hosil bo'lgan IgE semiz hujayralar, bazofillar va boshqa hujayralaming sathiga birikadi. Har bir hujayraning sathida 40000-100000 gacha resteptorlar mavjua. Odatda bir hujayraning sathida 5000-40000 gacha IgE molekulasi birikadi.", "Sensiblizastiya davri o'tgandan keyin allergen organizmga ingalyastion yo'l bilan takroriy tushgandan so'ng u hujayra stitoplazmasida yopishgan IgE lar bilan qo'shilib allergik reaksiyani chaqiradi. Natijada hujayra keskin qo'zg'aladi va shikastlanadi. Semiz hujayrani ichida joylashgan donachalar atrofdagi muhitga chiqib ketadilar (degranuiyastiya jarayoni). Tez kechar allergik (anafilaktik) reaksiyani sodir bo'lishi hujayra sathiga yopishgan IgE molekulalarining soniga, allergenning valentliligiga va hujayra membranasidagi resteptorlaming xususiyatlariga bog'liq. Agar hujayra sathida IgE ning soni nihoyatda kam bo'lsa, yoki allergen bir valentli bo'lsa allergik reaksiya sodir bo'lmaydi. Allergik reaksiya paydo bo'lishi uchun,kamida IgE ning ikki molekulasi hujayra membranasidagi ikkita glikoprotein resteptorlari bilan bog'lanib ko'prik hosil qilishi zarur.", "Faqat shu vaziyatda allergik reaksiya rivojlanadi va hujayra shikastlanadi, ya'ni degranuiyastiya jarayoni sodir bo'iadi. Allergik reaksiyaning klinik belgilari dastlabki 5-20 min ichida paydo bo'iadi. Lekin ba'zi hollarda allergiyaning mazkur shakilarida kasallik belgilari biroz kechroq paydo bo'iadi: 6-12 soat va undan ortiq. Bunday reaksiyalar kechikkan yoki kechki, muddati o'tgan allergik reaksiyaiar deb ataiadi, va uning rivojlanishida mexanizmida eozinofil, neytrofil hujayralarining ahamiyati juda katta hisoblanadi. Sitotoksik allergik reaksiyalar (2-tur). Sitotoksik atama ikki mustaqqil yunoncha so'zlardan olingan bo'lib kytos-hujayra va toksik-zahar degan ma'noni anglatadi. Sitotoksiklik deganda, hujayralaming zaharli moddalar ta'siri ostida yemirilishi tushuniladi.", "Allergik reaksiya borishida albatta komplement komponentlari ishtirokida allergen-antitana immimokompleksi ta'sirida\nshikastlanadi. Shuning uchun ham hujayra shikastlanish jarayonini boshqachasiga stitoliz deb ataladi. Me'yorda sitotoksik reaksiyalari doimo bo'ladi va organizm uchun katta muhim himoya vositasi bo'lib salomatlikni saqlab turadi. Sitotoksik reaksiyalar asosida mutastiyalashgan o'sma hujayralari ham nobud bo'ladilar. Bu ailergik reaksiyalaming mexanizmida qatnashadi. Autoimmun gemoiitik anemiya, ailergik agranulostitoz, ailergik trombostitopeniya, ailergik miokarditlarning ayrim xillari, miasteniya va boshqa ailergik hastaliklaming patogenizida sitotoksik asosida hujayralaming shikastlanishi yotadi. Immun komplekslar asosida kelib chiqadigan ailergik reaksiyalar (3-tur).", "Immunkomplekslar, ya'ni IgE va IgM+ antitana birikmalari hujayra stitoplazmasi yuzasida(membranasida) emas, balki qonda va ooshaq suyuqli muhitlarda xosil bo'ladi. Bu ailergik reaksiyaning mexanizmida komplement komponentlari faol qatnashadi. Xosil bo'lgan immun komplekslar hujayra membranasiga yopishib komplement sistemasini faollashtiradi va hujayraning shikastlanishini yuzaga chaqiradi. Biologik faol moddalar (mediatorlar) o'z navbatida qon tomir devorini shikastlab polimorf yadroli ieykostitlarini mahalliy yallig'lanish o'chog'iga jalb etilishini ta'minlaydi. Zardob kasalligi, glomerulonefrit, Artyus fenomeni kabi kasalliklar bunga misoldir. Sekin kechar ailergik reaksiyalar (4-tur). Bu ailergik reaksiyalaming patogenezida antitanalar o'mida maxsus sensiblizatciyalangan limfosdtlar (T effektorlar) katta ahamiyatga ega. Sensiblizatciyalangan T hujayra yuzasida maxsus resteptorlar bor.", "Shu resteptorlar allergenlarga yopishib ularga shikast etkazadi. Sensiblizatciyalangan limfostitlar bir talay biologik faol moddalar ishlab chiqaradi: sekin kechar ailergik reaksiyalaming mediatorlari. Bu mediatorlaming umumiy nomi “LIMFOK1NLAR”. Bulaming ichida xemotaksik omil, blastogen yoki mitogen omil, makrofaglar migratciyasini tormozlovchi omiilar muhim ahamiyatga ega. Allergiyaning mazkur tipi bo'yicha yuqumli kasalliklar (si! kasalligi, brustellyoz va boshqalar), kontakt ailergik dermatit, transplantantning ajralish reaksiyasi, o'smaga qarshi va autoimmun yoki autoallergik\nkasalliklari rivojlanadi. 5 mavzu. Ona-yo'ldosh - homila tizimining patoflziologiyasi. Bu mavzu tibbiy muhim muammolardan biri bo'lib, uning yoritilishi ozroq bo'lsada bu patologiyani oldini olishda muhim ahamiyatga ega.", "Inson organizmi o'z taraqqiyotida otalangan tuxum hujayradan tortib to katta yoshga kirgungacha bo'lgan murakkab jarayonlami boshidan kechiradi. Embriogenez jarayonida muvaqqat a'zo sifatida yo'ldosh rivojlanadi va nihoyat yangi bir butun \"ona-yo'ldosh-homila\" tizimi paydo bo'ladi. Bu tizimning birontasining morfofimktcional o'zgarishi butun tizimga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Yana shu narsa oshkor qilindiki, \"ona-yo'ldosh -homila\" biologik tizimi anchagina kompensator imkoniyatlarga ega bo'lib, homiladorlikni anchagina og'ir asoratiarida ham uning ijobiy kechishini va oxiriga etishini ta'minlaydi. Homila rivojlanishining sezgir davrlari.", "Homila davrining tashqi muhit, har xil shikastlovchi omillar (gipoksiya, issiq-sovuq, radiaktiv nurlar, dori moddalari, kimyoviy moddalar va boshqalar) ta'siriga javob reakciyasi ko'pincha ta'sir qiluvehi omilga emas, balki shu omillaming homila taraqiyotining qaysi davrlarida ta'sir qilganiga bog'liqligi oshkor qilingan. Shuni e'tiborga olib, embrional rivojlanishining buzilishini taxlil qilisbni awalo unga tashqi muxit omillari ta'sir qilayotgan vaqtdagi embriogenezni davrlaridan boshlash kerak. Bu davrda embrion bilan ayolning reproduktiv organlari o'rtasida morfologik aloqa hali paydo bo'lmaydi. Ammo ona organizmi bilan taraqqiy etayotgan homila o'rtasida yaqin funkcional aloqadorlik mavjud. Tug'ma nuqsonlar embrionning zararlanishi oqibatida yuzaga kelishiga embriopatiyalar deyiladi.", "Organogenez va yo'ldosh rivojlanish jarayonlari nihoyasiga etgach, rivojlanayotgan homilada, fetal davr boshlanadi va bu davr homiladorlikning qirqinchi haftasigacha davom etadi. Ayol jinsiga taalluqli homilalar jinsiy organlarining anomaliyasi (soxta erkaklik, germofroditzm) bundan mustasnodir, chunki bu patologiya androgen ta'sirii aorilar iste'mol qilish natijasida yuzaga keladi. Bu holat homilaning tashqi jinsiy organlariga nisbatan kechroq\n(ona qomidagi taraaqiyotining 12-14 haftalari) shakllanishi bilan bog'liqdir. Tug'ma nuqsonlarning paydo bo'lish sabablari. Rivojlanish anomaliyalarini paydo bo'lishi hakimlami qadim zamonlarda beri qiziq-liradi. Biroq bu murakkab muammoni etiologiyasi va patogenezi hali ham yetarlicha o'rganilgan emas.", "Shulami e'tiborga olinsa, homilada nuqsonlami paydo bo'lishi yo mutastiya oqibatida, yoki qandaydir omilning teratogenlik ta'siridan yoki ikkalasining birgalikda ta'siridan kelib chiqishi mumkin. Insonlarni tug'ma nuqsonlarining sabablarini quyidagicha tasavvur qilish mumkimendogen sabablar: 1. Irsiy o'zgarishlar 2. endokrin kasailiklar 3. Jinsiy hujayralaming “pishib o'tib ketishi” 4. Ota-onalarning yoshlari A. ekzogen sabablar: 1. Fizikaviy omillar: a) radiatsion nurlanish b) mexanik ta'sirlar 2. Kimyoviy omillar: a) dorilar b) sanoatda va turmushda qo'llaniladigan kimyoviy moddalar c) gipoksiya d) sifatsiz ovqatlanish 3. Biologik omillar: a) viruslar b) mikoplazmalar c) protozoali infeksiyalar Bularga qo'shimcha ravishda ona organizmidagi ba'zi patologik holatlami, homila taraqqiyotiga salbiy ta'sirini e'tirof etish kerak. Bu sabablar ichida Saveleva G.", "M va boshqalar (1991 y) ning tikricha, eng keng uchraydiganlariga yo'ldoshning yetishmovchiligi kiradi. O'zbekiston sharoitida perinatal patologiyaning asosiy omillaridan bin, homilador ayollarda kamqonlik mavjudlgi hisoblanadi (A.S.Morduxovich va boshqalar. 1991 y.). Endogen omillar. Bu omillaming eng muhimi va oqibati jihatidan eng yomoni irsiyatning o'zgarishi — mutastiyadir. Ba'zi olimlaming fikricha insonlarda uchraydigan deyarli hamma rivojlanish nuqsonlari mutastiyaning oqibatidir. Mutastiyalar uch darajada gen, xromosoma va genom darajalarida sodir bo'lishi mumkin. Irsiyat bilan aloqador tug'ma nuqsonlaming aksariyati genlaming mutastiyasidan kelib chiqishidagi ahamiyatini abort bilan yakunlangan homiladorlikda aniq bilish mumkin.", "Insonda mutastiyalar oddiy fiziologik jarayonlar oqibatida (tabiiy mutagenez) yoki irsiy strukturalarga qo'shimcha ta'sirlar (fxzik, kimyoviy, biologik) natijasida (industirlangan mutagenez) yuzaga keladi. Fizik mutagenlardan hozir eng xavflisi - ionlashuvchi radiastiyadir. Ko'p sonli kimyoviy mutagenlardan klinik teratologiyada ahamiyatlilariga qishloq xo'jaligida keng qo'llaniladigan insektitsid, flmgitsid va gerbistidlar, sanoatda ishlatiladiganlaridan formaldegid, akrolein, epoksidlar, benzol, margimush, ovqat sanoatida ishlatiladigan aromatik karbon vodorodlar va boshqalami ko'rsatish mumkin, bu moddalar jinsiy hujayradan tortib to rivojlanayotgan homilagacha mutagen ta'sir o'tkazishi mumkin.", "Ko'p sonli kuzatuvlardan ma'lum bo'lishicha, somatik hujayralaming xromosomalariga epidemik gepatit, gripp, qizilcha, suvchechak, tepki kabi kasalliklaming viruslari shikastlovchi ta'sir ko'rsatadi. Endogen omillardan yana bin - bu homilador ayollarda uchraydigan gormonal o'zgarishlar va metabolik defektlar bo'lib, u ko'pincha homilaning beixtiyor tuhihi bilan yakunlanadi. Ba'zida esa homila a'zolarining morfologik va funksional tabaqalanishi (differenstiyasi) buziladi va bunday go'daklar tug'ilgandan so'ng juda qisqa muddat ichida halok bo'ladi. Qandli diabet, endemik kretinizm kabi endokrin kasalliklar va fenilketonuriya, galaktozemiya va gistidinemiya kabi patologik holatlar uchun isbot qilingan. Bular ichida klinikada amaliy ahamiyatga ega bo'lgani insulinga aloqador qandli diabet va fenilketonuriya bilan hastalangan ayollar homilasining shikastlanishidir.", "Misol sifatida diabetik embriopatiya va diabetik fenopatiyalarni ko'rsatish mumkin. Fenopatiya bilan tug'ilgan chaqaloqlar anchagina vazni ko'pligi bilan ko'zga yaqqol tashlanadi.U go'daklaming ko'krak qafasi, terisi ostidagi yog' qatlamining ko'payishi, jigarining yog' distrofiyasi, oshqozon osti bezi orolchalarining giperplaziyasi, miokard\nmushaklarida, jigarda glikogen to'planishining kamayishi, mikroangiopatiyalar kuzatiladi. Diabetik embriopatiyalarda nuqsonlar suyak-mushak, yurak va tomirlar, markaziy nerv sistemalarida paydo bo'ladi. Bu nuqsonlaming paydo bo'lish mexanizmi gipoglikemiya, gipoksiya, qon tomirlarining buzilishi va nihoyat yog' va aminokislotalar almashuvi o'zgarishi bilan bog'liqdir. Yangi avlodning sog'lomligi onalarning salomatligi bilan bog'liq. Organizmning reproduktiv funkstiyasi umumbiologik qonuniyatlarga bo'ysunadi.", "Rivojlanish, balog'atga etish, so'nib borish davrlari albatta yangi avlodda o'z aksini topadi, boshqacha qilib aytganda, hali voyaga etmagan yoki so'na boshlagan ota-onalaming avlodlarda har-xil nuqsonlar paydo bo'lishi ko'p marta isbotlangan. Yosh onalardan tug'ilgan bolalarda ko'proq qo'l va oyoq hamda nafas tizimining nuqsonlari oshkor qilinsa, 35 yoshdan oshgan onalardan tug'ilgan bolalar orasida esa, ko'p sonli nuqsonlar, ayniqsa markaziy asab tizimining majruhliklari uchrab turadi. Ota-onalaming yoshi o'tgan (ayniqsa onalarning) sari ayniqsa xromosoma kasalliklari bilan tug'iladigan bolalar soni ortadi. Yoshi ulg'aygan ota-onalar boialarida tug'ma nuqsonlaming ko'payib borishi ba'zi omillar bilan bog'liq. Ekzogen omillar. Rentgen nurlarining teratogen ta'siri, boshqa ionlanuvchi nurlami homila rivojlanishiga ta'siri haqidagi fikrlar xilma-xildir.", "Bu masalani har tomonlama tahlilini qilish qiyin, albatta. Bu orada shuni ta'kidlash lozimki, ionlashuvchi nurlami teratogen xususiyati homila taraqqiyotining davriariga, uning dozasiga, numing turiga quwatiga, qolaversa organizmning invidual sezgirligiga bog'liq. Ma'lum bo'lishicha, nurlami shikastlovchi ta'siriga eng sezgiri asab tizimidir. Ionlashuvchi numing pushtga to'g'ridan-to'g'ri ta'siridan homilador ayol organizmida moddalar almashinuvining buzilishi, fermentativ jarayonlaming izdan chiqishi, hujayralar membranalarining o'tkazuvchanligining o'zgarishlari oqibatida homilada nuqsonlar paydo bo'lishi mumkin. Shu sababli yuqorida ko'rsatilganidek, markaziy asab tizimi va boshqa aloqador (mikrostefaliya, gidrostefaliya) nuqsonlar yuzaga keladi.", "Kimyoviy omillar ta'siri masalasiga kelsak, barcha olimlar yagona fikrdadirlar, ya'ni har qanday yangi kimyoviy modda,\nhatto dorini ham (klinik tekshirishdan o'tkazmaguncha) hcmiladorlikning birinchi uch oyligi davomida iloji boricha vubormaslik kerak. Kimyoviy omillami teratogenlik xususiyatini baholaganda, albatta embrionning rivojlanish davrini, genetik muhrlangan sezgirligini, ona organizmining holatini, moddaning kimyoviy tuzilishini, uning yo'ldosh orqali o'ta olish qobiiiyatini, metabolizrri kabilami hisobga olish kerak. Kimyoviy moddalami yo'ldoshdan o'tish xususiyati, ulaming molekulasini massasiga, lipidlarda erish, qon zardobining oqsillari bilan birikish xususiyatlariga bog'liq. Ma'lum bo'lishicha. moiekula massasi 1000 dan katta kimyoviy birikmalar shikastlanmagan yo'ldosh orqali o'ta olmaydi.", "Shunday qilib bu moddalar oddiy holatlarda teratogenlik xususiyatiga ega emas, chunki kimyoviy modda embrion hujayralariga bevosita ta'sir etadi. Yo'ldosh o'tkazuvchanligining yo'qligiga kelsak, u nisbiy bo'lib, ona qonida modda yoki dorining konstentrastiyasi oshishi oqibatida modda bu tabiiy to'siqdan homilaga o'ta oladi Modda yoki dori organizmga qanday yuborilishi, boshqacha aytganda mayda dozaiardami, yoki takroran, yoki qisqa muddat ichida ko'p miqdorda yuborilishi muhim ahamiyatga ega. Ba'zi dorilarning surunkasiga iste'mol qilinishi ulaming metabolizmida ishtirok qiluvchi fermentlaming xosil bo'lishini rag'batlantiradi, natijada bu dorilar organizmdan chiqib ketadi va teratogenlik ta'sir ko'rsatmaydi. Bundan tashqari moddalaming organizmga qanday yo'l bilan kirishi ham ahamiyatga ega.", "Masalan, dorilami og'iz orqali kiritilishi ulaming tezlikda parchalanishi va faolsizlanishiga olib keladi. Trankvilizatorlar guruhi dorilaridan insonlar embrionlari uchun teratogen ta'sir qiladiganlariga talidomid va diazepam kiradi. Talidomidni iste'mol qilgan homilador ayollardan tug'ilgan chaqaloqlarda qo'l-oyoqlarida, oshqozon-ichak va asab tizimlarida xilma-xil nuqsonlar paydo bo'ladi. Tutqanoqlaming oldini oladigan dorilar ham teratogenlik xususiyatiga ega bo'lib, homila organizmida folat kislotasining yetishmovchiligiga olib keladi. Antikonvulsantlami qabul qilish bilan aloqador embriopatiyalar uchun xos alomatlarga mikrostefaliya, tanglay, burun, quloq, yuqori lab va boshqa nuqsonlar kiradi. Keyinchalik bunday go'dakiarda psixomator rivojlanishning sekinlashuvi va aqliy zaifiik kuzatiiadi.", "Antikoagulyant dorilami homiladorlikning boshlang'ich davrlarida qabul qilish oqibatida rivojlanayotgan homilada burunning\ngipoplaziyasi, ko'z nervlarining shikastlanishi va rivojlanishning sekinlashuvi kuzatiladi. Ba'zi ma'lumotlarga qaraganda, homiladorlami penistillin bilan davoiash oqibatida, elastozli (terming shikastlanishi) bola tug'ilishiga sabab bo'ladi.Shunday qilib, dorilaming ba'zilari teratogen, ham mutagen ta'sir qila oladi. Homila rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadigan moddalar ichida amaliy ahamiyatlisi alkogol hisoblanadi. Tibbiy adabiyotda alkogolli embriopatiyalar Haqida ko'pgina ma'lumotlar mavjuddir. Bu tug'ma nuqsonlar uchun gipoplaziya, tug'ilgandan so'ng jismoniy va ruhiy rivojlanishning sekinlashishi va boshqa har-xil nuqsonlar xosdir, Eng jiddiy o'zgarishlar asosan bosh miyaning rivojlanishida namoyon bo'ladi. L.O. Badalyan va E.M.", "Mastyukova fektal alkogol sindromini rivojlanish xususiyatlarini aniq tariflab berdilar. Bunday tug'ilgan bolalaming nutqining rivojlanishi sekinlashadi, tafakkurida etishmovchiiik kuzatiladi. Bulardan tashqari yana har xil psixosomatik nuqsonlar yuzaga kelishi mumkin. Bu sindromning rivojlanishi embrion va homila to'qimalarida folat kislotasining kamayishi bilan bog'liq. Bu holat esa etanolni chala parchalangan mahsulotlami, xususan, astetildegidini qonda uzoq muddat stirkulyastiya qilishi bilan bog'liq. Bunga qo'shimcha qilib shuni ko'rsatish kerakki, homilaning spirtni parchalaydigan alkogoldegidrogenazasini faolligi 10 % ga teng. Sanoat va qishloq xo'jaligida keng qo'llaniladigan benzin, benzol, formaldegid, qo'rg'oshin, simob parchalari va boshqa juda ko'p kimyoviy moddalar embriotoksik ta'sir ko'rsatishi yoki tug'ma nuqsonli bolalar tug'ilishiga sabab bo'ladi.", "Homila rivojlanishiga ta'sir qiluvchi va nuqsonlar paydo qiluvchi omiilar ichida xavflisi viruslar hisoblanadi. Keyingi yillardagi tadqiqotlarning natijalariga qaraganda homilador ayollaming 15-20% dan ortiqrog'i viruslar bilan zararlanadi. Vuruslaming hammasi yoki juda ko'pchiligi yo'ldosh orqali onadan embrionga o'ta oladi va unda nihoyatda qulay sharoit topadi. Uzoq muddatli ilmiy tadqiqotlar qizilcha va stitomegaloviruslami teratogenlik ta'sirini isbot etgan. Ba'zi manba'larga qaraganda ana shunday xususiyat gerpes, gripp, qizamiq, epidemik paratit, infekstion gepatit, poliomielit kabi virusiarga ham xosdir. Yuqorida nomlari keitiriigan viruslardan eng ahamiyatlisi\nqizilcha virusining teratogenlik ta'siridir. Homilada paydo bo'ladigan defektlarning soni va turlari viruslar ta'sir ko'rsatayotgan vaqtdagi homiladorlikning muddatiga bog'liq.", "Qizilcha tez yuqadigan kasallik bo'lib, homilador ayollar orasida tez-tez uchrab turadi. Kasallik viruslari ona organizmidan yo'ldosh orqali homilaga o'ta oladi, va sodir bo'ladigan nuqsonlar homiladorlikning muddatiga bog'liq. Bu jihatdan homiladorlikning birinchi va ikkinchi oyligida kasallikning yuqishi deyarli 50% embrionlarni shikastianishiga olib keladi. Shikastlangan homila yoki halok bo'iadi yoki qizilcha sindromi (prenatal gipoplaziya, anemiya va trombostitopeniya, jigari va taloqning kattalashishi va boshqa tug'ma nuqsonlar) bilan tug'iladi. Tug'ilgan go'daklaming ko'pcxiligi juda erta halok bo'ladi, tirik qolganlarida ruhiy rivojlanish sekinlashadi, tishlari gipoplaziya va aplaziyaga uchraydi. Tug'ma nuqsonlar rivojlanishi. Tug'ma nuqsonlaming shakllanishi zotning rivojlanishining meyoridan chetga chiqilishini natijasidir.", "Bunday rivojlanish uzoq muddat davomida, ketma-ket va o'zaro boliq jarayonlar oqibatida ro'y beradi. Bularga har bir (shaxs) alohida shaxs rivojlanishida kechadigan gametogenez, tuxumning otalanishi, embrional morfogenez va undan keying taraiyot davrlari kiradi. Gametogenez (jinsiy hujayralaming etilishi) ning asosiy ma'nosi morfogenetik ma'lumotlami kodlashdan iborat bo'lib, uning amalga oshishida bir hujayrali pushtdan ko'p hujayrali organizm rivojlanadi. Morfogenetik ma'lumotlar yadro genlarida bo'lib, ular gametalarning xromosomalarida joylashgan. Ana shu ma'lumot stitoplazma oqsillariga taalluqlidir. Ular birgalikda yadro-stitoplazmatik sistemani tashkil qiladi va organizmning rivojlanishini ta'minlaydi. 6 mavzu. Allergik kasalliklarni tashxislash usullari. Allergik holatlar va kasalliklar juda ko'plab uchraydi.", "Ushbu patologiyani tashxislash va zarur davolash chora tadbirlari uchun esa bir qancha tashxislash testlari qo'lianiladi. Tashxislash jarayonlari o'z ichiga ketma-ket keluvchi 4 bosqichni oladi:\n1) Allergologik anamnez yig'ish 2) Allergenlar bilan teri sinamalari qo'yish 3) Allergeniar bilan provakastion (qo'zg'atuvchi) testlar qo'yish 4) Laborator testlar qo'yish AUergosinamalar. Teri allergologik sinamasi qo'yish-bu ailergiyalaming an'anaviy va ishonarli tashxisot uslubi bo'lib, organizmning maxsus sezgirligi aniqlanadi.Teri allergologik sinama testlari o'z ichiga odatda prik-testlar (ukol orqali), skarifikastion (timdalash uslubi), hamda allergenlaring turli yig'indilarini teri ichiga yuborishni oladi. Tekshiruvning allergologik uslublari Eliminastion testlar. Testdan maqsad - kasallik simtomlari rivojlanishida sabab allergenning ahamiyatini aniqlash.", "Bemoming allergen bilan kontaktidan keyingi holatini baholashga asoslangan. Uslub ko'pincha ovqat va dori vositalariga nisbatan allergiyalar bo'lganda qo'llaniladi, biroq boshqa Aliergiyalami aniqlash uchun ham ishlatilishi mumkin. Teri allergik sinamasi Teri allergik sinamasini ixtisoslashgan allergologik stastionar yoki kabinet sharoitida ushbu prostedura bilan tanish bo'lgan allergologimmunolog shifokorgina o'tkazishi mumkin. Kamchilikiari bo'lishiga qaramasdan teri allergik sinamasi o'ta maxsus, axborotli hamda atopik kasallik, bakterial allergiyali bemorlar sensiblizatsiya spektrlarini aniqlash uchun juda qulay hisoblanadi.Teri allergologik sinamasini o'tkazishda faqat standartlangan tashxisli allergenlardan foydalaniladi. Skarifikastion va prick-test (ingl.", "prick-ukol) maishiy, epidermal, changli, zamburugTi, ovqat va hashoratiar allergenlari, shuningdek, lateks allergenlarini qo'llash orqali bajariladi. Teri ichi sinamasi bakterial, zamburug'li, hashoratiar allergenlariga (hozirgi vaqtda standartlangan tashxisotli hashorat allergenlariga teri ichi sinamasi yo'q) olib boriladi. Dori vositalariga nisbatan teri sinamalarining ishonarliligi cheklangan, chunki Haqiqiy allergen aynan shu doriga emas, balki uning metobolitlariga yoki oqsilli konyugatlariga bo'lishi mumkin. Biroq ko'pgina mualliflar dori allergiyalarida teri sinamasi maxsus qoTlanilishi kerakligini ta'kidlab o'tishadi. Dori allergiyalar uchun testizimli teri sinamalari hozirda topilmagan. Teri sinamasi o'tkazishga mo'neliklar: kasallik xuruji -BA ning og'ir dekompensiyalangan kechuvi (OFV, 70 % adekvat davolash fonida)\n-o 'tkir interkurrent yuqumli kasalliklar.", "(respirator kasalliklar, angina, pnevmoniya va boshqalar) -ichki a'zolar kasalliklari dekompenzatsiyasi (jigar, buyrak, qon yaratuvchi, qon, endokrin tizimlari va boshqalar) -o 'tkir yuqumli kasalliklar xuruji (sil, siflis, brustellyoz va boshqalar) -autoimmun kasalliklar (sistemali qizil yugurik, sklemrodermiya, revmatoid artrid, dermatomiozit) xuruj vaqtida -PID (BIT) -anamnezida teri allergologik sinamasiga nisbatan ASh bo'lgan bemorlar -yomon sifatli o'smalar -muloqot qilish iloji bo'lmagan ruhiy bemorlar -homiladorlik va laktastiya -orttirilgan immun tanqisligi sindromi (OITS) Skarifikastion va prick-test uslublari Bilak terisi sohasi spirt bilan artilib, nazorat suyuqligidan test tomchi suriladi (manfiy nazorat), 0.1 % li gistamin eritmasi (musbat nazorat) va shuningdek allergen tomchilari suriladi. Bu tomchilaming oralig'i 2.5-3 sm dan kam bo'lmasligi lozim.", "Shundan so'ng har-bir tomchi sohasida teri epidermisi butunligi buziladi. Bunda har-bir tomchi uchun alohida steril skariflkatordan foydalaniladi. Prick -test o'tkazishda jarotiatlash uchun ukoldan foydalaniladi. Skarifikastiya vaqtida epidermis yuza qavatigina timdalanadi (qon tomirlarini jaroxatlamasdan). Skarifikastion sinamalar prick-testga qaraganda nisbatan xosligi pastroq va ko'pgina ma'lumotlarga ko'ra qo'llanilishga tavsiya qilinmaydi. Reaksiya 10-20 daqiqadan so'ng baholanadi. Kamdan-kam holiardagina reaksiya kechikishi mumkin. Hashoratlar ALLERGIYAsida asosan chaqmaydigan Hashoratlar zaxariga nisbatan reaksiya 6, 12, 24 va 48 soatlarda baholanadi. Reaksiya namoyon bo'lishiga ko'ra skarifikastion va prick test baholanishi 1.1 va 1.2 jadvallarda ko'rsatilgan. l.l.jadval. Teri prick test baholanishi.", "Reaksiya tavsifi Reaksiya Natija Manfiy - Reaksiya xususiyati anologicbli nazorat suyuqligi testisa o'xshash Shubhali + Qavariqsiz giperemiya Kuchsiz musbat 4- Skarifikastiya o'mida diametri 3-5 mm li qavariq faqat teri tortilganda bilinadi. 010 mmli eritema Musbat ++ Skarifikastiya o 'mida 5-10 mmli qavariq giperemiyalangan Halqali qavariq terini tortmaganda ham bilinadi. Yaqqol musbat -H -+ 10-15 mm li qavariq 10 mm dan ortiq giperemiya Juda yaqqol musbat -H -H - 10 mm dan katta qavariq psevdopodiyali yoki 15-20 mm dan kattaroq eritma, umumiy reaksiyalar xuddi 1.2. jadval. Skarifikatsion teri testi baholanishi Reaksiya Natija Manfiy - Shubhali + Reaksiya tavsifi Qavariq va giperemiya yo'q Skarifikastiya o 'mida qavariqsiz giperimiya Kuchsiz musbat + 2-3 mm li qavariq faqat teri tortilganda bilinadi.", "giperemiya Musbat ++ 4-5 mm li qsavariq teri tortilmaganda ham bilinadi, giperimiya Yaqqol musbat +++ 6-10 mm lii qavariq gperimiya yoki qavariq 6-10 mm li psivdopodiyali giperimiya Juda yaqqol musbat 4*4-4-4- 10 mm dan katta qavariq giperimiya yoki qavariq lOmmli psivdopodiyali yaqqol giperimiya va limfangitli Teri sinamalaridan ma'lumot ololmaslik sabablari. Soxta manfiy reaksiyalair allergenning noto'g'ri saqlanganligida yosh bolalar, qariyaiar terisining reaktivligi pasayganda neyroendokrin kasalliklarida refraktorlik vaqtida (sistemali allergik reaksiyalaraan\nso'ng 3-4 baftadan vaatli ao'yilganda), dori vositalari qo'llanilganda. ya'ni teri reaksiyasiga ta'sir ko'rsatuvchilar (masalan. N, gistamin reseptorlari blokatorlari, glyukokortikoidlar) Soxta musbat reaksiyalar urtikal dermografizmlar (bu vaqtda nazorat suyuqiigiga ham musbat reaksiya bo'ladi).", "Teri sinamasi qoidaiari buzilsa, gistaminoliberastiya chaqiruvchi doriiar, ovqat iste'mol qilinsa. Allergometrik test (alierginning turli xil eritmasi bilan test) maxsus immunoterapiya o'tkazish vaqtida bemorda allergenning boshlanish dozasiga sezgirligini aniqlash uchun qo'llaniiadi. Titrash allergenning turli konstentrastiyasini teri ichiga yuborishdan boshlanadi. (0.2 mm miqdorda) musbat nazorat (0.1 % gistamin eritmasi) va manfiy nazorat (test nazorat suyuqligi). Allergenning boshlang'ich eritmasi 10'8 oxirgisi 1O'4. Agar reaksiya manfiy bo'lsa to musbat natijasi olinguncha preparat konstentrastiyasi ko'tariiib boradi. Musbat reaksiyasi bergan dozadan boshlab maxsus immunterapiya (ASIT) boshlanadi. Teri allergiologik testning afzalligi va kamchiliklari: Afzalligi: Qulaylik, o'rta yuqori xoslik, yaqqollik.", "Kamchiliklari: o'tkazish vaqtida xatoliklar va ma'lumotlami baholashdagi sub'ektivlik faqat kasallikning remissiya vaqtidagina o'tkazish mumkinligi tekshiruvdan oldin ko'pgina allergiyaga vositalardan voz kechish kerakligi allergen bilan bevosita kontakt va bundan kutilmagan reaksiya xavfi bir vaqtda o'tkazish mumkin bo'lgan testlarmiqdorining chegaralanganligi. Teri ichi testlari. Bu testlar bemorga bakteria! va zamburug'li allergenlarga nisbatan sinsebilizastiya bo'lganda o'tkaziladi. Testlar standartlashtirilgan davo taslixis bakterial va zamburugTi allergenlar bilan o'tkaziladi. Teri ichi testi o'tkazish uchun allergenning quyidagi eritmalaridan foydalaniladi. 1:10 000 ; 1:1 000; 1:100 ; 1:10 yuborilgan allergen hajmi 0.2 mm ni tashkil etadi. Musbat va manfiy nazorat uchun mos ravishda gistamin va test nazorat suyuqliklaridan foydalaniladi.", "Test natijalari avval 15-40 daqiqada, so'ngra 24-48 va 72 soatlarda baholanadi. Allergen bilan teri ichi sinmasi o'tkazilganda baholash 1.3. jadvalda beriigan\nReaksiya belgisi Shartli belgilar Reaksiya tavsifi Manfiy - O'lchami xuddi nazoratdek Shubhali + Qavariq nazoratga qaraganda kechroq so'riladi Kuchsiz musbat 4- Diametri 4-8 mm li qavariq giperemiya sohasi bilan o'ralgan. Musbat ++ Diametri 4-8 mm li qavariq giperemiya sohasi bilan o 'ralgan. Yaqqol musbat +++ Diametri 8-15 mm li qavariq psevdopodiyali giperemiya Juda yaqqol musbat ++++ Diametri 15-20mm Si qavariq psevdopodiyali iimfangitli to'qlashgan qavariq chetlari yaqqol giperemiya Appiikatsion test. Applikatsion test (pat-test) Kontakt reaksiyalar bo'lgan bemoriarda o'tkaziladi. Klassik yopiq applikastion test o'tkazuvchi moddani biiak yoki kurak terisining o'rta 3/1 qismiga o'tkaziladi.", "So'ngra ushbu soha suv o'tkazmaydigan plastr bilan yopiladi va 72 soatdan so'ng bahoianadi. Appiikatsion testni standartlashtirilgan turli yig'indilar ( elimsimon moddalar, mahalliy ta'sir etuvchi dori vositalari, bo'yoqlar, metallar , rezena mahsulotlari va boshqalar) bilan o'tkazish masadga muvofiq. Test o'tkazish vaqtida markyorni har-bir test uchun belgilab olish kerak va olingan ma'lumotlar maxsus formada qayd etib boriiadi. (1.4jadval) Baholash teridan barcha pat - test vositalari olingandan so'ng minimum bir-ikki soat o'tgach qo'yiladi. (1.5jadval) Agar bemor shu test qo'yilgan o'mida qanaqadir noqulayliklar: qichishish , achishish, sezsa tezda test olib tashlanadi va bu haqda davolovchi shifokorga xabar beriladi. i. 4-jadvaI. Appiikatsion test ma'lumotlarini registratsiya qilish formasi Cho'zilgan Aloxida 48s 72 s 24 s Modda yoki belgilar reaksiya uning konstentrastiyasi\n1.5.", "Applikatsion tcstni baholash. Reaksiya Shartli belgilar Manfiy - Terida o'zgarish yo'q Shubhali + Shishsiz kichik eritema Kuchsiz musbat + Applikastiya sohasida shish va eritema Musbat ++ Eritema,shish. populalar Yaqqol musbat + -H - Eritema,shish,popuialar,chegaralangan vezikulalar Juda yaqqol musbat ++++ Eritema, shish, populalar, qo'shilib ketgan vezikulalar Reaksiya tavsifi Provakatsion test Provakatsion test o'tkazish uchun asosiy sharoitlar: barcha testlami (in vivo) ushbu muolaja uslubi bilan tanish bo'lgan allergologimmunologgina faqat maxsuslashtirilgan allergoiogik stastionarda yoki kabinettda o'tkazish mumkin. Kon'yuktival test. Provakatsion konyuktivai testi aeroallerginlar bilan olingan anamnez va boshqa tekshiruvlar natijalarida mos kelmaganda allergik konyutivit tashxisiga aniqlik kiritish uchun qo'llaniladi. Kon'yuktiva xaltasiga nazorat test suyuqligi yuboriladi.", "Reaksiva bo'lmasa boshqa kon'yuktiva haltasiga asta-sekinlik bilan allerginning dozasini ikki marta oshirib bir tomchi yuboriladi. (suyultirish 1:2048, 1:1024, 1:512 va 1:2 gacha) Allerginning har-xil konstentrastiyasi orasidagi interval 20-30 daqiqadan kam bo'lmasligi kerak. Yuqori konstentrastiyasi test faqat oldingi eritmaga reaksiya bo'lmagandagina o'tkaziladi. Agar konyuktivit sirnptomiari paydo bo'lsa test musbat hisoblanadi. Musbat test bo'lganda konyuktiva izotonik eritma bilan yuviladi va 0.1 % li epinifrin eritmasi tomiziladi. Nazal test. Provekatsion nazal testi AR rivojlanish ehtimoli va olingan anamnez ma'lumotlari mos kelmaganda, shuningdek, boshqa tekshiruv natijalari etarlicha bo'lmaganda hamda turli allergenlarga nisbatan maxsus davo ASIT o'tkazish talab qilinganda qo'yiladi. Burunning bir yarmiga test nazorat suyuqligidan 1 tomchi tomiziladi.", "Hech qanaqa reaksiya bo'lmaganda qolgan yarmiga 1 tomchidan allergenning 1/100 va 1:10, so'ngra to'liq dozali allergen\ntomiziladi. Yuqori konstentrastiyali allergen uchun interval 20-30 daqiqadan kam bo'lmasligi kerak. Yuqori konstentratsiyali allergen sinamasi undan oldingi sinamaga reaksiya bo'lmaganda quyiladi. Rinit simtomlari paydo bo'lganda test musbat hisoblanadi. Testni baholash uchun burun oldi rinoskopiyasi yoki rinomanometriya usullaridan foydalaniladi. Ingalyatsion test. Provakstion ingalyatsion testi ma'lum allergenlarga nisbatan bronxial obstrukstiyasi bo'lgan bemorlarda maxsus sezgirlikni aniqlashga yordam beradi. Test juda kam va faqat xurujlararo davrda o'tkaziladi. Agar bemor ahvoli imkoniyat bersa, tekshiruvga 1 kun qolganda bronxodilatatorlar, kromoglistev kislota preparatlari, (12 - adrenostentor antogonistlari, N1 gistamini resitor blokiatorlari bekor qilinadi.", "Test o'tkazish nazorat suyuqligi (natriy xloming izotonik eritmasi) yuborishdan boshlanadi. So'ngra tashqi nafas funksiyasi (TNF) ga qarab registrastiyasi davom etadi. Bemor holatida sub'ektiv o'zgarishlar bo'lmaganda va (TNF) tashqi nafas funksiyasi buzilmaganda allergen testi boshlanadi. Provokastion nazorat allergenning kichik dozasidan (1: 1 000 000) boshlanadi. Keyinchalik allergen konstentrastiyasi asta-sekinlik bilan oshirib boriladi. 1:500 000 , 1:100 000 , 1: 50 000, 1: 10000. 1:5000 har- bir konstentrastiyasi orasidagi interval 10 daqiqadan kam bo'lmasligi kerak. Agar allergen ingalyastiyasidan so'ng bemorda yo'tal yoki nafas qisish xuruji boshlansa test to'xtatiladi. Bu vaqtda bemorga yuqoridagi simptomlarga qarshi dori vositalari buyuriladi. Agar OFV dastlabkisiga qaraganda 15 % dan kam o'zgarmagan bo'lsa, test musbat hisoblanadi.", "Bitta tekshiruv faqat bitta allergen uchun o'tkaziladi. Leykotsitlar tabiiy emigratsiyasini tormozlovchi in vivo (A.D. Ado bo'yicha) testi. Ushbu test 25 yildan beri muvafaqiyatli qo'llanib kelinmoqda. Test dori vositalariga nisbatan ALLERGIYAni tashxislash uchun qo'llaniladi. Antibakterial dorilarga (tetrastiklindan boshqa), sulfanilamidlar, mahalliy antiseptiklar, yallig'lanishga qarshi nosteroid vositalarga. O'tgan vaqt mobaynida o'ta ishonarliligi va xavfsizligini ko'rsatdi. Test o'tkazish usuli. Ovqatlangandan so'ng 1 soat o'tgan bemor og'iz bo'shlig'ini 2 daqiqa davomida qaynoq suvda chayib tashlaydi. So'ngra 30 daqiqa davomida og'iz oldi qismi va til osti sohasi 10 mm li natriy xloridning izotonik eritmasida 2 daqiqa davomida chayiladi. Chayib olingan suyuqlik o'lchamli stakanga yig'iladi-№l-dastlabki nazorat porstiya.", "15 daqiqa o'tgach tarkibida tegishli preparat tutgan 10 mm li izotomik eritma bilan muolaja qaytariladi. Tekshiruv uchun dorilaming suvda eruvchi shaklining quyidagi konstentrastiyasi qo'llaniladi: Penitsillin, sifalosporinlar-lmkg/ml; boshqa kimyoviy guruxli antibiotiklar -10 mkg/ml; sulfanilamid preparatlar, yallig'Ianishga qarshi nosteroid vositalar YaQNV (NPVS), mahaliiy anestetiklar -100 mkg/ml. Agar bemor anamnezida anafilaktik reaksiya bo'lsa, davolash vositalariga qaramasdan preparatning kontsentrastiyasini 1 mkg/ml dan boshlagan ma'quldir. №2 o'lchovli stakanga yig'ilgan suyuqlik boshqa tekshirilmaydi. 15 va 30 daqiqalardan yuqoridagi hajmda (10 ml) mos ravishda muolaja takrorlanib, №3 va №4 stakanlarga (tajriba porstiyalari) yig'iladi. Stakanlardagi (№1, №3, №4) suyuqliklar aralashtirilib, har-bir stakan porstiyalari alohida, obdon tekshiriladi.", "Mikropipetka bilan 0.02 ml suyuqlik oynaga qo'yiladi va unga 0.04 ml genstian binafshasi eritmasi qo'shiladi. 5 daqiqadan so'ng bu Goryaeva kamerasiga qo'yiladi. Leykositlar hisobi 100 ta Gorvaeva kamerasining yirik kvadratlarida aniqlanadi, so'ngra 1 mm3 dagi leykostitlar hisoblanadi. Og'iz bo'shlig'idagi leykostitlar emmigrastiyasi indeksi quyidagi formuladan aniqlanadi. IE=(Nk-NoO)/Nk*100, bunda Nkleykostiptlar miqdori (neytrofillar) - birinchi, dastlabki, No - tajriba stakanlaridagi leykositlar (neytrofillar) miqdori №3, №4. Agar №3 va №4 stakanlardagi indeks 30 % dan katta bo'lsa test musbat hisoblanadi. Til osti va og'iz bo'shlig'i orqali testlari: til osti va og'iz bo'shlig'i orqali testlar dori vositalariga nisbatan o'tkazilib aniq ko'rsatma bo'lganda va provokastion allergologik sharoit bo'igandagina o'tkaziladi. Atsetilsalitsil kislotasi bilan provakatsion test.", "Ushbu provakatsion test bronxiai astmaga gumon qilingan (aspirinli) va hayotiy ko'rsatmalari bo'yicha yallig'Ianishga qarshi nosteroid vositalar (YaQNV) qabul qiladigan bemorlarda o'tkaziladi. Muolajani o'tkazishda provokastion testning xavflni va buning fovdasi borligini hisobga olish kerak. Atsetilsalitsil kislota test vaqtida ichishga buyuriladi va bunda bronx o'tkazuvchanligi monitor orqali kuzatib boriladi. Preparatning dastiabki dozasi 3 mg ni tashkil etadi. Agar TNF da o'zgarish bo'lmasa preparat dozasi asta- sekinlik bilan oshirib boriladi. 30mg-60 mg-100 mg- 150 mg - 325 mg - 650 mg. Har- bir doza orasidagi interval 3 soatni tashkil etadi. Agar OFVI-kamaygan yoki PSV- 15 % dan kam bo'lmasa va bronxlarda obstrukstiya va yallig'lanish simptomlari paydo bo'lgan bo'lsa (burun shilliq qavatlari, kon'yuktivada) test musbat hisoblanadi.", "Agar yuqoridagi simptomlar bo'lmasa, unda OFV, va PSV 20 % dan kam pasaymagan bo'lsagina test musbat xisoblanadi. Bronxlarda obstrukstiya belgilari paydo bo'lsa, bronholitiklar bilan faol davolashga o'tiladi. Aspirinli bronxial astmani tashxislash uchun plastebo-nazorat testini astetilsalistil kislotasi bilan va bir vaqtda siydikda leykoterinlar (LT) miqdorini aniqlash bilan o'tkazish mumkin. Provokastion test o'tkazish uchun faqat OFVi 80 % dan kam bo'lmagan bemorlarga ruxsat etiladi. Atsetilsalitsil kislota provakstion testiga топе 'liklar: demenstiya, hhomiladorlik, yaqqol qon ketishlar, simpatomimetiklar qabul qilish. Test o'tkazishga 48 soat qolganda N - gistaminoresteptor blokatorlari bekor qilinadi. Saimetrol 24 soat qolganda, simpatomimetiklar va teofillinlar o'zining formakokinetikasiga mos ravishda.", "Ovqat allergenlari bilan oral test: Test ovqat allergenlarini (PA) tashxislash uchun qo'llaniladi. Test o'tkazishga 2 hafta qolganda gumon qilingan sabab ovqatdan boshqa eliminastion dietaga o'tiladi. Bemor o'zini yaxshi his qilganda nahorga tarkibida 8 mg ovqat allergeni bo'lgan jelatina kapsulasi qabul qiladi. 24 soat davomida bemoming holatidagi barcha o'zgarishlar baholanadi. Agar allergiya simptomlari kuzatilmasa 1 sutkadan so'ng allergenning dozasini 20 mg gacha ko'tarib, test takrorlanadi. Bir sutkadan so'ng testi allergening dozasini ikki marta oshirib takrorlanadi va asta-sekin bu 800mg gacha etkaziladi. Bu lOOg ovqatga mos keladi. Agar 800mg allergenga bemorda reaksiya bo'lmasa-ushbu mahsulotga nisbatan allergiya yo'q deb hisoblanadi va test to'xtatiladi.", "Ovqat allergeni sifatida quruq yoki liofillangan ovqat mahsulotlari: quruq sut, tuxum kukuni, un, yong'oq, go'sht va boshalar qo'llaniladi. Kichik bolalarga ovqatiga allergen qo'shiladi. O'tkazish tartibi xuddi yuqoridagidek faqat allergen dozasi 8002000mg ni tashkil etadi. Anamnezida og'ir allergik reaksiyasi bo'lgan bemorlarga test tavsiya qilinmaydi. Ovqat allergenlari bilan «qo'shaloq bildirmasdan plastebo»- nazarot testi. Test anamnezida og'ir allergik rekstiyasi bo'lgan bemorlarda o'tkazilmaydi. 2-hafta qolganda bemorlar gumon qilingan ovqat rnahsulotlaridan boshqa eliminastion dietaga o'tkaziladi. Bemor o'zini yaxshi his qilganda nahorga tarkibida 125-500mg ovqat allergeni yoki piastebo tutgan (kapsulani na shifokor va na bemor nimaligini bilmasligi kerak) kapsula qabul qiladi. Har 15-60 daqiqada tekshirilayogan modda dozasi to lOg gacha etgunicha oshirib boriladi..", "Agar reaksiya bo'lmasa test manfiy hisoblanadi.Tekshirilayotgan vositaga nisbatan reaksiya bo'lmasa bemor plastebo qabul qilgan hisoblanadi va test ovqat mahsulotlari bilan qaytariladi. Eshakemi toshgan bemorlarda provokastion test. Fizik eshakemiga gumon qilingan bemorlarda o'tkaziladi.l.6 jadvalda ko'rsatilgan test 48soat qolganda N.-gistaminoresteptor blokatorlari bekor qilinadi. Teri testi. Ushbu test autoimmun eshakemiga gumon qilinganda autologik qon zardobi bilan o'tkaziladi. Sinama kasalliknning xuruj vaqtida bajariladi.teri testiga 48soat qolganda N r gistaminoresteptor blokatorlari, 10 - kun qolganda trisiklik antidepressantlar bekor qilinadi. Qon steril sharoitida kubital venadan oiinadi va geparinsiz vakuum probirkaga xona haroratida 30 min. Qo'yilaai, so'ngra 400 d. da 20 min. dovamida stentrifugalanadi.", "Sinama qo'yish uchun faqat yangi zardobdan foydalaniladi.Bunda 50mkl autologik zardob. 10 mkg/ml anologik hajimdagi gistamin(musbat nazorat).va natriy xloming izotonik eritmasi(manfiy nazorat) kerak bo'ladi.Eritmalar bilakning bukuvchi sohasi terisni ichiga yuboriladi.Har bir ineksiya orasidagi masofa 5 sm dan kam bo'lmasligi lozim. Qavariq va giperemiyalar 30 daqiqadan so'ng baholanadi. Agar giperemiyalangan aavariq manfiy nazorat testidan 1.5mmga ko'p bo'Isa test musbat hisoblanadi. Bunda testning sezgirchanligi va xosligi 65-80/ga etadi. Jadval. Jismoniy va holinergik eshakemni tashxislash uchun test. Eshakemi. Turi. Testlar. holinergik Jismoniy mashg'uiot 30 min. Davomida intensiv yurish va 515min joyida yurish.issiq vanna(4045)grl0-20min qabil qilish.metaholin bilan lokol farmokologik test o 'tkazish. adermografik Bilak sohasi terisini shpatel yordamida shtrixli qitiqlash.", "Chcgaralangan haroratli 5min. Davomida issiq suv(50-55)gr bilan qizdirilgan stilindir. Sovuq ta'si- Ridan 10-15min davomida bilak sohasiga muz parchasini applikatsiya qilish, soviqdan holinergik eshakemi tashxisini aniqlash uchun sovuqda (4°S) 15min davomida jismoniy mashq o'tkazish. Sistemali sovuqdan eshakemi tashxisini aniqlash uchun sovuq xonada (4°S) kiyimsiz 10-20min bo'lish. Bosimdan sekinlashgan Yelkasiga 6-7kg yuk osib olib 20min.davomida yurish. vibrastion Bilak sohasiga 4min.davomida ishlab turgan vibrator qo'yish. Akvagenli 30min davomida suvli kompress(35°) qo'yish. Quyosh nuridan Har-xil to'lqin uzunlikdagi nurlar bilan terini nurlash. Qo'shimcha dermografizmda modifistirlangan test o'tkazish talab etiladi. Bilak sohasiga lOmin. davomida soviq suv 4°S) ta'sir ettirish. Tekshiruvning laboratoruslublari: Qon zardobida umumiy IgE miqdorini aniqlash.", "Tekshiruv immunoferment analizi IFA yordamida olib boriladi. Umumiy IgE ortishi atopik kasallik rivojlanayotganidan darak beradi. Natija nisbiy hisoblanadi.Ba'zi hollarda uning ortishi boshqa sabablar: parazitar yoki zambrug'Ii zararlanishlar, qonning ba'zi o'sma kasalliklari tufayli ham bo'iishi mumkin. Ba'zan ko'pgina atopik kasal bemorlarda esa IgE ummiy miqdori meyorida ekanligi qayd etilgan. Buni shu bilan izohlash mumkinki, ailergenning kichikroq miqdori bilan monosensiblizatsiya va sensiblizatsiyada IgE ning umumiy miqdorini yuqori bo'Imay, aliergik reaksiyada IgE va IgG\nqatnashmasligi mumkin. Qon zordobida maxsus IgE ni aniqlash IF A, radiallergosorbent test (RAST), radioimmun analiz (RIA), ko'paygan allergosorbent testlar orqali aniqlanadi. Test bemoming sensiblizasisya spektrini aniqlashga yordam beradi.", "Uni ko'pincha ten allergoiogik testi o'tkazish iloji bo'Imaganda, yoki uni izohlash uchun o'tkaziiadi. Test maishiy , epidermal, chang, ovqat, hashoratli, zambrug'li, latekisli allergenlarga nisbatan sensiblizastiya borligini aniqlash uchun o'tkaziiadi. Don vositalariga nisbatan allergiya borligini aniqlash uchun shuningdek RIA (allergen- spestifik IgE va IgGva IgMni aniqlash uchun) hamda allergen spesifik IgE va IgGni aniqlash uchun IFA qo'llaniladi(penistillinga, insulinga, YaQNVga, mahalliy antiseptiklar, sulfanilamidlarga nisbatan allergieya borligini aniqlash uchun). Uslubning teri allergoiogik testidan ustun tomonlari: Tekshinivni kasallik xuruji vaqtida o'tkazish mumkin.", "Bemoming allergen bilan bevosita kontakti yo'q, test o'tkazish mobaynida og'ir reaksiyalar va aliergik kasalliklar xuruji xavfi yo'q, tekshiruv vaqtida allergiyaga qarshi dori vositalarini bekor qilishga ehtiyoj yo'q, bir vaqtda ko'plab allergenlarga nisbatan sensiblizatsiya borligini aniqlashga imkon beradi. Usiubning kamchiliklari: teri testiga nisbatan ko'p vaqt talab qilishi, qimmatligi, atopik kasalliklarning remissiya vaqtida bazan IgE ning qonda aylanib yurish vaqti qisqaligi va IgGni borligi uchun manfiy natijalar olish ehtimoii borligi. Bazofil va leykositlardan gistamin ajralishi test dori vositalari va lateksga allergeya borligini tashxislash uchun ishlatiladi.", "Bundan tashqari lateksga allergiya borligini aniqlash uchun immunobloting usulidan (hashoratlar allergiyasini aniqlash uchun ham ishlatiladi) limfositlar proliferastiyasi (hujayraga bog'liq kontakt dermatitlar tashxisini aniqlash uchun) laborator usullaridan ham foydalaniladi.", "Dori vositalariga allergiyani tashxislash uchun quyidagi uslublardan foydalaniladi: Bazofil test (penisillin, mahalliy anestetiklar, analgetiklar, barbituratlarga nisbatan allergiya borligini anilash uchun) Shelli testi va uning modifikastiyasi, limfostitlar blastransformastiyasi testi (antibiotiklar, barbituratlar va boshqalamning sekin kechar tipli allergiyasi borligini aniqlash uchun) leykositlar migrastiyasining tormozlanish reaksiyasi (tezkechar va sekin kechar reaksiyalarini\ntashxislash uchun) leykositlar allergik alterastiyasining flurisstent uslubi, YaQNV ko'taraolmaydigan bemorlar periferik qonida lyuminolga bog'liq xemilyuminstenstiya intensivligini aniqlash. Ushbu testlarning axborotdorligi etarlicha o'rganilmagan va buning uchun yaxshi ta'minlangan immunologik laboratoriya taiab etiladi.", "Dori vositalariga ailergiyani aniqlashning boshqa uslubiari ham bor(G va V penisillinlariga nisbatan оЧа yuqari sezgir IgE izotopini aniqlash, ampinsillinga, amoksistillinga nisbatan, triptazalar miqdorini aniqlash, aktivlashgan leykostitar allergenlarga nisbatan periferik qonda leykostitar hujayralami aniqlash, ayniqsa bazofillami lazerii stitometriya yordamida). Biroq bu uslublar juda qimmat, ko'pchiligi katta mehnat taiab qiladi, etarlicha standartlashtirilmagan, tashxis ahamiyati ko'pchiligida qo'shimcha tasdiq taiab etildi. Shuning uchun ham ko'rsatib o4ilgan bu uslublardan ko'proq ta'dqiqotlar maqsadida foydalaniladi. Mutaxasis konsultastiyasi. Allergik kasalliklar va immunopatologiyalar tashxis va davolash ishlarini allergolog-immunolog shifokor olib boradi.", "Biroq qiyosiy tashxislash asoratlami aniqlash va ulami davolash uchun ko'pgina hollarda boshqa mutaxasislar maslahati ham taiab etiladi. Ulami dermotolog, rinootolaringolog, pulmonolog, revmotolog va boshqalardir. 7 mavzu. Allergokabinet. Allergokabinet uchun kerak bo'ladigan jihozlar va asbobuskunalar ro'yxati: l.Yozuv stoli- Ita. 2.Stul- 4ta. 3.Shirma- lta. 4. Kushetka- lta. 5. Kanstilyariya shkafi-lta. 6. Apteka shkafi- lta. 7.Shisha qopqoqli tibbiyot stoli. a. Allergenlar yig'indisi bilan-lta. b. Shoshilinch yordam ko'rsatish vositalari bilan-lta. 8. Muzlatgich (allergenlar va dorilar uchun). 9. Yuvinish rakovinasi (umivalnik) - lta. 10.Oyoa bilan yopib ochiladigan qopqoqli chelak-lta. 11 .Tibbiyot tarozi-1 ta. 12.Bo'y o'lchagich- Ita. 13.Spirometr- lta. 14.Stol iampasi- Ha. 15. Fonendoskop- lta. 16. Tonometr- lta. 17. Kichik biks- lta. 18 Katta biks- lta. 19. Rezinajgut- lta. 20.", "Pinstet lta. 21 .Tibbiyot termometri-2ta. 22. Qaychi- 2ta. 23. Rezina grelka- 2ta. 24. Buyraksimon lotok-2ta. 25. Metal! shpatel- lOta. 26. Gilarn.cha- lta. 27. Zambil- lta. 28.Shpristlar (har xil). 29.Skarifikatorlar- lOOta. Allergokabinetlarda o'tkaziladigan muolajalar: Branxial astma va allergik kasalliklar tashxisoti (ALLERGIYAga testlar-teri sinamalari, keng spektrli prik-testlar 50 dan ko'p) ailergenlarga (maishiy, epidermal, changli, ovatdan). -qor. analizlari: umumiy IgE ni tashxis uchun maishiy, chang, ovqat (90 tacha) allergenlar, ko'rsatma bo'yicha turli tashxislar uchun. -tashqi nafas fimkstiyasni TNF tekshirish. 20dan ortiq parametriarTNF bronholitiklar bilan birga . -allergik kasallikiar va bronxial astmani dorili davolash, profilaktika va maxsus davolash (AS1T).", "Konsultastiya natijalariga asoslanib chiqariladi: --tashxis va xulosa; —tekshiruv natijalari; —davolash va profilaktika haqida to'liq tavsiya; Allergik kasalliklar tashxisoti bir-qancna bosqichdan iborat: —allergik anamnez yig'ish; —umumiy kliniko-laborator tekshiruv; —maxsus klinik ailergotashxisot(teri alergik sinamasi o'tkazish yoki\nallergenlar bilan provokastion testlar o'tkazish); —allergologik va immunologik tekshiruv (umumiy va maxsus IgE ni miqdorini aniqlash); Allergologik anamnez va bemor ko'ruvi kasallik sababi allergologik tabiatli ekanligni va albatta maxsus tekshiruv asosida tasdiqlanishi kerak- ligini ko'rsatadi. Teri sinamasi teri orqali allergen yuborishga tayanib, bunda baholash hosil bo'lgan shish yoki yallig'lanish reaksiyasiga asoslangan. (rrik-test, teri ichi sinamalari, applikastion test va skarifikastion sinamalar).", "Provokastion testlar (ingaiyastion, nazal, konyuktival va ovqatga) anamnez ma'lumotlari va teri sinamalari o'zaro mos kelmaganda qo'llaniladi. Turli sistemali reaksiyalar xavfi yuqori bo'lganligi uchun barcha teri va provokastion teslami faqat ushbu muloaja bilan tanish bo'lgan mutaxasis- allergolog-immunolog maxsus allergologik stostionar yoki kabinetda o'tkazishi lozim. Keng tarqalganligiga qaramasdan ushbu tashxisot uslublarining bir qancha mon'eliklari bor bo'lib, ularga: bemorning yoshi muhim ahamiyatga ega, uning sog'ligining individual xususiyati (dekompensatsiya bosqichida bo'lgan somatik kasalliklari borligi, antigistamin, gormonal va boshqa dori vositalar qabul qilish zaruriyati) va boshqalar kiradi. Shuning uchun in vitro allergotashxisoti nisbatan keng qo'llaniladi, chunki bemor uchun Xavfsiz, bajarilishi tartibi oddiy va bir qancha qo'layliklarga ega.", "-tekshiruvga mo'neliklaryo'q; -qo'shimcha sensiblizastiya chaqirmaydi, anafilaktik reaksiya xavfi yo'q; - yosh bo'yicha chegaralanish yo'q, hatto erta yoshli bolalarda ham o'tkazish mumkin. Testlanuvchi allergenning har- qanday miqdori, polivallent sensiblizastiyaning nomoyon bo'lishi. -qo'llanilgan zordobning xohlagan laborotoriyada tekshirilishi mumkinligni ( masofali testlar). Ushbu tashxisotning asosiy maqsadi allergik kasalliklarda IgE miqdorini aniqlash (umumiy IgE ni va maxsus IgE) bo'lib, qon zardobida uning ortishi bemorlarda atopiya va allergik reaksiyalar boriigidan darak beradi. Biroq bunda IgE ning har-bir kichik sinflarini aniq ajiratish kerak. Umumiy IgE miqdorining ortishi allergik tabiatli bo'lmagan birqancha kasalliklarda ham kuzatilishi mumkin.", "Masalan: parazitar invaziyalarda bunaqa vaqtlarda maxsus IgE ni aniqlash muhim o'rin tutadi va kasallik sababi allergen yoki yo'q ekanligi, to'g'ri tashxis qo'yish hamda mos davo chora-tadbirlaring tadbiq etishni belgilab beradi. Shuning uchun umumiy IgE va maxsus IgE lamiing asosiy aniqlash ko'rsatkichlami bilish muhimdir. Umumiy IgE ni aniqlash : -atopiyamng birlamchi tashxisi; -gelmintlar bilan zararlanganlili tashxisi; -immuntanqislik holatlari tashxisi; -giper IgE sindromi va IgE mielomalar tashxisoti; -klinik simtomlari bilan o'xshash bo'lgan (surunkali rinitlar, dermatitlar, nafas yo'lari kasalliklari va boshqalar). Kasalliklar bilan qiyosiy tashxisot (alkor bio ) kompaniyasiing“IFA umumiy IgE” reagentlar to'plami qattiq immunoferment analiz uslubi orqali inson zardobidagi umumiy IgE ning miqdorini aniqlaydi.", "To'piam ishonarii va haqqoniy ma'lumotlar olish hamda bemoming keyingi hatti -harakatini belgilab berishda muhim o'rin tutadi. Maxsus IgE ni aniqlash. -Sabab bo'lgan allergenlanish zarurati tug'ilganda, ayniqsa teri sinamlariga etarlicha ishonch hosil qilinmasa; -Allergik va noallergik (psevdoallergik) kasalliklar qiyosiy tashxisi uchun; -in vivo testlari qiyincxilik tug'dirsa, yoki iloji bo'lmasa; -yashirin( subklinik) sensiblizastiyani aniqlash uchun; - klinik belgilar bo'lmagan holatda ham maxsus IgE antitanasi; -miqdor ortish tegishli aliergenga nisbatan allergen reaksiya borligni xavfmi bildiradi; -maxsus immunoterapiya vaqtida IgE ning monitoring konstentrastiyasi. Allergologok tashxisotning in vitro uslublari immunoanaliz yutuqlariga asoslangan.", "Hozirgi vaqtda IFA uslubi orqali maxsus IgE ni aniqlashning 2-ta test tizimi mavjud:\n-birinchi uslub- allergosorbent test (allergen attia faza mikroplanshet chuqurchasiga. Kog'oz disk, nitrostellyulyoz membrana singdirilgan) ushbu uslubda allergen TgE va boshqa sinf antitelalari masalan IgE bilan bog'lanadi Natijada qattiq fazaga singdirilish ma'lumotning aniqligida muhim o'rin tutadi. Bu esa ushbu test tizimida rnaxsus IgE miqdorini baholashga etarlicha bo'lmaydi. Bundan tashqari allergen paneli borligi va analizni etarlicha test tizim disklari uchuri avtomatlashtirilmasligni ham hisobgaolish kerak.", "- ikkinchi uslub - reversivli allergosorbent test (“capture”immunoferment analiz varianti) qattiq fazaga IgE antitelasi immoblizastiyalangan ,allergen esa suyuq biotinilirlangan shaklda, natijada boshqa sinf immunogloblinlari bilan kesishuv reaksiyalari bo'lmaydi va to'Iiq bemor zardobidan olingan rnaxsus IgE antitelasi bilan bog'lanadi. Bundan tashqari ushbu suyuq fazali uslub immunologik analizlami avtomatlashtirish jarayoniga engil moslashadi , tadqiqotni qattiq fazali disklarda o'tkazish talab etilmaydi, spektrofotometrda 450 nm va 405 nm uzunlikdagi to'lqiniardan foydalanishga imkon beradi, rnaxsus IgE diapazoni analizi aniqligini oshiradi. Ushbu uslub inson zardobidan qattiq fazali immunoferment uslubi orqali allergomaxsus immunoglobulin E miqdorini aniqlashga qaratilgan bo'lib, “Alkor bio IFA” uchun to'plamida mavjud.", "Aikor bio allergenlari maxsulatlarida bir qancha guruhlar bo'lib ,ular orasida: ovqat alergenlari, chang allergenlari, mashiy, epidermal allergenlar, hayvon oqsili, pichan va yowoyi o'tlar, shuningdek turli allergenlar aralashmalari bor. Bu allergenlarga nisbanan rnaxsus IgE ni aniqlash ,kasallik sababini aniqlsh hisoblanadi, allergolog-immunolog ishini etarlicha osonlashtiridi va rnaxsus immunoterapiya o'tkazish uchun yordam beradi. O'ta yuqori xoslik va sezuvchanlik, shuningdek ma'lumotlami miqdoriy baholash bemorda muayyan allergenga nisbatan sensiblizastiya borligni ko'rsatadi. Shunday qilib, IFA texnologiyasi rivojlanishi allergik kasalliklar tashxisotini kengaytiradi va bemorda allergiya borligini aniqlash, ularga rnaxsus immunoterapiya ko'rsatishga yetarlicha yordam ko'rsatadi.", "Mashg'ulotda qo'llaniladigan yangi pedagogik texnologiyalar: «o'rgimchak ini» usulini qo'llash l.Talabalarga o'tgan mashg'ulotlardan savollar tayyorlash uchun vaqt beriladi. 2.Ishtirokchilar doira bo'lib o'tirishadi. 3.Ishtirokchilaming biriga ip bilan bog'langan koptokcha beriladi, u xohlagan talabaga o'zi oldindan tayyorlagan savolni (javobni o'zi bilishi shart) berib, koptokchani topshiradi. 4. Koptokchani olgan talaba savolga javob beradi (savol bergan ishtirokchi javobni sharhiab turadi) va savolni boshqa ishtirokchiga beradi. Bu musobaqa hamma ishtirokchilar “o'rgimchak ini”ga o'ralguncha davom etadi. 5. Hamma talabalar savol berib bo'lgach, oxirgi talaba qo'lidagi koptokchani birinchi savol bergan ishtirokchiga qaytaradi va unga savol beradi va h.k., bu hoi chigal echilgunga qadar davom etadi.", "Eslatma: taiabalardan har bir javobga e'tiborli bo'lishi talab qilinadi, chunki oldindan qaysi talabaga koptokcha berilishi noma'Ium. 8 mavzu. Davolash usullari: Hozirgi vaqtda yil mavsumga qarab davolash uslullari yoritib berilgan. Allergik reaksiyalar vaqtida qo'llaniladgan dorilar tavsifi. Allergik reaksiyalami davolash uchun farmostevtik sanoat bir qancha dorilami taklif qiladi. Ular tizimlarga (tabletkalar, drajelar, siroplar) va mahalliy qo'llash uchun (mazlar, gel, krem, burun va ko'z tomchilari) ishlatiladi. Dorilaming ko'pligi allergik kasallikning klinik shakliga ko'ra eng qulayini tanlash imkonini beradi. Dorilaming mahalliy qo'llanishi ulaming nojo'ya ta'sirlari namoyon bo'lishi chastotasini kamayishiga olib keladi. Allergik reaksiyalami bartaraf qilish uchun asosiy dorilar: antigistaminlar, semiz hujayra membranasi stabilizatorlari, glyukokortikoidlardir.", "Bu guruhga kiruvchi ko'pgina dorilar restept asosida beriladigan. ba'zi hollarda esa resteptsiz chiqadigan dorilar guruhiga kiradi (jadval -2). - jadval Antigistamin dori vositalari nojo'ya ta'sirining klinik nomoyon bo'Iishi. Gistaminning ta'siri Bronx, ichak va bachadon mushaklarining spazrni Klinik nomoyon bo'Iishi silliq Nafas siqish xurujlari, qorinda og'riq Tomirlaming o 'tkazuvchanligi ortib, Shilliq qavatlar va to'qimalaming plazmaning perivaskulyar shishi, bo'shliqqa chiqishi mikrostirkulyastiya buzilishi, qonning qovushqoqligi ortishi Kapillyarlaming kengayishi Giperemiya Sezuvch inerv oxirlarining stimulyastiyasi Aksirish, teri va shilliq qavatlarda qichishish Shilliq gipersekrestiyasi Burun to'lishi, rinoreya, diareya Antigistamin vositalar. (Nl-gistaminresteptorlari blokatorlari). Allergiyaning asosiy mediatri-bu gistamindir.", "Aynan shu gistaminning ta'siri klinik namoyon bo'lishni belgilab beradi. Gistaminobiokatorlarning farmokologik ta'siri ulaming gistamin resteptorlarini bloklashi bilan bog'liq. Bunda aliergik reaksiyalaming namoyon bo'Iishi kamayadi. Bu guruhlaming asosiy-allergiyaga qrashi ta'siridan tashqari sedativ (MNSning faoiiyatini so'ndiruvchi) va Mholinolitik (atropinsimon) ta'siriari ham bor. Hozirda antigistamin dorilar 3 avlodga bo'linadi. jadval П Avlod antigistamin dori preparatlarining qiyosiy tavsifi. Tavsif quyidagilarga asosiangan: ta'sir davomiyligi, farmokinetik xususiyati va kutilmagan noxush reaksiyalar.", "1 - Avlod antistamin dorilarning kutilmagan nojo'ya effektari: yaqqol sedativ va uxlatuvchi ta'sir MNS ga negativ ta'sir-kordinastiya buzilishi, bosh aylanishi, diqqat buzilishi M - holinolitik (atropinsimon) ta'siri - og'iz quruqligi, ko'ngil aynish, qusish, ich qotishi yoki ketishi, taxikardiya va boshq..", "doriga tez o'rganb qolish (taxifilaksiya) ta'siri qisqaligi va kun davomida ko'p qabul qilinishi I - Avlod antigistamin dorilarni qo'llashda klinik cheklashlar: astenodepressiv sindrom OTT (oshqozon-icnak trakti) organlari tomonidan spastik o'zgarishiar ichak va siydik pufagi atoniyasi faol diqqat va tez reaksiya talab qiladigan barcha faoliyatlar II Avlod antigistamin dorilarning o'ziga xos xususiyatlari: -o'ta yuqori xoslik va Nl-gistaminoresteptorlarga o'xshashlik M - holinolitik ta'siri yo'q terapevtik dozada gematoenstefalitik to'siqdan o'tmaydi va sedativ, uxlatuvchi ta'sir ko'rsatmaydi kunning xohlagan vaqtida qabul qilinishi mumkin (shuningdek birinchi yarmida ham) -OIT da (oshqozon-ichak traktidan) yaxshi so'riladi -ovqatlanish va dori absorbstiyasi o'zaro bog'liqligi aniqlanmagan -taxifilakstiya chaqirmaydi -ta'siri tez boshlanib, uzoq davom etadi (24 soatgacha) -kuniga 1 marta qo'llaniladi.", "Ill - Avlod antigistamin dorilar: Oxirgi yiliarda taqdim etilgan telfast preparatlaridir (feksofenadin gidroxlorid). Telfast-Nl-gistaminresteptorlari uchun yuqori selektiv bo'lib, gematoenstefalitik to'siqdan o'tmaydi, sedativ va uxlatuvchi ta'siri yo'q, oshqozon-ichakdan tez so'riladi va uzoq vaqt ta'sir ko'rsatadi. Homilador ayollar va 12 yoshgacha bo'lgan bolalarga ta'siri yaxshi o'rganilmagan. Shuning uchun bu toifa bemorlarga tavsiya qilinmaydi. Antigistamin dorilar tavsiya etiladigan allergik patologiyalar turlari:\nyaqqol qichishish bilan kechadigan allergodermatozlar (o'tkir va surunkali eshakemi). -sovuqdan eshakemi Kvinke shishi polinoz yil davomidagi yoki mavsumiy allergik rinit hashoratlar chaqishiga reaksiya dorilarga allergiya ovqat mahsulotlariga nisbatan pesvdoallergik sindrom - emlashdan so'ng allergik asoratlar bo'lsa\nII BOB. XUSUSIY ALLERGOLOGIYA 1 mavzu.", "Bronxial astma. Etiologiyasi, patogenezi, klinik kechishi, davolash, profiiaktikasi. Bronxial astma - bu allergik kasallik bo'lib, bronxospazm, bronxlar shilliq qavatining shishi va bronxlarda shilliq to'planishi bilan kechib, bronxlar o'tkazuvchanligini buzilishi asosida vaqti-vaqti bilan takrorlanib turuvchi bo'g'ilish xurujlari bilan kechadi. «Astma» so'zi - yunoncha so'z bo'lib, bo'g'ilish, hansirash degan ma'noni bildiradi. Etiologiyasi. Yosh bolalarda organizm sezuvchanligi yuqori, astmani rivojlanishida noinfeksion genezli ekzogen allergenllar muxim ahamiyatga ega.", "Bunday bemorlarda hayvon maxsulotlari, uy changida yashovchi kanalar, qanotli qushlaming pati, hashoratlar; arilar, suvaraklar, kapalaklar, o'simlik maxsulotlari, gullaming hidi va changiari bulardan tashqari uy changlari, oziq-ovqat maxsulotlari, sigir suti, tuxum, baliq, stitrus mevalar, shokolad, dori-darmonlar ga sezuvchanlik yuqori bo'ladi. Patogenezi. Allergik bronxial astma - bir turdagi allergik reaksiya ko'rinishida kechadi. Bu bemorlarda allergen IgE ko'p ajraladi. Ekzoallergenlami ekspozistiyasida supressor iimfostitlar frakstiyasida hujayra immunitetida etishmovchilik kuzatiladi, hosil bo'lgan nishon hujayralarga o'tirib resteptorlari bilan birikadi. Mediatr ajralishi natijasida nishon hujayralami stitoplazmatik membranasini eritadi. Bronxial obstrukstiya.", "Bronxlarning obstrukstiyasiga olib keluvchi patoiogik o'zgarishlar, bronxial daraxtning shilliq qavati, shilliq osti qavati va mushak qobig'ini o'z ichiga oladi. Patoiogik jarayon traxeya va katta bronxlaraan tortib, to terminal bronxiolalargacha tarqaladi. Bronxlarning torayishiga quyidagi omillar olib keladi: - shilliq tiqimlar hosil bo'lishi, bronxlar ichida quyuq, yopishqoq shilliq epiteliy, eozinotillar, Sharko-Leyden kristallari mavjud. Shilliq bronxlar teshigini qisman yoki to'liq yopib qo'yishi mumkin. Xurujning og'irligi va davomiyligi, yanada cho'ziluvchan bo'ladi. -bronxlar devorini o'zgarishi. Astmada xilpillovchi epiteliy hujayralar soni kamayadi, shilliq ishlab chiqaruvchi bokalsimon hujayralar soni ko'payadi va giperplaziyaga uchraydi.", "Eozinofilli infiltrastiya ham kuzatiladi, shish va bazal membrananing qaiinlashuvi, shilliq osti qavatida eozinofillar, neytrofillar, limfostitlar va makrofaglar infiitrastiyasi, gipertrofiya va bezlar shishi kuzatiladi. Bronxlar mushak qobig'i gipertrofiyasi kuzatiladi. -bronxlar silliq mushaklarining qisqarishi, qisqa muddatli xurujlaming sababchisi bo'lishi mumkin. Xurujlar davomiyligi va davoga berilmasligi bronxlarning shilliq bilan to'lib qolishi va bronxlar shilliq qavatining shishi bilan bog'liqdir. Nafas yo'llarining dinamik torayishi xisobiga, nafas chiqarishda obstrukstiya holati kuchayadi. Bronxlardagi obstrukstiyadan havoning bir qismi alveolalarda ushlanib qoladi, bu esa o'pkaning tarangligini oshishiga va nafas chiqarishni uzayishiga olib keladi.", "Nafas yo'llarining ko'rsatadigan ortiqcha qarshiligi nafas oiish ishini ko'payishiga olib keladi, qo'shimcha mushaklaming nafas oiish aktida ishtirokini ko'paytiradi va hansirashni keltirib chiqaradi. Jarayonga katta va o'rta bronxlar ham qo'shiladi, lekin ko'p holda mayda bronxlar obstrukstiyasi birinchi o'ringa chiqadi. Shovqinli, xushtaksimon nafas - katta bronxlar obstrukstiyasi belgisi, hansirash va yo'tal esa mayda bronxlar obstrukstiyasida kelib chiqadi. Obstrukstiya qoldiq sig'imni ortishiga, O'TS kamayishiga va o'pkaning umumiy hajmini oshishiga olib keladi. Nafas yo'llari obstrukstiyasi hisobidan ulaming ventilyastiyasi kamayadi. Meyorda ventilyastiyasi yomon bo'lgan qismlarda perfiiziya pasayadi, ammo astmada bu doim ham kuzatilmaydi, pa02 pasayishiga olib keluvchi ventilyastiya bilan perfuziya orasidagi tenglik buziladi.", "paC02pasayishiga olib keluvchi va nafas alkolozini keltirib chiqaruvchi giperventilyastiya, bronxial astmaning engil va o'rta og'ir xurujlarida kelib chiqadi. Og'ir va cho'zilgan xurujlarda gipoventilyastiya kelib chiqadi, paC02 ni oshishi va nafas astidozi kuzatiladi. O 'pka tarangligining ortishi va alveolalarda pa02 pasayishi alveolalar кар illyarospazmini va o'pka arteriyasining bosimini ortishini keltirib chiqaradi. Bronxial astma rivojlanishining naslga bog'liqligi. Bronxial astmaning nasldan naslga o'tuvchi kasallik ekanligini isbotlovchi dalillar mavjud. Bronxial astmaning va boshqa atopik kasalliklaming oilaviy harakterga ega ekanligi XIX asrda aniqlangan.", "Bronxial astma kasalligi biian onasi og'rigan bolalarda 2,63 martaga, agarda otasi kasallangan bo'lsa - 2,52 martaga, agarda ham otasi ham onasi kasallangan bo'lsa - 6,69 martaga kasallik kelib chiqishi yuqori bo'lishi aniqlangan. Bronxial astmaning nasldan naslga o'tishining bog'liqiigida asosiy o'mi oilaviy va egizaklik ekanligi genetikepidemiologik tekshiruvlarda tasdiqlangan. Atopiya atrof muxitdagi kam miqdordagi allergenlar ta'siriga organizmning javoban sonini ortiqcha ishlab chiqarish qobiliyatiga aytiladi. Atopiya bu muxim ichki omil bo'lib 80-90% bronxial astmasi bor bolalarda aniqlanadi. Oila anamnezida bronxial astmaning atopiya biian birga kechishi mavjud bo'lsa, bolada bronxial astmaning rivojlanishini oshiradi. Nafas yo'llarining giperreaktivligi.", "Nafas yo'liarining giperreaktivligi sog'lom odamda kuzatilmaydigan holat bo'lib, qo'zg'atuvchi omilga qarshi bronxlar teshigining juda engil va juda oson torayishiga aytiladi. Bu holat 5 xromosomada joylashgan aloxida gen biian boshqariladi. Bronxial giperreaktivlik bronxial astmani ko'p hollarda keltirib chiqaradi. 2 mavzu . Nafas etishmovcxiligi xurujini chaqiruvchi omillar Tashqi omillar. Triggerlar. Triggerlar, bu nafas yetishmovchiligi xurujini va kasallik qaytalanishini keltirib chiqaruvchi omillar hisoblanadi. Ekzogen bronxial astma uchun - allergenlardir, aspirinli bronxial astma uchun NYaQVdir. hamda sovuq, o'tkir xidlar, jismoniy zo'riqish, kimyoviy agentlar va xokazo. Allergenlar.", "Bronxial astmaning rivojlanishida javobgar eng muxim omillarga nafas yo'llarida sensibilizastiyalanadigan turli xil allergenlar kiradi, ular kasallikni boshlanishini qo'zg'atadi va keyinchalik kasailikni kechishini ushlab turadi. Ular orasida tashqi va uy allergenlarga ajratiladilar. Uy allergenlari. Uy allargenlariga uy changi kanalari, hayvon,\nqushiar, suvaraklar va qo'ziqorinlar kiradi. Uy sharoitining zamonaviy o'zgarishlari uy allergenlarining sonini ko'payishiga olib keldi. Bronxial astmani keltirib chiqarishda, ayniqsa chaqaloqlarda, uy allergenlari muxim ornil xisoblanadi. Ortiqcha ro'zg'or antigenn zo'riqishi - uyning changib ketishi, namlik, xonalardagi islar, hayvonlar, qushiar, baliqlar uchun quruq emlar bilan muloqotva xokazolar Dermatopagoides guruxiga mansub kanalami ko'payishiga sabab bo'ladi, bolaiarda bronxial astmaning erta manifestastiyasini kuchaytiradi.", "Uy sharoitining ifloslanishi hayotining birinchi uch yilidagi bolalarga ko'proq ta'sir qiladi, chunki ular kunning ko'p muddatini uyda o'tkazadilar. Uy changining kanalari. Uy changi kanalariga bo'lgan sensibilizastiya bronxial astmaning manifestastiyasida muhim ahamiyatga ega, kasallikni bolaiarda rivojlanishida 65-90% ga o'z hissasini qo'shadi. Uy kanalarining turli sharoitda yashab ketishga moslasha oladigan ko'pgina turlari mavjud. Mo'tadil iqlim bo'lgan tumanlarda 90% uy changi kanalaridan Dermatopagoides turining 3 ta guruhiga mansub va Euroglypus turining 1 guruhiga mansublari aniqlangan. Kanalar odatda gilam, ko'rpalar, yumshoq mebellarda yashaydilar. Rasm. 1. Uy kanasi Uy sharoitida uy changi kanalarining yashab ketishi va ko'payishi namlik, mo” tadil harorat, etarli ozuqa maxsulotidir (inson terisining qasmog'i, hayvonlar epidermisi va xokazo).", "Bir millimetr kub havoda kanalar soni 100 minggacha boradi, sharnollatilmagan chang xonalarda undan ham ko'p bo'ladi. Kanalar allergenlari turli xil proteazalar bo'lib, kananing tanasi va axlatida joylashgan bo'ladi.Uy changi kanalariga sensibilizastiyaning paydo bo'lishi uchun ailergenlar konstentrastiyasining qaltis darajasi 1 g changdagi 0,5 mkgdan. Hayvon allergenlari. Uy hayvorilarining so'lagi, peshobi, juni va tashlangan teri epiteliylari joylashgan ailergenlar makoni hisoblanadilar. Mushuk, it va kemiruvchilar allergenlariga ko'proq yuqori sensibiiizastiya kuzatiladi. Mushuk allergenlari nafas yo'llarining kuchli sensibilizatorlari hisoblanadilar. Oqsil tarkibli asosiy allergen mushuk terisida, yog' bezlarining ajralmasida va peshobida joylashgan.", "Bu allergen mayda o'lchamli qismlari tufayli, havoda engil harakatlanadi va mushuk bo'lgan xonadonda sensibilizastiyasi mavjud bo'lgan bolalarda bronxial astmaning belgilarini tezda keltirib chiqaradi. Шаг mushuklar allergenlariga o'xshash, 2 ta muxim allergen oqsillarini ishlab chiqaradilar. Bu allergenlar itning juni va qasmog'ida joylashgan. Itlarga sensibiiizastiya mushuklarga nisbatan kamroq tarqalgan. Ko'pgina bolalar kemiruvchilami boqadilar, asosiy allergenlaming tarkibi oqsildan iborat bo'lib, hayvonlaming peshobida mavjud. Qushlar allergenlari: birinchi navbatda, uy parrandalarining allergenlari bolalar sensibilizastiyasida etarii o'ringa ega. Par, pat, qushlar ekspremal allergenlardir. Shuni nazarda tutish kerakki, parli va patli (shuningdek to'shak) anjomlar allergenlar makoni bo'lib hisoblanadi.", "Suvaraklar allergenlariga sensibiiizastiya hozirgi vaqtda allergik jarayonlami keltirib chiqaruvchi muxim xavf omili deb tan olingan. Zamburug'lar. Ro'zg'or allergenlaming o'rni mog'or va achitqi zambumg'larga beriladi. Zamburug'laming o'sishiga optimal joy qorong'i, nam va yomon shamollatiladigan xonalar kiradi.Xonadonlarda keng tarqalgan zamburag'lar - bu Peniciiiium, Aspergillus, Altemaria, Ciadosporium va Candidalardir. Xonadan tashqarida bronxial astmaning rivojlanishida xavf omili o'miga ega zamburug'laming 2 turi mavjuddir (Altemaria va Ciadosporium). Mo'tadil iqlim xududlarda zamburug'lar faslga bog'liq allergenlar hisoblanadilar. Ulaming havodagi konstentrastiyasi namgarchilik davrida ko'payadi. Gul changi. Gul changi bronxial astmasining rivojlanish sababchilari uchta asosiy gurux o'simlikiari bo'lishi mumkin.", "Bu daraxt va butalar (oq qayin, olcha, yoki yong'oq, majnuntol, chinor, kashtan, terak, va xokazo), boshoqli o'tlar (timofeevka, raygras, arpa, tulki dum, grechixaa, bug'doy va xokazo), yovvoyi o'tlar (lebeda, momaqaymoq, kanop, qichitqi o't, va xokazo). Rossiyaning o'rta chizig'i iqlimi sharoitida kasallikning xuruji kuzatiladigan uchta cho'qqisi mavjud: bahorgi (aprel-may), daraxtlar changi bilan bog'liq: yozgi (iyun-avgust), boshoqli o'simliklaming changi bilan bog'liq: kuzgi (avgust-oktyabr), yovvoyi o'tlar changi bilan bog'liq. Odatda pallinologik kalendarlarda\nbelgilanganidek, iqlimning xududlariga qarab gullash muddatlari va allergenlar spektri o'zgarishi mumkin. Bolalarda chang bronxial astmasi poliinozning boshqa ko'rinishlari (allergik kon'yuk-tivit va rinit) bilan birga kechadi.", "Daraxtlar changi erta bahorda ustun keladi, boshoqli o'tlar changi kech bahorda va yozda, yowoyi o'tlar changi yoz davomida va kuzda. Tamaki chekish. Tamaki isida 4500 dan ortiq komponent va qismlariga ajratiladi, ular orasida bronxial astma rivojlanishi va xurujida aloxida o'ringa ega bo'lgan polistiklik gidrokarbonatlar, oksid va uglerod dioksidi, azot oksidi, akroleindir. Passiv va aktiv chekuvchilar ajratiladi. Passiv chekuvchilik bolalarda bronxial astmaning rivojlanishida katta ahamiyatga ega. Otaonalaming chekishi natijasida tamaki tutunining ta'sirida 6 yoshgacha bolalarda 37% va 13% 6 yoshdan katta bolalarda bronxial astmaning rivojlanish xavfi ko'payadi. Aibatta, bolada bronxial astmaning rivojlanish xavfini homiladorlik vaqtida onaning va tug'ilgandan so'ng biror oila a 'zolarining chekishi kuchaytiradi.", "Chekuvchi onalardan tug'ilgan bolalarda bronxial astma bilan og'riganda, nisbatan aktiv dorilar bilan davolashni talab qiladi va kasalxonalarga og'ir xurujlar bilan keladilar. Chekishning antenetal ta'siri yangi tug'ilgan chaqaloqlaming o'pka faoliyatini pasayishi bilan tasavvur qilinadi, keyinchalik esa bronxial astma va obstrukstiya xavfini oshiradi. Undan tashqari, antenatal davrda chekish homila ichi rivojlanishiga ta'sir qiladi. Chekuvchidan chiqayotgan tamaki tutunini, chekib tortayotgan tamaki tutuniniga nisbatan, respirator tizimning shilliq qavatiga o'ta kuchli qo'zg'atuvchi ta'siriga ega. Chekuvchi ayollaming farzandlari hayotining birinchi yilida, chekmaydigan ayollar farzandlariga nisbatan 2 martag ko'proq bronxial astma bilan kasallanadilar.", "Hozirgi vaqtda aktiv tamaki chekish o'smir bolalar orasida kengayib bormoqda va o'pka faoliyatining buzilish va bronxial astma rivojlanishining asosiy omili deb qaralmoqda aktiv chekish, bilishimizcha, kasallikning kechishini og'irlashtiradi. Xavo pollyutantlari Pollyutantlaming bolalar respirator tizimga ta'siri, ifloslangan muxitning havosi bilan uzviy bog'liq.Havo pollyutantlari kasallik rivojlangan bemorlarda muxim triggerlar hisoblanadi. Bronxial\nastmaning xavf omillari sifatida tashqi poilyutantlar va xonadon pollyutanti kiradi. Tashqi poilyutantlar Asosiy tashqi pollyutanlar bu simob ikkioksidi. azon va azot okisining kompleks qismlaridir. Pollyutantiaming makoni issiqelektrostanstiyalarda yonayotgari ko'miming maxsulotlari, dizel yong'inining yonishidan chiqadigan avtomobillar tutuninlari hisoblanadilar.", "Kimyoviy sanoat aiiergenlari, bolalarda bronxial astmaning sensibilizastiyasida o'z xissasini qo'shishi hozirda isbotlangan. Bunda birlari (nitritlar, sulfitlar va boshqa pastmolekulali narsalar) irritantlar va allergiyani kuchaytiruvchi, keng qo'lamli allergenlarga sensibiiizastiyani oshiruvchi omillar bo'lib, boshqalari allergenli (formaldegid) yoki gaptogenli (xrom, nikel) xususiyatiga ega bo'lib ma'lum bir sharoitda o'zlari organizm sensibilizastiyasini chaqiradi. Xona pollyutantlari. Ventilyastiyaning yomonligi hisobidan xonadagi havo muxitining ifloslanishi, xonada tashqariga nisbatan juda yuzaga chiqqan bo'ladi. Kichik bolalar ko'p vaqt uyda bo'lganlari tufayii, bronxial astmaning bolalarda rivojlanishida xonalardagi havoning ifloslanishi muxim o'rinda turadi. Xonalar ichidagi asosiy poilyutantlar azot oksidi, uglerod dioksidi, forialdegiddir.", "Poilyutantlar makoniga gazo'choalar, pechkali issitish moslamalari, sifatsiz qurilish va ishlov berish materiallari kiradiiar. Respirator infekstiyalar Bolalarda bronxial astmaning kelib chiqishida respirator infekstiyalaming o'mi haqida ma'lumotlar qarama qarshidir. Bir tomondan, bolalarda qaytalanuvchi respirator kasalliklar IgE ning haddan tashqari ko'p ishlab chiqarilishini. bronxlar giperreaktivligini va organizmning noinfekstion allergenlarga sensibilizastiyasini keltirib ehiqaradi. Xlamidiya infekstiyasi bilan erta bolalik davrida o'tkazilgan respirator-sintstitial virus bilan chaqirilgan, og'ir bronxiolitlar o'rtasidagi bog'liqlik mavjudligi va keyinchalik uiarda bronxial astmaning rivojlanishi ma'lum.", "Boshqa tomondan, bola hayotining birinchi yilida respirator tizim yuqori qismlarining qaytaluvchi infekstiyalarining, keyinchalik bronxial astmaning rivojlanishiga nisbatan himoya ta'siri muxokama qilinmoqda. Parazitar infekstiyalar Bronxial astmaning rivojlanishida parazitar infekstiyalaming o'rni haqidagi savol fikrlaming qarama qarsxiligi tufayli, ochiq qolmoqda. Ijtimoiy-iqtisodiy mansublik. Boialarda bronxial astmaning tarqalganligi jixatidan deyarli yuqori darajani rivojlangan daviatlaida va o'ziga to'q oilalarda bo'Iishi belgiiangan. Bu gigienik gipoteza holati bilan tushuntiriladi, unga asosida yashash sharoitining yaxshilanishi umumiy infekstiyaning restirkulyastiyasining kamayishi bilan bog'liq va shu bilan birga atopik kasalliklaming o'sishiga olib keladi.", "Ijtimoiyiqtisodiy mansublik ko'pincha turmush tarzini aniqlaydi, (ovqatlanish odatlari, tibbiy xizmatning borligi, passiv chekuvchilik va xokazo) kabilar boialarda bronxial astmaning rivojlanishiga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Oilaning soni jixatdan tarkibi BA bilan kasallangan oilalr orasida taxlil qilinganda irsiy moillik borligi fanda isbotlangan. Hozirgi vaqtda kasallangan bolalar orasida restiduvlanuvchi obstruktiv bronxit, timomegaliya, kasallikka tez chalinuvchi boialarda kasallikning ko'p uchrashi kuzatilmoqda.Bir necha aka-uka va opa-singillari bor boialarda bronxial astmaning tarqalganligi, aka-ukalari va opa-singillari yo'q bolalarga nisbatan kamroq darajada kuzatiladi, bunga asosan ekologik omillaming ta'siri, nasliy va prenatal omillar hamda bolalardagi immun tanqisligi holatlari sabab bo'lmoqda.", "Semizlik Bir necha tekshiruvlarga qaraganda, boialarda semizlik va bronxial astma rivojlanishining xavfi ortiishi orasida bog'liqlik bor. Bunda quyidagi omilning yuzaga chiqishi bolaning jinsiga bog'liq va ayniqsa ko'proq qizlarda uchraydi. Perinatal omillar Tug'ilish davrida maxsus tug'dirish uskunalari bilan tug'ilgan bolalar ham, homilaning gestozi va plastentar etishmovchiligi, homilaning to'xtatish xavfi bo'lgan onalardan tug'ilgan bolalar kabi, perinatal va asab tizimi jaroxatlanishi, bronxial astma rivojlanishining yuqori xavfiga ega. Boialarda bronxial astmaning kelib chiqishida asosiy xavf omili bo'lib chala tug'ilganlik, tana vaznining kamligi va yangi tug'ilgan\nchaqaloqlar boshining katta ho'lishi, onada homiladorlikning kechishi va tug'ish vaqti ko'rinishlari muxokama qilinadi.", "Parxez Bola hayotining birinchi yilida atopik kasalliklaming rivojlanishi borasida ma'lum himoya ta'sirini ko'rsatadigan ona ko'krak sutiga asosiy e'tibor berilmoqda. Bolalarda bronxial astmaning maktabgacha davrida rivojlanishi xavfming nisbatan pastligi, bola hayotining hech bo'imaganida 4 oyigacha ona ko'krak suti bilan boqilgan bolalarda kuzatilgan. Ovqat allergiyasi erta bolalik davrida bronxial astmaning rivojlanishini kuchaytirishi mumkin. Ovqat enteropatiyali va qabziyati bor bolalarda keyinchalik bronxial astmaning rivojlanishining yuqori xavfi bor. Bolalarda bronxial astmaning rivojlanishida S vitaminiga boy mevalami istemol qilish himoya ta'sirini beradi.", "Tasnitl BA ning klinik ko'rinishlari (bunda kuniga/xafitasiga kunduzgi belgilar sonini, haftasiga kechki belgilar soni, qo'llash soni qisqa muddatli |32-adrenomimetiklar ta'siri, nafas chiqarish eng yuqori tezligi (NChYuT) yoki 1 soniyada forsirlangan nafas chiqarish hajmi (FNChXl) va NChYuT ning kun davomida kechuvi (cheklanishi)) hisobga olish kerak bo'lgan, og'irligi bo'vicha klassifikastiyasi 2002yil. 1- Daraja: intermittirlangan BA. Belgilar haftasiga 1 martadan kam kuzatiladi. Xurujlar qisqa. Kechki belgilari oyiga 2 martadan kam. FNChX-1 yoki NChYuT > 80% kerakli kattalikdan. Ko'rsatkichlaming cheklanishi NChYuT yoki FNChX-1 \u003c 20%. 2- Daraja: engil persistirlangan BA. Belgilar haftasiga 1 martadan ko'p kuzatiladi, kuniga 1 martadan kam. Xuruj jismoniy zo'riqishga va uyquga ta'sir etishi mumkin. Kechki belgilar oyiga 2 martadan ko'proq uchraydi.", "FNChX-1 yoki NChYuT > 80% kerakli kattalikdan. Ko'rsatkichlaming cheklanishi NChYuT yoki FNChX-1 - 20-30%. 3- Daraja: persistirlangan BA o'rta darajasi. Belgilar kunora kuzatiladi. Xuruj jismoniy zo'riqishga va uyquga ta'sir etishi mumkin. Kechki belgilar haftasiga 1 martadan ko'proq uchraydi. Qisqa muddatli ingaiyastion (32-ago-nistlaming har kuni aabul qilinishi. FNChX-1 yoki NChYuT 60 dan 80% gacha kerakli kattalikdan. Ko'rsatkichlaming cheklanishi NChYuT yoki FNChX-l> 30%. 4-Daraja: og'ir persistirlangan BA. Belgilar har kuni kuzatiladi. Xurujlar tez-tez. Kechki belgilar tez-tez. Jismoniy faollikning cheklanishi. FNChX-1 yoki NChYuT \u003c 60% kerakli kattalikdan. Ko'rsatkichlaming cheklanishi NChYuT yoki FNChX-l> 30%. Og'irlik darajasi bo'yicha hech bo'lrnaganda bitta belgining mavjudligi bolaning kasalligi shu darajaga mansubligini bildiradi.", "BA ning intermitirlangan kechishi kuzatilgan lekin og'ir xuruji bilan bo'lgan, persistirlangan BA o'rta darajasiga to'g'ri keladigan bolalar davolash choralarini olishlari shart. Og'irlik darajasiga qarab aniqlanadigan tasnifning bu turi, boshlang'ich davolash choralarini tanlashda bolalami holatini aniqlash uchun muxim. Bronxial astmaning atopik va infekstiyaga-bog'Iiq shakllarining asosiy qiyosiy -tashxislash belgilari, G. B. Fedoseev bo'yicha, 2001 y. \\!", "Belgilar InfekstiyagaAtopik shakli bog'Iiq shakli Kam hollarda: Oilada allergik belgilar Ko'p hollarda ( astmadan tashqari ) Bemoming atopik Ko'p hollarda Kam hollarda kasalliklari Xurujning tashqi allergen Ko'p hollarda Kam hollarda bilan bog'liqligi O'tkir boshianadi, tez Sekin asta rivojlanadi, odatda boshlandai, uzoq Xurujning ko'rinishlari kisqa muddat davom etadi, ko'p cho'ziladi va engil hollarda og'ir o'tadi kechadi Burun vajqurun yondosh Allergik rinosinusit Allergik bo'shliqlari\nI ikasallikian____ yoki infekstiya rinosinusit, ibeigilarisiz polinoz ko'pincha polinoz, infekstiya belgilari Ko'pincha; Bronxo'pkada infekstion ;Odatda bo'lmaydi surunkali bronxit, jarayon zo til jam Qonda va balg'amda Bo'lishicha o'rtacha Ko'pincha yuqori eozinofiliya Noinfekstion allergenlarga iqarshi IgEning maxsus Mavjud Yo'q antitelolari Noinfekstion allergenlar ekstraktlari biian teri Musbat Manfiy sinamalari Jismoniy zo'riqish bilan test Ko'pincha manfiy Ko'pincha musbat Ko'p hollarda samarali Allergen eliminastiyasi Bo'lmaydi bo'lishi mumkin :Beta-adrenostimulyatorlar Juda samarali O 'rtacha samarali iHolinolitiklar Kam samarali Samarasi bor !", "(Eufillin Juda samarali O 'rtacha samarali :IntalTayled Juda samarali Samarasi kam [Kortikosteroidlar__Samarasi bor Samarasi bor Etiologik tasnifi, Xurujlami chaqirish sababcxilariga qarab ajratiladi: • ekzogen bronxial astma — tashqi rnuxit allergenlari (o'simliklar changi, mog'or zamburug'lari,hayvonlar juni, uy changida mavjud mayda kanalarjning nafas yo'llariga ta'siri natijasida xurujlaming kelib chiqishi. Allergik jarayonga va naslga moyiliigi bo'lgan, bronxial astmaning atopik turi asosiy shakli hisoblanadi. • endogen bronxial astma — infekstiya, jismoniy zo'riqish, sovuq havo, asab-ruxiyat qo'zg'atuvchilari kabi omillar ta'siridan xuruj kelib chiqadi. • Aralash genezli bronxial astma — Yuqorida keltirilgan omillar ta'sirida ailergenlaming ta'siri xurujni keltirib chiqaradi. Niina uchun astma xuruji keiib cfaiaadi? Ba'zi odamlarning bronxlari juda sezgir.", "Ma'lum bir moddalar (allergenlar) ning ta'siri yordamida ularda bronxlar quyidagicha ta'sirianadi: - Bronxlar siqiladi. Bronxial naylar yupqa mushaklar bilan o'ralgan. Tarkibida qo'zg'atuvchi moddalar bo'lgan, havoni yutganda, ular bronxlar mushaklarini qisqartiradi va ezadi. Bu holat bronxlar spazmi - bronxospazm deyiladi. Bronx yo'llaridan havo o'pkaga erkin o'ta olmaydi. Shuning uchun o'pka etarli darajada toza havoni ololmaydi va keraksiz qayta ishlangan is gazli havoni tashqariga chiqara olmaydi. - Bronxlar shilliq bilan to'lib qoladi. Bronxial naylar ichki tomonidan shilliq ishlab chiqaruvchi hujayralari mavjud bo'lgan shilliq qavat bilan o'ra'igan. Sog'lom odamda shilliq havo o'tadigan yo'llami namlash xususiyatini beradi. Bronxial astmada bronxlarga (astma xurujini chaqiruvchi) allergenlaming tushishi natijasida bronxlar yo'lini yopib qo'yadigan va nafasni yanada qiyinlashtiradi.", "- bronxlar devorlari shishadi. Bronxial naylar ta'sirlanish oqibatida yallig'lanadilar. Barmoqni jaroxatida shishgani kabi, broxlar ham kattalashadi. Ichki yuzaning qalinlashishi bronxlar teshigining yanada torayishiga olib keladi, nafas olganda va chiqarganda havo o'tishi yanada qiyiniashadi. Bronxlar qanchalik toraygan bo'lsa, shunchalik nafas olish qiyiniashadi. KLINIKASI. Anamnezi: kasallikni kechishida quyidagi davrlar ajratiladi: 1) xuruj oldi; 2) xuruj; 3) xurujdan so'ngi; 4) xuruj orasi. Xuruj oldi davri bronxial astmaning xuruji boshlanishidan bir necha daqiqa, ba'zi hoilarda bir necha kun oldin boshlanadi va bezovtalik, bexotirjamlik va uyqusizlik bilan kuzatiladi. Ba'zi hoilarda aksa urish, ko'z va terining qichishi, burunning bitishi va burundan ajralma oqishi, tinmaydigan quruq yo'tal, bosh og'rig'i kuzatiladi.", "Bo'g'ilish xuruji bronxial astmada havo etishmovchiligi xissL ko'krakning qisishi, yaqqol ekspirator hansirash bilan kechadi. Xushtaksimon nafas, hansirash ma'lum masofada eshitiladi. Kichik yoshdagi bolalar qo'rqib qoladilar, o'rinlarida yotolmaydilar, kattaroq yoshdagi bolalar majburiy holatni oladilar - oldinga engashib va o'tirib\nolib, tirsaklarini tizzalariga tayangan holda og'izlari bilan nafasni tutishga harakat qiladilar. Bolalar deyarli gapira olmaydilar. Yuz oqish ko'kimtir rangda, muzdek ter bilan qoplangan. Bunin qanotlari nafas oiganda kengayadi. Ko'krak qafasi maksimal nafas olish holatida, nafas olishda qo'shimcha mushaklar ishtiroki mavjud. Yo'talda balg'am cho'ziluvchan, quyuq, qiyinchilik bilan ajraladi. Perkussiyada korobkasimon tovush.", "Auskultastiyada dag'al nafas yoki kuchsiz nafas asosida, ko'p miqdorda quruq xushtaksimon xirillashlar eshitiladi, ba'zi hollarda - krepitastiya. Yurak qon-tomir tizimi tomonidan о 'zgarishlar: taxikardiya, yurak tonlarining bo'g'iqlashishi, Q/B ning ko'tarilishi; teri qoplamlari oqish-kulrang rangda, yaqqol peroral stianoz, lablar, quloq suprasi, qo'l barmoqlarining stianozi. Bronxial astma xuruji quyuq, ko'piksimon balg'am ko'chishi va sekin asta nafas olishning engillashishi bilan tugaydi. Bronxial astma xuruji bir necha daqiqadan bir necha soatgacha cho'ziladi. Agarda bronxial astma xuruji 6 soat davomida to'xtamay davom etsa, astmatik status rivojlanganligi, haqida gapirish mumkin.", "Bronxial astmaning xurujdan so'ngi davrida kuzatiladi: • umumiy holsizlik, uyquchanlik, qabul qilish qobiliyatining pasayishi; • nafas olish a'zolari tomonidan kuzatiladigan o'zgarishlar: auskultastiyada bronxial nafas eshitiladi, nafas chiqarishda tarqalgan quruq xirillashlar; • yurak qon-tomir tizimi tomonidan o'zgarishlar: bradikardiya, qon bosimini tushishi. Nafasning to'liq qayta tiklanganligi haqida faqatgina pikfluometriya natijalaridan so'ng aytish mumkin. Bronxial astmaning xuruj orasi davrida - bu holat kasallik og'irlik darajasiga va tasbqi nafas faoliyatiga bog'liq. Bronxial astmada o'pka faoliyatini o'lchash, gipertoniya kasalligida qon bosimini o'lchash lozimligi kabi zarur. Nafas olishda tashqi nafas faoliyatini - pikfloumetr (RER-metr) yordamida o'tkaziladi.", "Astma tashxisi uchun klinistist quyidagilarga asoslanishi berishi lozim: (a) nafas yo'llarining qaytalanib turuvchi obstrukstiya xuruj lari,\n(b) nafas yo'llarining obstrukstiyasi belgilari qisman yoki to'liq tiklanuvchi, • (c) altemativ tashxis cheklangan Astmaning og'irlik darajasi tasnifi: engil interrnitirlangan engil persistirlangan o'rtacha persistirlangan og'ir persistirlangan belgilaming og'irligi va uchrashiga, tungi xurujlar bilan, o'tkir xurujlar harakteri va o'pka faoliyatiga qarab. Bunday ajratilish bolalar uchun bar doim ham to'g'ri kelmaydi. Birinchidan, bolalarda o'pka faoliyatini o'lchash mumkin emas yoki juda qiyin. Ikkinchidan, virus infektsiyasi bilan chaqirilgari astma, hech qaysi bir kategoriyaga to'g'ri kelmaydi. Belgilar intermitirlangandir, lekin bolalarni kasalxonaga yotkazish uchun asos bo'la oladi. Bu og'ir interrnitirlangan astma deb baholanishi mumkin.", "Engil interrnitirlangan astmasi bor bemorlarda, haftasiga 2 martadan kam simptomlar kuzatiladi. Xuruj orasi davrida o'pkaning faoliyati meyorida saqlangan. Qaytaianishlar qisqa va bir necha soatdan bir necha kungacha davom etadi. Tungi simptomlar oyiga 2 martadan kam kuzatiladi. Nafas chiqarishning yuqori tezligi cheklanishlari (NChYuT peak expiratoty flow - PEF) 20% dan kam. Engil persistirlangan astmasi bor bemorlarda, simptomlar haftasiga 2 martadan ko'p, lekin kuniga 1 martadan kam uchraydi. Xurujlar inson faoliyatiga halaqit qilishi mumkin. Tungi simptomlar oyiga 2 martadan ko'p uchraydi. O'pka faoliyati testlari (yoshiga qarab), bir soniyadagi forsirlangan respirator Hajm (FRX1 - forced expiratory volume in 1 second - FEV1) me'yordan 80% dan pastga tushadi, NChYuT 20-30% ga cheklanishini ko'rsatadi.", "O 'rta persistirlangan astmasi bor bemorlarda, simtomlar har kuni kuzatiladi, ular har kuni qisqa ta'sirga ega beta 2-agonistlar qo'llashadi. O'rta persistirlangan astmasi bor bemorlarda o'tkir xurujlar Haftasiga 2 martadan ko'p kuzatiladi va bir necha kun davom etishi mumkin. Xurujlar aktivlikka halaqit qiladi. Tungi xurujlar haftasiga bir martadan ko'p bezovta qiladi. FRX1 va NChYuT me'yordan 60-80% tashkil qiladi va NChYuT cheklanishi 30% dan ko'p. Og'ir persistirlangan astmasi bor bemorlarda, simtomlar tez-tez kuzatiladi, jismoniy faoliyatining cheklanishi va tungi simtomlar tez-tez\nuchraydi. FRX1 va NChYuT me'yordan 60% dan past va NChYuT cheklanishi 30% dan ko'p. Og'ir astmaning bitta belgisining mavjudligi - og'ir persistirlangan astma tashxisini qo'yisbga asoss bo'ladi.", "Bu klassifikastiya umumiy tasnifga ega va astmaning kechishida kuchli cheklanishlar mavjudligi munosabati bilan, darajalar birga kelishi mumkin. Vaqt o'tishi bilan klassifikastiyada o'zgarishlar kirishi mumkin. Turli darajadagi astma bilan og'rigan bemorlarda engil, o'rta va og'ir xurujlar kuzatilishi mumkin. Intermittirlangan astmasi bo'igan bir necha bemorlarda o'pkaning faoliyati me'yorida va minimal simtomlar saqlangan holda, og'ir, hayotiga xavf solishi mumkin bo'igan xurujlar kuzatiladi; shu bilan birga kechayotgan yallig'ianish asosida yuqori BGR ning boshqa ko'rinishlari (jismoniy zo'riqish yoki qo'zg'atuvchi testlar) mavjud bo'ladi. Astma belgiiari xirillashlar, yo'tal, ko'krak qafasining siqilishi va xokazolardir.", "Xirillashlar: bronxial astmada eng ko'p uchraydigan belgisi bo'lib, riafas yo'llarining turbulenyiyasi hisobidan kelib chiqadiganmusiqasimon yuqori chastotali, xushtaksimon tovusblardir. Engil turlarida nafas chiqarish jarayonida ekspirator xirillas'nalar ko'rinishi kabi bo'ladi. Og'ir turlarida nafas chiqarishning hamma jarayonida kuzatiladi. Juda og'ir astmatik bosqichlarda ham nafas dish, ham nafas chiqarish jarayonlarida kuzatiladi. Deyarli og'ir xurujlarda-nafas yo'llarini torayishi bilan nafas mushaklarining charchashidan kelib chiqadigan havo harakatining cheklanishi hisobidan, xirillashlar bo'lmasligi mumkin. Agarda mayda nafas yo'llari ishtirok etsa, astma xirillashlarsiz kechishi mumkin. Shunday qilib, astmaning tashxisida xirillashlar asosiy belgi bo'la olmaydi.", "Undan tashqari, xirillashlar kistofibroz va yurak etishmovchiligi kabi sabablar natijasida kelib chiqadigan, nafas yo'llari obstrukstiyasi bilan ham bog'liq bo'lishi mumkin. Tovush boylamlari disfunksiyasi bor bemorlarda asosan (xar xi! tovushli bronxial astmadagi xirillashlarga qaraganda) bir xil tovushdagi xirillashlar kuzatiladi. Bu xirillashlar asosan bo'yinning laringeal qismida eshitiladi. Bronxomalyastiya va traxeomalyastiyali bemorlarda ham bir xil tovushli xirillashlar eshitiladi. Astmada jismoniy zo'riqishdan so'ngi va tungi xirillashlar, tunda va albatta jismoniy harakatdan so'ng kuzatiladi. • Yo'tal: astmaning yagona belgisi bo'lishi mumkin, ayniqsa jismoniy zo'riqishdan kuchayadigan astmada. Odatda bunday yo'tal balg'amsiz va paroksizmlarsiz bo'ladi. Yo'tal xirillashlar bilan birga kechishi mumkin.", "• Ko'krak qisilishi: ko'krak qisilishi va ko'krakdagi og'riq shikoyatlari astma belgilari bor yoki yo'qligi bilan, ayniqsa mashqlar bilan kuchayadigan astma va tungi astmada kuzatiladi. • Boshqa nospestifik belgilar: chaqaloqlar va bolalar anamnezida restidiv bronxitlar, bronxiolitlar va zotiljam; shamollashda persistirlangan yo'tal va/yoki qaytalanuvchi krup va ko'krakda tovushlar bo'lishi mumkin. Ko'pchilik surunkali va qaytalanuvchi bronxit bilan og'rigan bolalarda keyinchalik astma rivojlanadi. Astma ko'p hollarda qaytalanuvchi zotiljam orqasida yashirinadi. Katta yoshdagi bolalar ko'krak qafasining qisilishi va/yoki ko'krak qafasining bitishiga shikoyat qiladilar. O'tkir xuruj davomida belgilar og'irlik darajasiga qarab o'zgaradi. • Engil xuruj davridagi belgilar: bemor nafas olishining qiyinlashishini toza havodagi sayr kabi jismoniy faollikdan so'ng xis qilishi mumkin.", "Bemor gaplami to'liq gapiradi va yotadi, biroz bezovta ko'rinishi mumkin. • O 'rtacha daraja xuruj davridagi belgilar: bemor gapirayotgan vaqtida nafas faoliyati buzilgan. Chaqaloqlarda deyarli yumshoq va qisqa qichqiriq va bolani ovqatlantirish qiyinlashuvi kuzatiladi. • Og'ir xuruj davri belgilar: havo etishmovcxiligi tinch holatda kuzatiladi, ishtaxaning yo'qolishi, tik turgan holda o'tiradilar, gaplarini (to'liq emas) aloxida so'zlar bilan gapiradi, odatda bezovta. • Yaqqol nafas etishmovcxiligi belgilari (yuqorida keltirilgan belgilarga qo'shimcha holda): bolalar uyquchan va qo'rquv holatida. Agarda o'smirlarda yaqqol nafas etishmovcxiligi bo'lmasa, bu belgilarga shikoyat qilmasliklari mumkin. Fizikal tekshiruv ma'lumotlari: • klinik ko'rinishi xilma xil.", "Yuqori nafas yo'llari o'tkir respirator virusli (YuNRV) infekstiyasi belgilari, tungi yoki jismoniy mashqlar bilan zo'rayadigan va “status astmaticus” bilan o'xshash bo'lishi mumkin. Status astmaticus - adekvat ambulator davoga turg'un o'tkir astmatik xuruj. Agressiv stastionar davoni talab qiladigan,\nshoshilinch tibbiy holatlarga kiradi. Gipoksiya, giperkarbiya va degidratastiyani davolash maqsadida PITga yotqiziladi va nafas etishmovchiligi xisobiga o'pkani sun'iy ventilyastiyasini talab qiladi. • o'tkir epizodlar mavjudligi yoki og'irlik darajasiga qarab fizikal ma'lumotlar o'zgarib turadi. Xurujdan tasbqari davrdagi fizikal tekshiruv (masalan, poliklinikaga xurujlar orasi davrida murojaat etiiganda) • Fizikal ma'lumotlar astmaning og'irlik darajasiga qarab o'zgaradi.", "Engil astma bilan bemor poliklinikaga murojaat qilganida har doim ham klinik tekshiruvda o'zgarishlarni aniqlash mumkin bo'lmaydi. Og'ir astma bilan og'rigan bemorlarda sumnkali nafas yo'li buzilishi belgilari va surunkali giperventilyastiya kuzatiladi. • Atopiya belgilari va allergik rinit, hamda qovoqlaming shish va yallig'lanish. Ko'zga ko'rinadigan belgilar - burun ustida doimiy artilgani tufayli ko'ndalang chiziqlar, allergik rinit belgisi kabi, burun shilliq qavatining oqligi bo'lishi mumkin. Ko'krak qafasi Havo bilan shishi xisobidan oldingi orqa diametri kattalashgan. Ko'krak qafasining shishi nafas olishning qorin turini keltirib chiqaradi. O'pka tekshiruvi respirator bosqichni cho'zilishi, ekspirator xirillashalar, ekspirator xushtak, jarangdor xiriilashlar yoki notekis nafas shovqinlari aniqlash imkonini beradi.", "• Barmoqlami yo'g'onlashuvi astmada juda noyob ko'rsatkich bo'lib, yanada chuqurroq tekshiruvni talab qiladi. O 'tkir xuruj davrida fizikal tekshiruv natijalari engil, o'rta va og'ir epizodli va yaqqol nafas etishmovchiligi bilan status astmaticuskabi turli xil ma'lumotlami beradi. Engil xuruj: nafas soni ko'paygan. Nafasda qo'shimcha nafas mushaklar ishtirok etmaydi. Yurak qisqarish soni bir daqiqada 100 tadan kam. Paradoksal puls kuzatilmaydi. Ko'krak qafasi auskultastiyasi odatda nafas chiqarishda o'rtacha xiriilashlar aniqlanadi. Oksigemoglobinni xona Havosi bilan to'yinishi 95%. • O 'rta darajadagi xuruj: nafas soni ko'paygan, nafasda qo'shimcha nafas mushaklar ishtirok etadi, supraventral tortilish kuzatiladi. Yurak qisqarish soni bir daqiqada 100-120ta. Jarangli ekspirator xiriilashlar eshitiladi. Paradoksal puls ortishni boshlaydi (1020 mm rt. sim. ust.).", "Oksigemoglobinni xona Havosi bilan to'yinishi 9195%. O g'ir xuruj: nafas harakati soni bir daqiqada 30 nafasdan\nortiq. Odatda nafas faoliyatida qo'shimcha nafas mushaklari ishtirok etadi, suprasternal tortilish. Yurak qisqarish soni bir daqiqada 120 tadan ortiq. Jarangdor ikkifazali xirillashlar eshitiladi (ekspirator va inspirator). Ko'pincha paradoksal puls (20-40 mm rt. st.) mavjud. Oksigemoglobinni xona havosi bilan to'yinishi 91% dan kam. Yaqqol nafas etishmovcxiligi bilan Status astmaticus: paradoksal torakoabdominal harakatlar kuzatiladi. Xirillashlar bo'lmasligi mumkin (nafas yo'llarining og'ir obstrukstiyasi). Bradikardiya tarzida og'ir gipoksemiya kelib chiqadi. Oldin kuzatilgan paradoksal puls bo'lmasligi mumkin, bu holat nafas mushaklarining charchashidan dalolat beradi. Jadval1 Qaytalanish darai asini aniaiash Ko'rsatkich Engi!", "qaytalanish Xansirash Yurganda; yota oladi gaplashganda; Tinch yig'i pastroq va holatda; qisqa, bolani ovqat eyishni ovqatlantirishda to'xtatadi qiyinchiliklar Gapirish To'liq gap Aloxida, qisqa gaplar Aloxida so'zlar Aqlxushning chalkashishi yoki sekinlashishi Nafas harakati Ko'tarilgan soni Ko'tarilgan Yuqori (>30/min) Paradoksal nafas Qo'shimcha Odatda yo'q mushaklar ishtiroki, to'sh usti chuqurchasini tortilishi Odatda bor Odatda bor Paradoksaltorakoabdominai Harakat Quruq xirillashlar O'rtacha Jarangli Odatda jarangli Yo'q YuQS1 \u003c100/min 100-200/min >120/min Bradikardiya NChYuT >80% RaOi O'rta og'ir qaytalanish 60-80% \u003c60% Odatda >60 sim.ust. mm tekshirishga extiyoj yo'q RaS02 \u003c45mm sim.ust. S j02 >95% Og'ir qaytalanish \u003c45 sim.ust. mm 91-95% \u003c60mm sim.ust. >45mm sim.ust.", "\u003c90% Tovushsiz o'pka bosqichi\n1 Maktab yoshidagi bolalar va o 'smirlar yosh guruxiga to 'g 'ri keladigan ко 'rsatkichlar keltirilgan, har bir aniq holatda mos keladigan yosh giirux me 'yoridan foydalanilgani та 'qul. Bolalarda turli xil allergenlarga sensibilizastiyasi bo'lgan bronxial astmaning klinik ko'rinishi. Bolalarda atopik bronxial astma, uy changi allergenlari Dermatopagoides pteronyssimus, Dermatopagoides farinae lar sensibilizastiyasi bilan bog'liq, uy sharoitida nafas aktining qiyinlashishi xumji kuzatiladi, qachonki uydan chiqqanda, yashash joyini alishtiri 1ganida bu xurujlar soni kamayadi. Nafas etishmovchiligi xurujlari sonini kamayishiga yashash joylarida quyidagilarga (eski mebellar. giiamlami olib tashlash, xonani doimiy tozalab turish, changni changyutkich bilan tozalash) rioya qilgan holda erishish mukin.", "Bularga rioya qilmagan hollarda, oldingi yashash sharoitiga qaytanda, oldinigi xurujlar qaytalanishi mumkin. Uy changi kanasi chaqiradigan BAga nafas olish qiyinlashishi xurujlari tungi soatlarda - yotoq anjomlari tarkibidagi uy mayda kanalari allergenlik qobiliyati tomon o'zgarish davrida. Dermatopagoictes pteronyssimus, Dermatopagoides farinae allergenlari sensibilizastiyasi bilan kechadigan bronxial astma xurujini rivojlanishi ba'zi hollarda allergik rinit belgilari bilan birga kechadi. Zamburug'li bronxial astmaning kechishi yil davomida atrof muxitda zamburug'lar tuxumlarining mavjudligi soniga va tarqalishi xususiyatiga bog'liq. Cladosponum, Altemaria zamburug'lari chaqirgan bronxial astmada nafas etishmovchiiigi xurujlari ko'proq mart oyidan birinchi sovuq tushgunga qadar — zamburug'laming tuxumlari ko'payadigan davrda kuzatiladi.", "Penicillium, Aspergillus, Mucor turiga xos zamburug'lar nam xonalarda juda ko'p tarqalgan va yil davomida tuxum xosii qiladilar, bolalarda ular chaqirgan BA xurujlari yil davomida kuzatiladi. Zamburug'lar chaqirgan BA qaytalanishi ko'p hollarda bolalaming nam xonada yashashi, shu bilan birga ovqat rastionida qo'ziqorin, pishloq, qattiq, hamirturushii non va xokazolar istemol qilishi, hamda zamburug'lardan ishlab chiqarilgan dorilami qabul qilinishi sababli kelib chiqadi. Zamburug'li bronxial astma bemorlarida kasallikni og'ir kechishi xos, ba'zi hollarda esa astmatik holati kelib chiqishi mumkin. Bronxial astmaning changga xos turi ba'zi gullaming avj olib gullagan davrida kelib chiqadi.", "Bronxial astma xurujlarining ko'payishi\nquruq shabadali kunlarda, — changni havoda yuaori tarkibda bo'lgan davrida, yoki aksincha xurujning kamayishi o'simliklar changining havoda kamayishini keltirib chiqaruvchi — nam yomg'irli havoda kuzatiladi. Faslga bog'liq allergik rinit va allergik kon'yuktivitlar fonida chang bronxial astmasi kelib chiqadi. Chang chaqiruvchi bronxial astma bemorlarida kasallikning qayta xuruji, daraxtlar changi bilan umumiy antigen determinantlari (olma, yong'oq, terak soki) va o'tlar (yorma va bo'g'doy noni, bo'g'doy unidan tayyorlangan maxsulotlar, kungaboqar urug'lari, kungaboqar yog'i va holva kabi) bo'lgan ozuqa maxsulotlarini istemol qilinishi hisobiga, faslning o'simliklar gullaydigan oylari o'tganidan bir necha oy keyin ham yuzaga chiqishi mumkin.", "Bolalarda bronxial astma faqatgina ovqat allergiyasi ko'rinishi bo'lib juda kam hollarda tashxislanadi, lekin, uy changi allergenlari Dermatopagoides pteronyssimus, DeiTnatopagoides farinae lar bilan birgalikda juda ko'p hollarda kuzatiladi. Odatda ovqat bronxial astmasining rivojlanishi baliq, tuxum, stitrusiar, sigir suti oqsillariga bo'lgan sensibilizastiyasi bilan bog'liq. Birga kechayotgan eshakemi, lablaming shishi, ba'zi hollarda qorinda og'riq, dispeptik hoiatlar nafas olishning etishmovchiligi xurujining rivojlanishini kuchaytiradi. Bolalaming ma'lum bir qismiga bronxial astma bilan birga atopik dermatit kechishi mumkin. Dermorespirator sindrom hoiatlar kasallik asosida uy changi Dermatopagoides pteronyssimus. Dermatopagoides farinae, zamburug'lar, changii, ovqat va dori allergenlariga yuqori sezgirligi bilan ko'p valentli sensibilizastiya bo'lishi mumkin.", "Bu bemorlarda ko'pincha gastrointestinal allergiya aniqlanadi. Bunday bolalarda eozinofiliya, qonda umumiy va maxsus IgE ko'rsatkichlarining yuqoriligidan kasallik kechishi qiyinroqdir. Uy hayvonlari allergenlariga aloxida sensibilizastiyasi ko'rinishidagi bronxial astma aloxida bemorlarda kuzatiladi. Bronxial astmaning bu ko'rinishi Dermatopagoides pteronyssimus, Dermatopagoides farinaelar va teri epidermisi allergenlari, uy allergenlariga bo'lgan sensibilizastiya bilan birga kechishi mumkin. Bolalarda teri epidermisiga bo'lgan sensibilizastiya ba'zi hollarda allergik rinit bilan birga kechadi. Teri epidermisi allergenlariga sensibilizastiya bilan chaqirilgan astmasi bor ba'zi bemorlar, eshakemi va allergik shishlar kelib chiqishini kuchaytiradi. Tashxislash. Ota-onalarni so'rovi - astmani tashxislashda asosiy o'rinni tutadi.", "Vrach homiladorlikni kechiganligi, homiladorlik vaqtida toksikoz, kasallik, parxezni buzilishi kuzatilganmi yo'qmi qiziqtirishi lozim. Tug'ruq davrida asoratlanishlar va yangi tug'iigan chaqaloqning salomatligi muammolari bo'lganmi. Shu davrgacha o'tkazgan kasalliklari, antibiotiklar qabul qilganmi va ulami qanday o'tkazgan, profilaktik emiashlarga bo'lgan reaksiyasi. Ona ko'krak suti bilan boqilganmi, ovqat allergiyasi kuzatilganmi va hayvonlar juniga reaksiyasi kuzatilmaganmi. Shu bilan birga yaqin qarindoshlaridan birortasi allergik kasalliklar (bronxial astma, pollinozfl ], ovqat va dori allergiyasi va xokazo) lar bilan og'rimaydilarmi? Vrach yana nafas siqishi xurujlarini boshlanishi va kechishi haqida so'rab surishtiradi. Xurujlaming paydo bo'lishi faslga bog'liqligi bormi.", "Xurujlar boshlanishiga olib keluvchi extimoliy sabablami (hayvonlar bilan muloqot, bog'dagi sayr, jismoniy zo'riqish va xokazo)lami aniqlang. Bola qanday dorilami istemol qilgan va uning ta'siri qanday. Bu ma'lumotlaming barchasini aniqlash, vrachga bolani to'g'ri tekshirish, tashxis qo'yish va davoni tavsiya qilish uchun kerakdir. Konsultastiya vaqtida o'tkazgan kasalliklari, umumiy qon taxlilining natijalari va tashxis uchun kerak bo'lgan boshqa tekshiruv ma'lumotlari bo'lgan bolaning rivojlanish kartasi yoningizda bo'lgani ma'qul. Tashqi nafas faoliyatini tekshirish . Tashqi nafas faoliyatini aniqlash uchun 5 yoshdan katta bolalarda spirometriya (1 soniyada nafas chiqarishning forsirlangangan hajmini (NFX1) va o'pkaning forsirlangan hayotiy sig'imini (O'FXS) aniqlash imkonini beradi) va pikfluometriya (nafas chiqarishning yuqori tezligini (NYuT) aniqlash imkonini beradi).", "Populyastion tekshiruvlar natijasida olingan NFX1, O'FXS va NYuT me'yoriy ko'rsatkichiari mavjud. Ular tekshiruvchining yoshi, jinsi va bo'yiga bog'liq. Bu ko'rsatkichlar doimiy ravishda qayta ko'rilib turiladi. Bemordan olingan ko'rsatkichlar to'g'ri keladigan ko'rsatkichlar foizlarda ko'rsatiladi. NYuT kerakli ko'rsatkichiari uchun juda keng chegaralari xos. Tez ta'sir qiladigan bronholitiklami (200—400 mkg salbutamol yoki berotek) ishlatgandan bir necha daqiqadan so'ng, “qayta tiklanish” terminiga xos holat, NFXlning (ba'zida NYuT) ko'tarilishi belgilanadi. Ba'zida, bazis davo tayinlangandan yoki korrekstiyasidan bir necha kun\nyoki haftadan so'ng o'pka faoliyatining qayta tiklanishiga aytiladi. Spirometriya bronxial obstrukstiyaning yuza chiqqan darajasini va orqaga qaytishini baholovchi metod hisoblanadi.", "NFX1 va O'FXS bronxial obstrukstiyaning yuzaga chiqqanini va qayta tiklanishini baholovchi usul. NFX1 va O'FXS ko'rsatkichlarini forsirlangan nafas chiqarishda spirometr yordamida o'lchanadi. Bronxial astmaning bronholitik ingalyastiyasigacha NFX1 bo'lgan ko'rsatkichiga nisbatan solishtirganda 12% va undan ortishi kuzatiladi. Agarda bemor (bronholitik yoki bazis) davoni olgan bo'lsa, test sezgirligi past bo'ladi. Bemorlarni forsirlangan nafas chiqarishga o'rgatish lozim, nafas chiqarish 3 marta bajarish tavsiya qiinadi vatolingan gatijalardan eng yaxshisi NFX1 belgilanadi. Boshqa kasalliklardan NFX1 o'zgarishi bilan kechgan bronxial obstrukstiyani farqlash uchun, Tiffno indeksi (TT) deb nomlanuvchi NFXl/O'FTXni nisbatini aniqlash muxim. Me'yorda Tl>0,75— 0,80, bolalarda esa >0,9.", "Pikfloumetriya, tashxis qo'yish va davolash samaradorligini aniqlash usuli xisoblanib, nafas chiqarishni yuqori tezligini aniqlash imkonini beradi. Zamonaviy pikfluomelrlar uy sharoitida bemorlarga bronxial obstrukstiyaning yuzaga chiqqanini har kuni baholash imkonini beradi va juda qaliay kattalikda, uncha qimmat emas. (rasm. 3). rasm. 3. Pikfloumetr NYuT o'lchash bilan o'pka faoliyati ko'rsatkichlarining boshqalarin o'zgartirib bo'lmaydi, NChFXl siz NYuT o'lchansa obstrukstiyaning darajasi to'liq baholanmay qolishi mumkin, ayniqsa bronxial obstrukstiya darajasi kuchayib borganda va “xavo pistirmalarida”.", "Turli xil pikfluometriami (NYuT kerakli ko'rsatkichlarining chegarasi katta ekanligini inobatga olinishiga qaramay) ishlatish, NYuTgining har xil ko'rsatkichlarini berishi mumkin, shuning uchun ania bemorning o'z pikfluometridan foydalangan holda, uning eng yaxshi ko'rsatkichlarini bilan solishtirgan\nholda o'lchashlami o'tkazish iozirn. Eng vaxshi ko'rsatkichni odatda kasallik remissiya davrida kuzatiladi. Olinadigan natijalar bemoming nafas chiqarish harakatlari bilan bog'liq, shuning uchun bemorga ma'lumotni to'liq berish lozim. NYuT odatda (ertalab uyg'ongandan so'ng dorilar ichishdan oldin) o'lchanadi va kechqurun (Uyqudan oidin). NYuTning kundalik cheklanishini quyidagicha aniqlanadi, unda A - NYuTning kundalik cheklanishi, Vj — tonggi NYuT, V2 — kechqurungi NYuT: 2\\Vt - Щ Л •100% Vj + v2 NYuTning cheklanishi qanchalik yuqori bo'lsa, shunchalik astmani boshqarish qiyinlashadi.", "Yana bir kuniik NYuTgi ko'rsatkichiarining 1-2 haftadagi ko'rsatkichlaming o'rtacha ko'rsatkichlariga nisbatan o'zgarilari solishtirilishi mumkin. NYuT aniqlashning boshqa usulida 1 haftalik NYuTning eng past ko'rsatkichini shu davrdagi eng yuqori ko'rsatkichiga nisbatan foizi olinadi. Bu usul balki amaliyotda bronxlaming turg'unligini baholashda eng yaxshisidir, chunki olingan ko'rsatkich xisoblanib chiqiladi, u bronxial giperrreaktivlikni qolgan ko'rsatkichlarini bir-biri biln yaxshi bog'lidi va NYuTgini kuniga bir maxal o'lchashni talab qiladi. NYuTigi va uning turli xil cheklanish holatlarini o'kazilayotgan davoni, kuchaytiradigan omillami aniqlash, xurujning natijasini baholash maqsadida aniqlanadi. Bolalar bronxial astmasida bronxoskopiya.", "Bronxoskopiya bronxial o'tkazuvchanlikni buzilishi bilan kechadigan bir qator kasalliklami bronxial astma bilan, ayniqsa notipik klinik ko'rinishlarini farqlash maqsadida o'tkaziladigan tashxis qo'yish usuli hisoblanadi. Ulardan — o'pka bronx tizimining tug'ma patologivalari (traxea va bronxlaming anomaliya va nuqsonlari), bronxial daraxtning yot jismlari (bolalar amaliyotida ko'p uchraydi), bronxlar va traxeaning diskineziyasi, endobronxial o'smalar, ekstrabronxial o'zgarishlar, sabablarl aniq bo'lmagan bronx o'pka kasalliklari. Bronxoskopiyani quyida keltirilgan kasalliklami farqlash maqsadida o 'tkazishni tavsiya qilish lozim. Bronxial astmani tashxislash maqsadida doirniy usul qilib narkoz bilan o'tkaziladigan bronxoskopiyani qo'llash noo'rindir.", "Aniqlanadigan bronxlar shilliq qavatidagi o'zgarishlar nospestifik\nhisoblanadi, chunki bronx o'pka kasalliklarining obstruktiv va noobstruktiv kasalliklarida kuzatiiishi mumkin. Bronxoskopiyani o'tkazish davrida bronxlarni yuviladi (1-3 qator) katta bronxlar ic'hdagilar tozalanadi (Bronxial lavaj - BE). va terminal bronx va alveolalar tozaianadigan bronxoalveolyar lavaj (BAL) o'tkaziladi. Bronxoalveolyar lavaj (BAL) o'pkaning respirator qismlari va bronxial daraxtning umr davomida kechadigan jarayonni o'rganish, tabiiy hirnoya tizimini baholash imkonini beradi, va kechayotgan imunologik jarayonni kuzatish borasida muxim ma'lumotni, hamda o'tkaziladigan davo samaradorligini baholash imkonini beradi. Oxirgi yillar bolalar bronxial astmasida bronxoskopiyaning qo'llanilishiga ko'rsatmalar kamayib va hatto man etilayotganligi kuzatilmoqda.", "Bu bronxoalveolyar lavajning klassik turida organizmda nojo'ya maxaliy va umumiy reaksiyaiar kuzatiiishi bilan tushuntiriladi, amaiiyotda bu olinadigan tashxislovchi ma'lumot o'z o'mini topmadi. Oxirgi yillar bronxial astma bemorlarida, shu bilan birga bolalarda bronxoalveolyar suyuqlikni o'rganishga e'tibor kuchaygan bo'lsa ham, olingan ma'lumotlar bronxial astmani tashxislash va davolash nazorati maqsadida doimiy qo'llanadigan usul deb hisoblana olinmidi. Davolovchi bronxoskopiya bolalar bronxial astmasida bronxial daraxtning drenaj faoliyatini buzilishida, atelektazlar mavjudligida, asfiksik sindromning rivojlanishida, juda og'ir xuruj va astmatik holatda ko'rsatma bo'lishi mumkin. Lekin, hatto og'ir status astmaticusda ham bronxoskopiya o'tkazish to'g'risidagi savol juda qiyin bo'lib qolmoqda.", "Shunga qaramay, bu holatda terminal bronxlaming sxilliq bilan to'lib qolishi natijasida chaqirilgan o'tkir nafas etishmovchiligi birinchi o'ringa chiqadi va bu bemorlarda instrumental aralashuv bemor hayotiga xavf soluvchi, bronxo- va laringospazm bilan asoratlanishi mumkin. Shuning uchun bolalar bronxial astmasini davolashda, javobgarlik talab qiluvchi bronxoskopik aralashuv muammoni keltirib chiqaradi. Laborator tekshiruvlar. Qon taxlili eozinofiliyani ko'rsatadi. Monostitlar soni atopik turida me'yor darajasida bo'ladi. Bazofi! granulostitlar soni klinik belgilaming o'sishiga qarab ko'payadi, ayniqsa xuruj oldi davrida. Astmaning atopik turida Ig E darajasi o'rtacha ko'rsatkichlarda ortadi. Aniq holatlarda balg'am cho'ziluvchan, quyuq, shishasimon, ba'zi hollarda mayda sago bug'doyini eslatuvchi ushoqlari bo'ladi.", "Ba'zi hollarda uzunligi 5-90mrn bo'lgan, oq yoki sariq rangdagi Kurshman spirallari aniqlanadi. Ulami, balg'amni ikkita predmet oynasining orasiga surtib, qorong'ulikda aniqroq ko'rish mumkin. Undan tashqari, balg'amda eozinofil granulostitlaming ma'lum qismini ariiqlasa bo'ladi, ba'zi hollarda ulardan xosil bo'ladigan (15-20mkm diametrli, rangsiz oltiburchakli) Sharko-Leyden kristallari aniqlanadi. Balg'amda eozinofillaming topilishi qonda topilgan eozinofiliyaga nisbatan rrtuxim tashxislovchi belgi hisoblanadi. Bronxial astmaning infekstion turidabalg'am ko'proq va suyuqroq, ko'pincha sariq va yasxil rangda bo'ladi. Surtmada neytrofilli granulostitlar ko'proq bo'ladi. Qiyosiy tashxislash. BA qiyosiy tashxisotini ko'p hollarda quyidagi kasalliklar bilan o'tkazish tavsiya qilinadi. • Ovoz boylamlariningdisfunkstiyasi (psevdoastma). • Bronxiolit.", "• Yot jism yoki ovqat moddasiningaspirastiyasi. • Mukovisstidoz. Birlamchi immunodefistit. Birlamchi stiliar diskineziya sindromi. Traxeo- yoki bronxomalyastiya. Nafas yo'llarini tashqi siqilishiga olib keluvchi qon tomirlar nuqsonlari. Gemangioma yoki boshqa o'smalar, granulyoma yoki kistalar bilan bog'liq nafas yo'llari stenozi yoki torayishi. Obletirlangan bronxiolit. O 'pkaning interstistial kasalliklari. Yurakning dimlashli nuqsonlari. Tuberkulez. Bronxo'pka displaziyasi. Qismli emfizema. Quyidagi belgilar mavjud bo'lganida BAdan tashqari kasalliklami shubxa qilish lozim. Anamnez ma'lumotlari: Kasallik belgilarining 2 yoshgacha paydo bo'lishi. Respirator distress sindrom va/yoki IVLni qo'llash. Neonatal davrda nevrologik disfunkstiya. • Bronholitiklar qo'llanganda samara bo'lmasligi. • Emizish va qusish bilan bog'liq bo'lgan xushtaksimon xirillashlar.", "• Yutinishning qiyinlashuvi va/yoki qaytalanuvchi qusish. • Diareya. • Tana vaznining qo'sxilmasligi. • Kasallik xurujidan 1 Haftadan oshiqroq muddatdan so'ng ham kislorod davoga muxtojlikning saqlanishi. Fizikal ma'iumotlar: • «Baraban tayoqchalari» ko'rinishidagi barmoqlaming deformastiyasi. • Yurakdagi shovqinlar. • Stridor. • O'pkada o'choqli o'zgarishlar. Auskultastiyada krepitastiya. • Stianoz. La'oorator va instrumental tekshiruvlar natijasi: • ko'krak qafasi a 'zolarining rentgenogrammasida o'choqii yoki infiltrativ o'zgarishlar • kamqonlik nafas yo'llarining qaytmas obstrukstiyasi gipoksemiya Asoratlanishi. Bronxial astmaning eng ko'p asorati bu o'pka atelektazi. Uning sababi spazmga uchragan bronxlar teshigining shilliq bilan yopilib qolishidir. Ko'p hollarda chap tilsimon megmentlaming yuqori va pastki bo'laklarining o'rta qismi atelektazi rivojlanishi kuzatiladi.", "Bronxial astma, atelektazlaming asoratlanmagan infekstiyaning o'tkir ko'rinishlarini kechirganidan so'ng qayta tiklanishi odatda bir necha kunda bo'ladi. Aloxida bolalarda infistirlangan atelektazlami o'z vaqtida aniqlanmasligi, bronxoektaz va pnevmoskleroz rivojlanishiga olib borishi mumkin. Bolalarda turli asoratlarga teri osti interstistial va mediastenal emfizema, spontan pnevmotoraks, pnevmomediastenium, o'pka yuragi kiradi. Astma yo'ldosh kasailiklarisiz bo'lsa emfizema kechroq rivojlanadi. Og'ir astmada yo'talning cho'qqisida yoki xurujida qisqa muddatli xushdan ketish holatlari kelib chiqishi mumkin (betalepsiya). Ba'zida, ayniqsa ko'p muddat davomida kortikosteroidlar bilan davolanganlarda xuruj davrida qovurg'alarning sinishi kelib chiqishi mumkin. Davolash standarlari. Allergik kasalliklarning tibbiy yordam ko'rsatish bosqichida tashxislasli va davolash standartlari.", "Kasalliklarning halqaro tasnifi bo'yicha (ShIFR MKB-10) J450 - Allergik bronxial astma (atopik).", "Xizniat ko'rsatish turi (tashxisiash, mutaxassislar konsultastiya) Tavsiyafar ko'rsatma uchrash darajasi Umumiy qon taxlili* + Balg'amninK mikroskopik taxlili** i Umumiy va maxsus Ig E ni aniqlash*** + Kompyutcr spirografiya** + Pikfloumetriya** 4- Teri allergik sinamalari*** ± Ko'krak qafasi R-grafiyasi** + ± Tckshiruvlar, tashxislash va labarator muolajalar Mutaxassislar niaslaxati Pulmonolog ** LOR ** Farmakoterapiya _______________________Dorilar guruhining nomlanishi_______________________ Antiholinergik vositalar* (berodual, a t r o v e n t ) ___________ Bronxospazmolitiklar*____________________________________ Topik glyukokortikosteroidlar **__________________ _ _ Tizinili glyukokortikosteroidlar***_______________________ Balg'am ко'chiruvchi vositalar*________________________ Y o'talga qarshi vositalar*__________________________ ___ Maxsus immunotcrapiya***______ _______________ ____________________ Ilova: * - QVP, RMO, maxsus tibbiyot birlashmalarida o'tkaziladi; ** RMO, maxsus tibbiyot birlashmalarida o'tkaziladi; *** - maxsus tibbiyot birlashmalarida o'tkaziladi; Ш- ko'rsalma bo'yicha; + - albalta o'tkaziladi\nDori darmonlar bilan davolash.", "Bazis davolash vositalariga yallig'lanishga qarshi va/yoki profilaktik ta'siriga ega (GK, kromonlar, antileykotrienlar, IgEga qarshi, stitokinga qarshi vositalar) va uzoq ta'sir qiluvchi bronxodilyatatorlar (uzoq ta'sir qiluvchi R2-adrenomimetiklar, sekin ajraluvchi teofillin vositalari). Hozirgi zamonda bazis davoda nisbatan samarali ingalyastion GK (IKG) vositalardir. Kasallik belgilami engillashtiradigan vositalarga qisqa ta'sir qiluvchi ingalyastion R2-adrenomimetikiar (ko'proq bronxodilatatorlar samaraliroqdir), antiholinergik vositalar, tez ta'sir qiluvchi teofillin guruxi vositalari va peroral qisqa muddat ta'sir qiluvchi R2adrenomimetikiar kiradi.", "Davoni tanlashda BA astmaning darajasiga, antiastmatik vositalaming mavjudligiga, sog'liqni saqlash tizimining ko'rinishlariga, dori vositasining qo'llanilganidan so'ng foyda va ziyonning nisbatiga, madaniyatga, bemoming shaxsiy va oilasining sharoitiga qarab asoslaniladi. Kasallikni nazorati uchun qo'llaniladigan dori vositalari har kuni, uzoq muddat davomida BA kasalligini nazorat qilishga erirish va uni ushlab turilishi uchun foydaianiladi. Shoshilinch yordam dori vositalari bronxo-konstrikstiyani va hamrox bo'lgan o'tkir - xushtaksimon xirillashlar, ko'krakning siqilishi va yo'tal kabi belgilami olgan holda tez ta'sir ko'rsatadi. BAni davolash uchun doriiar qo'llanilishining turli xil turlari mavjud: peroral, parenteral va ingalyastion, oxirgi turi ko'proq samaralidir.", "Ingalyastiya uchun moslamani tanlashda dori vostasining berilishi, narxi/ta'siri va qo'liashdagi qulaylik samaradorligi hisobga olinadi. Bolaiarda uch turdagi ingalyastiya moslamalari qo'llaniladi: nebulayzerlar, dozalangan aerozolli ingalyatorlar va dozalangan kukunli ingalyatorlar. Kasallikni davolashda qo'llaniladigan dori vositalari. Kromonlar. BAni engil persistirlangan darajada kechishini davolashda boshlang'ich davo maqsadida foydaianiladi, agarda 4-8 hafta davomida kromonlar bilan davo samarasini bermasa IGK larga o'tish tavsiya qilinadi. Klinik belgilar, tashqi nafas faoliyati, jismoniy zo'riqish BAsi, nafas yo'llari giperreaktiviigiga nisbatan kromoglist\nkislotasi IGKlarga qaraganda kamroq. Bolalar BAsida uzoq muddat kroraoglist kislotasi bilan davolash samaradorligi plastebodan qisman farq qiladi.", "Jismoniy zo'riqishdan oldin tavsiya qilingan nedokromil, kasallik bronxokonstrikstiyasi davomiyligi va og'irligini kamayishiga olib keladi. Shuningdek, nedokromil kromoglist kislotasi kabi IGK ga qaraganda kamroq samara beradi. BAning xuruj davrida, tez ta'sir qiluvchi bronxlami kengaytiruvchi dori vositalari bilan intensiv davoianiladigan vaqtda kromonlami qo'llash man etiladi. Bolalar BAsini bazis davosida samaradoligi isbotlanmaganiigi tufayli kromonlarning roli cheklangan, ayniqsa maktabgacha bo'lgan yoshdagi bolalarda. 2000 yili o'tkazilgan metaanaliz natijasiga ko'ra, kromoglist kislotasi bolalar BAsini bazis davosida samaradorli dori vositasi deb o'zini ko'rsata olmadi. Ingalyastion glyukokortikoidlar. Hozirgi vaqtda BAni nazorat qilishda IGKlar eng samarali dori vositalardir, shuning uchun bu gurux vositalami persistirlangan BAni hamma darajasida qo'llash tavsiya qilinadi.", "Maktab yoshidagi bolalarda IGK ushlab turuvchi davo bo'lib, BA belgilarini qaytalanishi va kasalxonaga yotkazish sonini kamaytiradi, turmush tarzini oshiradi, tashqi nafas faoliyatini yaxshilaydi, bronxlar giperreaktivligini pasaytiradi va jismoniy zo'riqishda bronxokonstrikstiyani kamaytirgan holda kasallikni nazorat qilish imkonini beradi. Maktab yoshidagi BA bilan og'rigan bolalarda IGKni qo'llash, kunduzgi va tungi yo'talning balli ko'rsatkichini, xushtaksimon nafasniva hansirashni, jismoniy zo'riqishni, shoshilinch yordam dori vositalarini qo'llashni va sog'liqni saqlash tizimining xizmatini* kiritgan holda klinik belgilaming deyarli yaxsxilanishiga olib keladi. Hozirgi vaqtda uzoq muddat davomida o'tkazilgan tekshiruviar natijasida samaradorligi isbotlangan* IGK, 3 yoshgacha bo'lgan bolalarda bazis davoning yagona vositasi hisoblanadi.", "IGKni qo'llashni to'xtatilganidan so'ng belgilar qaytalanishi mumkin.Bolalarda quyidagi IGKlar qo'llaniladi: beklometazon, flutikazon. budesonid. Uzoq muddat IGK bilan (o'rta hisobda beklometazonning dozasi 450 mkg/kuniga) davo o'tkazilganida, suyak to'qimasiga nisbatan nojo'ya ta'siri aniqlanmagan.* Engil BA si bo'lgan bemorlarda IGK vositalaridan beklometazonning dozasi kuniga 400 mkg yoki undan ham kam qo'llanilganida suyak metabolizmiga ta'sir ko'rsatmasligi aniqlangan. keltirilganda deyarli yuqori dozani (kuniga 800mkg) qo'llash suyak xosil bo'lishi jarayoni va unig\ndegidratastiyasini qayta to'xtashiga olib keladi. IGK ni kuniga 100-200 mkg dozasida qo'llash bolaning rivojlanishiga hech qanday statistik va klinik nojo'ya ta'sir ko'rsatmaydi. IGK bilan davolanayotgan BA si bor bolalar, katta bo'lishganida kerakli me'yoriy ko'rsatkichlarga erishadilar.", "Kuniga 400 mkg dozasida IGK bilan davolansa bolalarda gipotalamo-gipofizarbuyrakusti tizimining so'nishi, hamda yuqori darajada kataraktaning rivojlanishi kuzatilmadi. Ingalyastion yoki tizimli GK lami qabul qilayotgan bolalarda, kasallik klinikasida kuzatiladigan molochnista uchrashi kamayadi. Speyserlardan foydalanish esa og'iz bo'lig'i kandidozini kamaytiradi, Tizimli glyukokortikoidlar. BA si bor bolalarda peroral GK lami virus chaqirgan infekstiyalarda qo'llash cheklangan. Tizimli GKlami qo'llash samarasi borligiga qaramay, uzoq muddat qo'llanilganida gipotapamo-gipofizar-buyrakusti tizimining so'nishi, tana vaznining qo'shilishi, steroid diabet, katarakta, AG, bo'yning o'sishdan to'xtashi, immunosupressiya, osteoparoz, ruxiy o'zgarishlar kabi nojo'ya holatlami hisobga olish zarur. Uzoq ta'sir qiiuvchi ingalyastion beta-2-adrenomimetikiar.", "Bu gurux vositalari BAni nazorat qilishni ushlab turishda samaralidir, uiami IGK lar bilan birga va intensiv jismoniy zo'riqishdan oldin shu holatlarda, qachonki birlamchi buyurilgan standart doza BAni nazorat qilish imkonini bera olmaganida, tavsiya qilinadi. Bu vositalaming ta'siri 12 soat davomida kuzatiladi. Ingalyastiya ko'rinishidagi formoterolning ta'siri dori yuborilganidan 3 daqiqadan so'ng boshlanadi, maksimal ta'siri 30-60 daqiqada kuzatiladi. Ingalyastiya ko'rinishidagi salmeterol deyarli sekin ta'sir ko'rsata boshlaydi, kerakli ta'siri 10-20 daqiqadan so'ng, salbutamol bilan solishtiriladigan ta'siri 30 daqiqadan so'ng erishiladi. Ta'sir qilishning boshianishi sekin-asta bo'lganiga salmeterolni BAni o'tkir xurujlarida qo'llash tavsiya qilinmidi.", "Bolalar uzoq ta'sir qiiuvchi beta-2-adre-nomimetiklami yaxshi o'tkazadilar, hatto uzoq muddat qo'llshganida ham, dorilaming nojo'ya ta'siri qisqa ta'sir qiiuvchi beta-2-ad-renomimetiklaming nojo'ya ta'siriga o'xshash (ko'rsatma bo'yicha qo'llanilganida). Uzoq ta'sir qiiuvchi peroral beta-2-adrenomimetikIar. Bu gurux dori vositalari uzoq ta'sir qiiuvchi salbutamolning dori shaklarini o'z ichiga oladi. Bu vositalar tungi BAni nazorat qilishga yordam beradilar. Uiami, agarda IGK standart dozada tungi belgilami nazorat qilish imkonini bera olmasa, IGKlarga qo'shimcha sifatida peroral\nbeta2-adrenomimetiklami qo'llash mumkin. Kelib chiqishi mumkin bo'lgan nojo'ya ta'sirlari: yurak qon tomir tizimini stiniulyastiyasi, bezovtalik va tremor. Birga qo'shilgan vositalar.", "Davoiash jarayonida IGK ni dozasi oshirib borilganidan ko'ra, uzoq muddat ta'sir qiluvchi beta-2adrenomimetiklar IGK bilan birga kam dozalari aralashtirilgani juda samaralidir. Uzoq ta'sir qiluvchi beta-2-adrenomimetiklar va IGKlarni aloxida ingalyatorda bo'Iganidan ulaming, saimeterol + fluti-kazonni bir ingalyatorda aralashtirilgan ko'rinishida qo'llash BAni nazoratida yaxshi samara beradi. Deyarli har ikkinchi bemorda BAni nazoratini saimeterol + flutikazon bilan birga berilganda erishish mumkin. Davoning samaradorligini (NYuT, NFX1, qaytalanish soni, turmush tarzi) kabi ko'rsatkichlarning yaxshilanishi kuzatiladi. Bitta ingayaltor ichida formoterol + budesonid tarkibi bo'lganida, awaliga IGK qo'llagan, keyinchalik esa budesonidning faqatgina o'zi qo'llagan BA si bor bemorlarda ta'minlab bera oiinmagan kasallik nazoratiga erishish mumkin. Metilksantinlar.", "Teofillin plasteboga nisbatan BAning belgilarini nazorat qilishda va o'pkaiar faoliyatini yaxsxilashda, hatto odatda tavsiya qilinadigan diapazondan kamroq dozada tavsiya qilinganida ham deyarli samarasi yuqori A Bolalar BAsida teofiliinlami qo'liash tez rivojlanadigan og'ir (yurak aritmiyasi, o'lim) holatlari va keyin rivojlanadigan (xulq atvomi buzilishi, o'qishdagi muammolar va x.o) kabi nojo'ya ta'sirlari bilan muammolami tug'diradi. Leykotrien resteptorlar antagonistlari. Antileykotrien vositalar (zafir-lukast, montelukast)ni IGKni past dozalarida kasllik etarli darajada nazorat qilinmaganida, bolalarda og'ir va o'rta og'ir BAning davosini kuchavtirish maqsadida qo'llash mumkin. Antileykotrien vositalar bolalar engil persistirlangan BAda monoterapiya sifatida qo'llanilishi o'rganilmagan bo'lsa ham, GINA (2002) engil persistirlangan BAda altemativ monovosita hisobida tavsiya qiiadi.", "Leykotrien resteptorlar antagonistlami og'ir va o'rta og'ir BA bemorlarida monoterapiya sifatida qo'llanilganida (6 yosh va ulardan kattalarda) o'pka faoliyatini o'rtacha yaxshilanishi va (2 yosh va ulardan kattalarda) BA nazoarti kuzatiladi. Zafirlukast 12 yosh va ulardan katta bolalarda, o'rtaog'ir va og'ir BAsida tashqi nafas faoliyatining yaxshilanishi nisbatan samaralidir. Antiholinergik vositalar. Antiholinergik vositalar (ipratropiya bromid) aloxida yoki boshqa bronxodilyatatorlar (ko'proq beta2adrenomimetiklar) bilan birgalikda qo'llanilishi, BA maga o'xshash bronxospazmni davolashda qo'llaniladi. Lekin, bolalar amaliyotida BAni kechishini nazorat qilish maqsadida bu gurux vositalarini qo'llash doirasi juda cheklangan. 6 yoshdan kichik bolalarda ipratropiya bromidning xavfsizligi va samaradorlgi o'rganilmagan.", "Maktabgacha yoshda bo'lgan bolalarda ipratropiya bromidning qo'llanilishi BA darajasini nazoratiga qisman ta'sir qiladi, antiholinergik vositalarga qo'shimcha bo'lib beta-2adrenomimetiklami doimiy qo'llash o'zini oqlamadi Jadval №1. Shoshilinch yordam vositalari. Dori vositasi Dozasi N ojo'ya ta 'sin To'ldirish R2adrenomimetiklar: 1 doza— 100 Taxikardiya, Salbutamol (DAI)* mkg titrash, bosh Salbutamol -2 og'rig'i. (nebulayzer) ingalyastiyadan qo'zg'aluvch Fenoterol (DAI) kuniga 4 marta anlik Fenoterol 2.5 mg/2,5 ml: (nebulayzerli davo bolalar \u003c 6 yosh uchun critma) 1,25 ml, > 6 yosh 2.5 ml 1 doza — 100 mkg 1 -2 ingalyastiyadan kuniga 4 marta 1 mg/ml: bolalar \u003c 6 yosh 10 tomchi, > 6 yosh 20 tomchi Ingalyastiya holida ishlatilganida peroralga nisbatan ta'siri ni ngbosh lan ishi tezroq.", "1 oyda 1 ta ingalyator balonchiki ishlatilsa kasaliik nazoratining yomon- ligi haqida, 2 ta balonchik ishlatilsa kasallikning og'ir. hayotga X avf keltiruvchi kechishi haqida o 'ylang Antiholinergik vositalar: R2adrenomimetiklar 1 doza — 20 mkg Og'izda minimal 2-3 quruqlik va - ni organizm tomoIpratropiya bromid ingalyastiyadan (DAI) Ipratropiya kuniga 4 marta noxush maza nidan qabul qilinbromid mkg/'ml: masligida ta'siri (nebulayzerli davo bolalar \u003c 3 deyarli sekin yosh 30 tomchi uchun eritma) boshlanadi. №1 jadval davomi Birga qo'sxilgan 2 ingalyastiyadan Taxikardiya, vositalar: Fenoterol kuniga 4 marta 1 skelet + Iprat-ropiya bromid -2 ml: bolalar mushaklarini (DAI) Fenoterol + \u003c 6 yosh 10 ngtitrashi, bosh og'rig'i, ipratropiya bromid tomchi, > 6 qo'zg'aluvch (nebulayzerli davo yosh 20 tomchi uchun eritma) anlik.", "Og'izda minimal quruqlik va noxush maza Qisqa ta'sir qiluvchi 150 mg >3 yosh Ko'ngi! Qon zardobida teofillinlar: Aminofillin 12-24 aynash, qusish teofillin bosh konstentrastiyasin mg/kg/kuniga og'rig'i, ing nazorati kerak bo'ladi. taxikardiya, ritm buzilishi DAI - dozalangan aerozolli ingalyator. Qadama- qadam davolash. qadam, engil intermittirlangan BA. Engil intermittirlangan BA bemorlarida kasallik allergen yoki triggerlar ta'siri natijasida yuzaga chiqadi. Agar ta'sir bo'lmasa, kasallik belgilari bo'lmaydi va o'pka faoliyati ko'rsatkichlari me'yor darajasida bo'ladi. BA intermittirlangan shakli jismoniy zo'riqish BA epizodlarida ham tashxislanadi. Tez-tez bo'lmagan belgilar va o'pka faoliyatining buzilmasligi, BAning bu turida yallig'lanishga qarshi uzoq davom etuvchi davo tavsiya qilmaslik uchun asos bo'la oladi. Bemorlar faqatgina xuruj davrida davoga muxtoj bo'ladilar.", "Shoshilinch yordam vositalari sifatida salbutamolning ingalyastion turi qo'llaniladi. Agarda. bemorda 3 oy davomida haftasiga 1 martadan ko'p dorilar qabul qilishga muxtojlik bo'lsa, bemordagi holatni BAning engil persistirlangan shakli deb baholash zarur. Bolalar intermittirlangan BA bilan bo'lsa, lekin og'ir xurujlar kuzatilsa persistirlangan BA o'rta og'irlikda deb baholanishi zarur. qadam, engil persistirlangan BA. Turli yoshdagi bolalarda tanlanadigan vositalar - kam dozadagi IGK(beklametazon, flutikazon, budesonid). BAni nazoratida altemativ dori vositalari sifatida ko'riladi. Sekin ajraladigan teofillinlar va kromonlar bilan davolasbni boshlagan bemorlarda kasallik belgilarining turg'unligi kuzatilsa, 4 hafta o'tganidan so'ng IGK tavsiya qilinishi zarur. BAda yallig'lanish jarayonini nazoratida monoterapiya sifatida (GKlardan tashqari) boshqa dori vositalrining ta'siri karn.", "Monoterapiya sifatida boialarda uzoq ta'sir qiluvchi beta-2adrenomimetiklaming qo'lianishi qisman ta'siri borligi haqida tekshiruviarda aniqlandi, lekin bu tekshiruvlar natijalari qarama qarshi. Boialarda engil persistirlangan BAda antileykotrien dori vositalarining ta'siri o'rganilmagan. Kasallikning yanada og'irroq turlarida bu gurux dorilari o'rtacha samaradorlikka ega, shuning uchun BA nazoratida ba'zi bemorlarda qo'liansa bo'ladi.0 12 yoshdan katta boialarda boshlang'ich davo maqsadida IGK va uzoq ta'sir qiluvchi beta-2-adrenomi-metiklami taniash mumkin. GOAL izlanishlarida ko'rsatilgani kabi, IGK bilan monoterapiyaga nisbatan kam dozalardagi GKlar birga berilishi, ko'p kasallarda BAni to'liq nazoratini ta'minlab beradi.", "BAni nazoratida doimiy qo'llaniladigan dori vositaiaridan tashqari, bemorga kerak bo'lganda xurujni to'xtatish maqsadida tez ta'sir qiluvchi ingalyastion beta-2-adrenomimetiklar mavjud bo'lishi lozim, lekin bu vositaiami qo'llash kuniga 4 martadan oshmasligi kerak. Simptomatik dori vositalarini kuniga 4 martadan ortiq ishlatilishi BAni bu davolash sxemasi bilan yomon nazoratidan dalolat beradi, bunday hollarda bemorda BAning yanada og'irroq darajasi ekanligini haqida o'ylash lozim. qadam, o'rta og'ir persistirlangan BA. Persistirlangan o'rta og'ir BAda kasallik belgilari har kuni, uzoq vaqt davomida yoki tunda, haftasiga 1 martadan ko'p kuzatiladi.", "Persistirlangan o'rtaog'ir BA tashxisi bemorga NYuT oxirgi ko'rsatkichi, dori qabul qilgunga qadar kerakli ko'rsatkichga yoki oxirgi eng yaxshi ko'rsatkichga nisbatan 60% dan yuqori, lekin 80% dan past bo'lganida, cheklanishi 20 dan 30 %gacha bo'lganida qo'yiladi. Agarda kam dozali IGK (2 qadam) bilan BA nazorat qilinmasa, bu hollarda BAni persistirlangan o'rtaog'ir daraja deb baholash lozim. O'rta og'ir persistirlangan BAsi bor bemorlar har kuni kasallik kechishini nazorat qiluvchi, yallig'lanishga qarshi dori vositalarini qabul qilishlari lozim. 5 yoshdan katta boialarda tanlangan dori vositasi kam/o'rta dozalarda IGK va uzoq ta'sir qiluvchi beta-297\nadrenomimetiklar hisoblanadi, 5 yoshdan kichik bolalarda o'rta dozada IGKlar hisoblanadi. Hammasidan ham davoni kuchaytiruvchi vosita sifatida ingalyastion va uzoq ta'sir qiluvchi beta-2-adrenomimetiklar o'rganilgan.", "Undan tashqari, sekin ajratiladigan teofillin va antileykotrien dori vositalari (montelukast, zafirlukast)ni qo'Hash ham mumkin. Bu dori vositalarining ta'siri samaradorligi aloxida bemorlarda kuzatiladi, shuning uchun qo'shimcha dori vositalarini individual tanlash lozim. BAni nazorati uchim doimiy qo'llaniladigan dori vositalaridan tashqari, kasallki xuruji belgilarini tez to'xtatish uchun qo'llashi kerak bo'lgan, tez ta'sir qiluvchi ingalyastion beta-2-adrenomimetik bo'lishi lozim, lekin kuniga 3-4 martadan ortmasligi kerak. Agarda BAni nazorat qilish mumkin bo'lmasa, 4 qadamga qarab davoni boshlash lozim. qadam, og'ir persistirlangan BA. Bolalarda og'ir persistirlangan BAda yuqori dozada IGK (flutikazon, budesonid) va uzoq ta'sir qiluvchi beta-2-adrenomimetik (salmeterol, formoterol)laming birga qo'shilib berilishi hisoblanadi.", "Bu maqsadda birga qo'shilgan dori vositalari, tanlab olib qo'shilgan dorilar (flutikazon + salmeterol, budesonid + formoterol) deb nomlanuvchilar tavsiya qilinadi. Bazis davoda IGK ga qo'shimcha qilib uzoq ta'sir qiluvchi beta-2adrenomimetiklar tavsiya qilish nazorat qilinmaydigan kasallikda katta tlinik samarani beradi, IKGni dozasini 2 martaga va undan ham ko'proq ko'targandan ko'ra. Ingalyastion uzoq ta'sir etuvchi beta-2adrenomimetiklar hammasidan ham ko'p o'rganilib chiqilgan bo'lsada, sekin ajraluvchi teofillin va antileykotrien dori vositalarini qo'shimcha davo sifatida tavsiya qilish mumkin. Ba'zi hollarda davoning 2-4 qadamlarida kasallikni tezroq nazorat qilish maqsadida qisqa kursda tizimli GK lami tavsiya qilishga to'g'ri keladi.", "Executive Summary of te NAEPP Expert Panel Report (2002) materiallarga ko'ra, qisqa peroral GKlar (prednizolon) kursiga tavsiya qilinadigan dozasi kuniga 1 -2 mg/ kg, lekin kuniga 60 mg/kg dan ortishi mumkin emas. Peroral GKlar bilan uzoq davolashda minimal mumkin bo'lgan dozadan, kuniga bir maxal, iloji boricha mavjud bo'lgan nojo'ya tasirlarini kamaytirish maqsadida ertalab qabul qilish tavsiya qilinadi. Peroral GKlar qabul qiiayotgan bemorlami IGKga o'tkazishda, bo'lishi mumkin bo'lgan buyrakusti etishmovchiligi rivojlanishi belgilarini kuzatib turish lozim. Birga qo'shilgan davoni olayotgan bemorlarda,\ndavolash hajmini kamaytirishda IGKni har 3 oyda 25%dan kamaytirib borish tavsiya qilinadi. Budesonid yoki uni o'rindosh dori dozasi kuniga 800 mkg dan past bo'lganida (12 yosh va undan kichik bolalarda), qo'shimcha davoni to'xtatish lozim.", "Davolash intensivligini kamaytirish bosqichida bemorlami kuzatish 3 oyda 1 martadan kam bo'lmasligi lozim. Og'ir BA da har doim ham kasallik belgilarini nazoratiga erishib bo'lmaydi, bunday hollarda erishilgan eng yaxshi natijalar davolash maqsadi bo'ladi. Bazis davoga qo'shimcha bo'lib, kerak bo'lganida belgilami engillashtirish maqsadida tez ta'sir qiluvchi beta-2adrenomimetiklardan foydalaniladi, ammo iloji bo'lsa kuniga 3-4 martadan ko'p emas. BAni qadam ba qadam davolashga yondoshishda kasallik kechishi darajasini kuchayishiga qarab davoning darajasi ko'payi'b borishi ko'zda tutiladi. Agarda bemor davo olayotgan bo'lsa, BA ning og'irlik darajasini aniqlovchi klassifikastiyasida mavjud bo'lgan klinik belgilar va har kuni qabul qilinayotgan dorilarga asoslanilishi lozim.", "Masalan, engil persistirlangan BA bilan bemorda (shu qadamga xos bo'lgan davoni olayotganiga qaramay) belgilari saqlanib qolsa, o'rta og'irlikdagi persistirlangan BA deb baholanishlari lozim. Ya'ni, qadamli davolashga yondoshishda, bemor tavsiya qilingan dorilami o'z vaqtida aytganingizdek qabul qilayotganiga ishonch xosil qilingan holda, kasallikni nazorati amalga oshirilmasa yoki o'tkazilayotgan davo natijasi yo'qolsagina undan ham yuqoriroq qadamda davolashga o'tilishi lozim. Davolashning maqsadi, kam dorilami qo'llagan holda eng yaxshi natijaga erishish. Shunday qilib, kechayotgan daraja belgilarining birga kelishi va kechayotgan davo darajasi bemordagi BAning og'irligini aniqlash va kerakli mos keluvchi davo tavsiya qilish imkonini beradi.", "Kasallikni nazorat qilish erishilsa, uni 3 oy davomida olib borish va sekin asta davo hajmini (bir qadam pastga) kamaytirib ko'rish lozim va nazorat qiiishni ushlab turuvchi minimal davoni aniqlash kerak. Agarda nazorat 3 oydan ko'proq ushaisa, kasllikni og'irlik darajasi va davolash qadami qayta ko'rib chiqilishi tavsiya qilinadi. .Tadval №2. 5 yoshdan katta bolalar, o'stnirlar va kattalar uchun astmani nazoratiga asoslangan holda davolashga yondoshish.", "Nazorat darajasi Nazorat Qisman nazorat Nazoratning yo'qligi Qayta xuruj Davolash choralari Nazoratni ushlab turish va eng past qadamni tanlash Nazoratga erishish uchun o'sib boruvchi qadamba qadam yondoshish Nazoratga erishguncha davolashni kuchaytirish Xurujni davolash Пасайиши К упай и ш и Даволаш кадамлари Qadam Qadam 2 Qadam 3 Qadam 4 Qadam 5 Qisqa ta'sir ■ qiluvchi Qisqa ta'si r qiluvchi (^agonistlar “talabga binoan” f)2- agonistlar “talabga binoan” Bir yoki ko'proq Bir yoki B aas davoni qo'shish Birini tanlash ko'proq tanlash Birini tanlash qo'shish O'rta va yuqori Kam dozali Peroral dozali IKS + IKS + uzoq kortikosteroid Kam dozali IKS muddat ta'sir uzoq muddat ta'sir qiluvchi (eng kam dozasi) qiluvchi 32agonist 02agonist IgE-antitanalari Leykotricn O'rta va yuqori Leykotrien bilan davolash modifikatori dozali IKS modifikatori Kam dozali O'zoq muddat \u003cS+ Leykotricn ta'sir etuvchi modifikatori teofillin Kam dozali IKS+ O'zoq muddat ta'sir etuvchi teofillin\nPROFILAKTIKASI Biriamchi profllaktika.", "BA profilaktikasi bolada allergiya rivojlanishini oldini olish bilan bog'liq. Ba va allergiyaning biriamchi profilaktikasi xavf guruxiga kiruvchilar orasida kasallikni kelib chiqishini oldini olishga qaratilgan. Hozirgi vaqtda BA biriamchi profilaktikasida samara beruvchi prenatal choralar mavjud emas. Ba va allergiyaning postnatal profilaktikasi quyidagi choralami o'tkazishni ko'zda tutadi. 1. Erta bolalik davrida xushtaksimon xirillashlar kelib chiqishidan ximoya qiluvchi xususiyatiga ega, ona ko'krak suti bilan bolani boqilishini moxiyatini tushuntirish lozim. 2. Xushtaksimon xirillashlar sonini ko'payishiga olib keluvchi tamakini zarari haqida chekuvchi ota-onalarga tushuntirish lozim. Bronxial obstruktciya bilan kechuvchi kasalliklami kechishida prenatal va postnatal davrda tamaki isining nojo'ya ta'siri mavjudligini tushuntiring. Ikkilamchi profllaktika.", "BA va allergiyaning ikkilamchi profilaktikasi choralari, sensibilizatciyasi mavjudligi isbotlangan, (yo'tal, xushtaksimon xirillashlar, nafas olishning qiyinlashuvi) astmasimon belgilaming mavjud bo'lgan, lekin hali BAsi yo'q bolalarga qaratilgan. Bu bolalar xavf guruxga kiradilar, ularda quyidagilar aniqlanadi: oilaviy anamnezida ba yoki allergiyaning mavjudligi (ba ning rivojlanishi xavfi 50%); boshqa allergik kasalliklar (atopik dermatit, allergik tumov, BA ning rivojlanishi xavfi - 10-20%); umumiy IgE konstentratciyasining yuqoriligi (30 ME/ml dan ziyod) sigir suti, tovuq tuxumi oqsillariga, aeroallergenlarga 0,35 ME/mldan ko'p maxsus IgE-Atini aniqlanishi, (atopik dermatit yoki allergik tumovi bo'lgan bolalarda xavf 70%gacha oshadi). BAning ikkilamchi profilaktikasi maqsadida xavf guruxidagilarga stetirizin bilan preventiv davo tavsiya qilinadi.", "Etas izlanishlari shuni ko'rsatdiki, yuqori xavf guruxiga kiruvchi (allergoanamnezi va allergiyaning teri ko'rinishi bilan), ro'zg'or yoki chang sensibilizastiyasi mavjud bolalarga stetirizinni kuniga 0,25 mg/kg dozada 18 oy davomida berilishi bronxoobstruktciya sonini 40 dan 20% kamayishiga olib keladi. Oldinroq o'tkazilgan izlanishlarda, xavf guruxidagi bolalarga\nmaxsus immunoterapiyani protektiv o'rini aniqlangan edi. Uchlanichi prolllaktika, Kasai bolalarda BAni kuchaytiruvchi omillar ta'sirini kamaytirishga, nazorat qilishni yaxshiiash va davolashda dori vositalarini kamaytirishga qaratilgan. Eliminatsion rejim. Eliminatcion rejimga rioya qilish mavjud bo'lgan kasallik kechishi og'irligini kamayi shini keltirib chiqishi mumkin.", "Sensibilizatciyasi mavjud bemoriarda allergenlar bilan tez-tez muloqot qilishi BA belgilarini, bronxial giperreaktivlikni, o'pka faoliyati yomonlashishini kuchaytirishi mumkin. Ro'zg'orda muloqot qiladigan allergenlardan, uy changi kanalarini, (junli) hayvonlar-ni, tarakan va qo'ziqorinlarni aloxida ajratish mumkin. Uy changi kanaiari allergenlari ta'sirini kamaytirish choralari. 1. To'shaklar, yostiq va ko'rpalarga maxsus o'tkazmaydigan qoplamalar kiydirish lozim. 2. Gilam va paloslami linoleumga almashtirish lozim, pollar daraxtdan yoki parketdan bo'lishi kerak. 3. Hamma yotoq anjomlarini har kuni (55-60°S) suvda yuvish kerak. 4. Gilamlami akaristid suyuqligi yoki tanin kislotasi bilan maxsus tozalash lozim. 5. Uylami yig'ishtirishda NERA-filtrli va chang yig'adigan yo'g'on devorli changyutkichdan foydalanish zarur. 6.", "Yumshoq o'yinchoqiarni issiq suvda yuvish yoki vaqti-vaqti bilan muzlatib turish tavsiya qilinadi. Uy ionizatorlarini qo'llash BAning belgilarini yuzaga chiqishini kamaytirmaydi. 7. Yil davomida mog'or o'choqlarini tozalab turish va uyda namlikni ortishiga yo'l qo'ymaslik darkor. Uy hayvonlari bilan muloqotning kamaytirish choralari. 1. Uy Hayvonlarini yotoqqa yoki asosiy bola xonasiga kiritish man etiladi. 2. Uylami yig'ishtirishda NERA-filtrli va chang yig'adigan yo'g'on devorli changyutkichdan foydalanish zarur. 3. Xatto hayvonlarni uydan umuman chiqarib tashlansa ham, bir ailergenlarning ta'sirini me'yorgacha kamayishiga necha oy o'tishi kerak bo'ladi. Uyda suvaraklar bo'lishi-allergik sensibilizastiyaning asosiy\nomili, ayniqsa shahar sharoitidagi uylarda. Biroq suvaraklar bilan kurashish choralari, qisman samara beradi.", "Ovqat aliergiyasi ba'zi hollarda BAni qaytalanishining omili bo'lib hisoblanadi, asosan erta yoshdagi bolalarda. Passiv chekuvchi ota-onalar allergik sensibilizastiyani kuchaytiruvchi xavf omili hisoblanadi. BA si bor bolalarda, qaytalanish sonini va klinik belgilar og'irligini kuchaytiradi. BAsi bor bemor bolalar otaonalarining hammalari chekishni to'xtatishlari lozim. BA profilaktikasida ichki va tashqi pollvutantlar ta'sirini cheklash muxim o'rinda turadi. Adekvat havo almashish va havo tortish moslamalari azotoksiaini, is va gaz isini, ro'zg'or aerozollar konstentratciyasini kamaytirish imkonini beradi. Uchuvchan efir birikmalar ta'sirini cheklash uchun bemor bolalar bor uylarda remont ishlarini olib borilmagani ma'qul va bu bolalami remont ishlari tugatilganidan so'ng uyga kiritish lozim.", "Atmosfera havosida ifloslanish hisobidan yuzaga chiqadigan ob-xavo va atmosfera sharoitlarini inobatga oling, bunday vaqtlarda bola ozoda va kondicioner bilan havosi tozalanib turiladigan uyda bo'lishi, ko'chada bo'lganidan yaxshiroqligini tushuntiring. Erta yoshdagi bolalar gumxida yoki changga sensibilizaciyasi yuqori bo'lgan BA bemorlarida, ovqat omillari triggerlari ham dolzarb bo'lishi mumkin. Eliminacion-qo'zg'atuvchi testlami o'tkazish jarayonida kasallikni qo'zg'atishiga olib keladigan maxsulotlar aniqlaniladi va ovqat racionidan cheklanishi tavsiya qilinadi. Astetilsalistil kislotasi va NSYaQ guruxidagi vositalarga yuqori sezgirligi bo'lgan bolalarda, og'ir va ulami hayotiga xavf solishi mumkin bo'lgan BAning xurujlariga olib kelishi mumkinligi, allergiyaning aloxida jarayonlarini yuzaga chiqarishi mumkinligi uchun bu dori vositalarini umuman qo'llashni to'xtatish lozim.", "Anafilaktik reakciyalami rivojlanishida yuqori xavfga ega bo'lgan penicillin guruxiga kiruvchi dorilarga bo'lgan allergiya haqida to'liq anamnestik ma'lumot olish muxim, keyinchalik ulami qo'llashni to'xtatish uchun. Nazorat qiiinmaydigan og'ir kechuvchi BA ning va kasallik qaytalanishlarining sabablaridan bin tez-tez kuzatiladigan O'RVT, bamda hamrox rinosinusitlardir. Shu yuzasidan har yilda o'tkaziladigan grippga qarshi emlashlar foydali bo'lishi mumkin, bu tavsiyalarga nisbatan isbotlangan ma'lumotlar etarii bo'lmasa ham. Skinning Qaytalanuvchi xushtaksimon xirillashlari bo'lgan 5 yoshdan katta hamma bolalarga o'tkazish lozim: • spirometriyani; • bronholitik bilan, jismoniy zo'riqish bilan sinamani; • o'zini nazorat ailish kundaligini tutish bilan pikfluometriyani. Bronxial astmada davolovchi jismoniy mashqlar (DJM) buyuriiishining klinik-fizioiogik asoslanishi. DJM vositalari.", "nafas markazini reflektor va gumoral tarzda qo'zg'atilib, gaz va havo almashuvini yaxshilanishini kuchaytiradi. Davolovchi gimnastika va massaj ta'sirida umumiy tonus va bemoming ruxiyati, markaziy asab tizimi faoliyatini ko'tarilishi, bosh miyaning yarim sharlarida muguz qismi va qobiq ostining bir-biri bilan ta'sirlanishi natijasida asab jarayonlarining yaxshilanishi kuzatiladi; bola organizmining himoya faoliyati faollashadi; shu bilan birga hamma davo choralarini o'tkazish uchun sharoit yaratiladi. Sistematik jismoniy mashqlar, o'pka va plevrada qon va limfa aylanishini yaxshilaydi, ekssudatning tez so'rilishini kuchaytiradi. Qayta tiklanayotgan to'qimalar tizimi funkcional talablarga moslashadi. Atrofik va degenerativ o'zgarishlar qisman qayta tikianishlari mumkin. Bu o'pka to'qimasi, nafas a'zolari mushaklari, bo'g'im apparati, ko'krak qafasi va umurtqaga teng taqsimli aloqaga ega.", "Jismoniy mashqlar o'pkada va plevra bo'shlig'ida rivojlanishi mumkin bo'lgan (emfizema) va ko'krak qafasining ikkilamchi deformactiyasi kabi asoratlami oldini olishga qaratilgan. Jismoniy mashqlar trofik ta'sirining natijasi o'pkaning harakati va tarangliligini qayta tiklinishidir. Nafas mashqlarini bajarilishida qonni kislorod bilan to'yinishi, a'zo va to'qimalarda modda almashinish jarayoni yaxsxilanadi. Nafas a'zolarining nafas faoliyatini buzilishini keltirib chiqaradigan barcha kasalliklarida, shu bilan birga bronxial astmada ham, moslashish jarayonida mustaqil qayta tiklanish hoiati rivojlanadi. Kasallikning erta davrida, erkin kam va chuqur nafas mashqlarini qo'ilagan holda, ractional qayta tiklanishini tezroq keltirib chiqarish mumkin.", "Rivojlangan tiklanib bo'lmaydigan o'zgarishlarda (emfizemada) yanada moslashtirishga keltirishda nafasning aloxida fazalariga e'tibor beriladigan, nafas mushaklarini mustaxkamlaydigan\nva ko'krak qafasini harakatir.i kuchaytiradigan, diaffagmal nafasni chiniqtiradigan mashqlar yordamida yuzaga chiqariladi. Jismoniy mashqlami bajarganda yordamchi qon aylanish jarayonlari chekianadi, to'qimalar yordamida kislorod chiqib ketishi yaxshilanadi. Bu gipoksiyaga qarshi kurashni yuzaga keltiradi. Jismoniy mashqlar havo aylanuvchi yo'llarda bronxlar gipersekreciyasi natijasidan ajralgan ajralmalami chiqarib tashlashni kuchaytiradi. Jismoniy mashqlar buzilgan nafas faoliyatini me'yorga qaytarishini kuchaytirishi mumkin. Me'yorga qaytarish mexanizmining asosida tashqi nafas a 'zolari faoliyati boshqarilishi buzilishining qayta tiklanishidir.", "Interorecteptorlar uchlari regeneractiyasida qayta tiklanish, nafasni reflektor boshqarilishi me'yoriga qaytarishini keltirib chiqaradi. Barcha mavjud komponentlami erkin boshqarish yo'li bilan to'liq maromli nafasga erishiladi, bunda nafas olish va nafas chiqarish nisbati va e'tibor ko'proq nafas chiqarishda bo'lib, nafas olishning chuqurligi (darajasi) to'liq kengayish va bir tekis havo alishuvi kerak. Sekin asta erkin boshqaruvchi shartli reflekslar mexanizmini keltirib chiqarish, doimiy mashqlar jarayonida maxkamlanadi va to'liq harakat aktini yo'lga qo'yadi. Gaz almashinuvining me'yoriga kelishi natijasi nafaqat tashqi, balki to'qima nafasiga (periferiyada okislanish jarayonining ko'tarilishi va jismoniy mashqlar ta'sirida kislorod chiqarib tashlash koefficentijta'siri natijasida kelib chiqadi. T. N. Surovenko, A. V.", "Yashuk izlanishlarida ko'rsatilishicha, 6-9 oy mashq bajargan 34% bolalar bazis davodan chiqib ketishga erishgan, bunda O'RVI bilan kasallanish tekshirilayotgan kichik bolalar guruxida 3,7 martaga, bronxoobcrukstiya xurujlarini - 4,3 martaga, qaytalangan xuruj davomiyligi - 2,4 martaga, bronholitiklarga muxtojlik - 4,7 martaga kamayishiga erisxilgan. Katta yoshdagi bolalar guruxida turmush tarzini yaxsxilanishi bilan birga qabui qilinayotgan dori dozasini kamaytirilishi va O'RVI kasalligida oxirgi yaxshi ko'rsatkichlari bilan, qaytalanish soni va kunlari 2 martaga kamaygan. 1 yi! davomida mashq qilganlar ichida, mutaxassislarga murojaatlari soni 2 martaga kamaygan, tez tibbiy yordamni chaqirish esa 3 dan 0 ga tushgan.", "Xuddi shuncha davr shug'ullangan BA si bor bolalar orasida kasailikni qaytalanishi bilan kasalxonaga yotkizilish soni 2,5 martaga kamaygan, 2 yil shug'ullanganlar orasida esa umuman kasalxonaga yotkizilish soni kuzatilmagan. Undan tashqari BA da ko'pgina boshqa a'zo va tizimlar\njaroxatlanadi, birinchi o'rinda esa yurak-qon tomir tizimi. Jismoniy mashqlar qon aylanish tizimiga me'yorga qaytaradigan ta'simi ko'rsatadi. Ular bosh miya katta yarim sharlari qobig'idagi asab jarayonlariga ijobiy ta'sir etadi va turli xil jismoniy zo'riqishlarga organizmning turg'unligini keltirib chiqaradi. Shundan kelib chiqqan holda, bronxia! astmada DJM vazifaiari quyidagilardan iborat: -nafas jarayonini me'yoriga keltirish. -nafas musbaklari kuchining va ko'krak qafasi harakatining ko'payishi -tashqi moxit ta'sirlariga organizmning turg'unligini oshirish bemoming ruxiyati turg'unligini ko'tarish.", "DJM larni o'tkazishga ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalar. 1. DJMlami o'tkazishga umumiy qarshiliklar. 2. Nafas va yurak tizimi faoliyatida etishmovchilik dekompensaciya bilan. 3. Astmatik status. Bronxial astmada DJM usullari, turlari, vositalari. Jismoniy mashqlar. Oxirgi holat - krovatni bosh qismi ko'tarilgan holda bemor orqasi bilan yotgan yoki stulda o'tirgan holatda (mushaklami maksimal bo'shashtirish imkoni bo'lgan holda bemorga qulay holatni tanlang); bu ko'krak qafasining yaxshi ekskursiyasini ta'minlaydi, nafas chiqarishni engillashtiradi. Mashqlaming birinchi kunlarida mayda va o'rta mushak guruxlariga va qo'l-oyoq bo'g'imlari distal qismlarining nafas mashqlarida ishtiroki bilan bo'lgan mashqlar kiritiladi.", "Bemor holatining yaxshilanib borgan sari mashqlar faollashtiriladi, qo'loyoqlaming faol harakati (o'rta va yirik mushak guruxlari va bo'g'imlar), tanada nafas mashqlari va passiv dam olish tanaffuslari va mushaklarni bo'shashtirishni bir-biri bilan bog'lagan holda oli boriladi. Mashqlami xona ichidagi yurish bilan to'ldiriladi, so'ng esa bo'limda. Yurish davomida bemor biror narsa bilan mashq bajaradi. Barcha mashqlami nafas chiqarishda bajarish tavsiya qilinadi (masalan, tanasini engashtirish, qo'llami bukish va yozish); mashqlami bir necha marta takrorlanganidan so'ng qisqa tanaffus qilish tavsiya qilinadi yoki mushaklami bo'shashtirishga qaratilgan mashqlar taklif qilinadi. Bronxiai astmasi bor bemorlarga (5-7 soniyadan ortia) kuchanish yoki nafasni ushlab turish kabi mashqlar man qilinadi.", "Nafas va urnumiy mustaxkamlaydigan mashqlar solishtirilgan holati 1:1 ga teng bo'lishi kerak, nafas mashqlari umumiy muolajaning 40-50% vaqtini tashkil qilishi kerak. Tayyorlanish davrida davolovchi gimnastika muolajasi jismioniy zo'riqishini albatta bo'limlarga bo'linishi qattiq rioya qilinishi zarur. Tashqi nafas faoliyatining asosiy ko'rsatkichlari tiklanganidan so'ng, qon aylanish tizimining ekstrakardial omillarini shug'ullantiruvchi, bel, qo'l va oyoqlar mushaklari kuchini oshirishga olib keluvchi umumiy rivojlanuvchi mashqlar qo'shiladi. 1-2 ta umumiy rivojlantiruvchi mashqlardan so'ng mushaklami bo'shashtimvchi mashqlar ketma-ket kelishlari lozim. Remissiya davrida bir muncha qiyinroq, kuchaytiriladigan qarshiliklar bilan, har xil snaryadlar va snaryadlarni nafas mashqlari bilan birga kechishini ta'minlaydigan mashqlar buyuriladi.", "Kliniko-etiologik omillaridan kelib chiqqanda, jismoniy zo'riqish bronxiai astmasi bo'lgan bemorlarda, jismoniy mashqlami sovuq va issiq havo bilan ta'sirlanadigan barcha turlari man etiladi. Massaj. Dunyoda nomedikamentoz davo maqsadida qo'llaniladigan usullaridan biri, belgilaming kamayishiga qaratilgani bu ko'krak qafasining mashqi hisoblanadi. Nospecifik qo'zg'atuvchi sifatida maxalliy va reflektor ta'sirlovchi usuli bo'lib qo'llaniladi va perkussiya, vibraciya, postural drenaj kabi turli uslublami o'z ichiga oladi. Xuruj vaqtida ko'krak qafasining qovurg'alararo, qorin va yoqqasimon xudud mushaklarini qo'shgan holda massajini qilish maqsadga muvofiq. Bronxospazm rivojlanishining erta davrlarida yoki xurujni to'xtatish usuli bo'lib qo'shimcha nuqtali massaj uslublari o'z samarasini beradi.", "Xurujlar orasi davrida preventiv maqsadda biologik aktiv nuqtalami kuniga bir marta massaj qilinishi tavsiya qilinadi. Undan tashqari, xuruj orasi davrida segmentar va bankali massaj, o'z-o'zini massajidan foydalaniladi. Tabiatning tabiiy omillari. Galoterapiya (speleoterapiya) Evropa va Rossiyada bronxiai\nastmada tibbiyotning alternativ usul sifatida ao'llaniladigan muhim usallaridan biri hisoblanadi. Galoterapiya - davolash usuli, er osti g'orlari va tuzli cho'qqilar sharoitlari ko'rsatkichlariga yaqinroq bo'lgan sun'iy mikroklimatdan foydalanishga asoslangan. G'orlar va tuzli cho'qqilar yoki galokameralarda asosiy ta'sir qiluvchi havo omili, yuqoridispers natriy xlorid aerozoli va shuningdek manfiy aeroionlar hisoblanadi. Tuzli g'orlarda ko'mirisi gazining yuqori konstentraciyasining mavjudligi juda muxim omildir.", "Atmosferada ko'mirisi gazining konstentratciyasi juda past (0,03%), tuzli g'orlarda uning konstentratciyasi 5 yoki 10 martaga yuqori, lekin bu kritik hisoblanmaydi. Shu vaqtning o'zida ko'mirisi gazining konscentratciyasining yuqoriroq bo'lishi vegetativ asab tizimiga ta'sir qilib intensiv va chuqur nafasni kuchaytiradi, bu esa nafas mashqi bilan shug'ullanish ko'rinishini beradi. Zamonaviy galokamera maxsus moslashtirilgan xona bo'lib, devorlariga maxsus tuzli qoplama yurgizilgan. Atmosfera namligiga nisbatan bufer moslama bo'lib, aseptik va gipoallergik muxit sharoitini ushlab beradi.", "Galokameraning davolovchi xonasida aerodispers muxit hosil qilinadi va ushlab turiladi, unda davolovchi xlorid natriy quruq aerozolining to'yinish konctentratciyasi ma'lum bir diapazonda mayda bo'lakchalami tarqaluvchan bo'ladi, uning natijasida shishga qarshi, bakterictid, mukolitik, sensibilizatciyani kamaytiruvchi, sedativ kabi davolovchi samaralar olinadi. Manfiy qunaq xlorid natriy bo'lakchalari bilan zaryadlangan galoaerozol, respirator tizimning chuqur periferik qismiariga kirib eng qiyin, yetish qiyin bo'lgan xududlarda baig'am boshqaruvchi ta'sirini ko'rsatadi. Galoaerozol bilan qayta muolajalar o'tkazilganida nafas yo'Harining himoya faoliyatini fiziologik kuchaytiruvchisi ta'sirini ko'rsatadi. Bronxial obstrukciyada harakteriga bog'liq bo'lmagan holda ijobiy ta'siri kuzatiladi, lekin uning yaqqol yuzaga chiqqan darajasida ko'proq ko'riladi.", "Galoaerozol davosining bronxial o'tkazuvchanligidagi ta'sirining samaradorligi yallig'lanish komponentiga ta'sir qilishi, balg'amning reologik xususiyatini o'zgartirishi, mukostiliar klirensi tezligini oshirishiga olib kelishi bilan tushuntirilishi mumkin. Drenaj faoliyatining yaxshilanishi va nafas yo'llarining yallig'lanishini kamayishi, bronxoobstruktiv komponentga ta'sir qilib turib bronxlar giperreaktivligini kamaytirishiga olib keladi. Ba'zi davlatlar, masalan, Buyukbritaniya va AQSh, bu usulni biror\nfoydasini tan olishmaydi va jiddiy ilmiy izlanishlar o'tkazilmaganligi bois qo'llashmaydi. Markaziy Ovropa davlatlarida, masalan, Olmoniyada, speleoterapiya usuli oxirgi o'n yillikda juda dong'i ketgan. Bu bronxial astma bilan og'rigan bemor bolaga, qisqa muddatga bo'lsa ham atrof muxitning “ideal” sharoitini yaratib beruvchi yagona usul hisoblanadi.", "Fizioterapiyaning asoslangan usullaridan biri, Rossiya va boshqa chet el davlatlarida, bronxial astmada juda ko'p ishlatiladigan usul - aerozol davosi va uning ko'rinishidan biri nebulayzerli davo. Ingalyatciya uchun dori vositalari qo'llaniladi. Bundan tashqari, bronxial astmada davo-reabilitatcion kompleksga deyarli ko'pincha aeroionoterapiyani, elektroforez, impuls toklami, pastchastotali magnitoterapiyani (buyrak usti soxasiga ham), lazerli nurlanish, o'pkalarning ildizi soxasida yuqorichastotali davo, issiqlik bilan davolashni kiritishadi. Lekin bu usullaming ta'sir mexanizmlari hali to'liq o'rganilmagan va kelajakda o'rganishni talab qiladi. Reabilitatcion muolajalar umumiy kompleksida kurort davo, klimato-, balneo-, peloidoterapiyalar ko'rinadigan o'rinda turadi.", "Kurort davoni tavsiya qiiinganda kasallikni klinik kechishi, yil fasli va kurortning klimatogeografik xususiyatlari inobatga olinadi. Bronxial astma bemorlarini kliniko-etiologik shakliga, hamrox allergik kasalliklariga, bronxlaming yaqqol yuzaga chiqqan reaktivligiga, asabruxiyati va endokrin patogenetik cheklanishlariga qaramay tog'li xududlarda joylashgan kurortlarda davolanish tavsiya qilinadi. Baland tog'lardagi gipoksiya bronxial astma bemorlarida, hatto sog'lom odamlarda buyrakusti faoliyatini faollashtirishiga olib kelishini inobatga olish kerak. Dengiz bo'yi kurortlariga bronxial astmaning o'pka emfizemasi bilan asoratlangan va bronxo'pka apparatida noturg'un remissiyasi mavjud bo'lgan bemorlami yuborgan ma'qul. Bunda bolalarni Kavkazdagi Qoradengiz bo'yiga olib borish tavsiya qilinmaydi. Kislovodsk engyaxshi tanlov hisoblanadi, keyinchalik e s a Qrimning janubiy qirg'og'i.", "Mikroklimat sharoitlari bemoming doimiy yashash shariotidan kam farq qiluvchi maxsus sanatoriylar va bo'limlarda davolash, bronxial astmaning noturg'un remissiyasi, o'pkaning yaqqol etishmovchiligi va rekonvalistent bo'lgan shaxslarga o'tkaziladi. Undan tashqari, ijobiy mikroklimat xududlarda joylashgan (bargli o'rmon bilan aralashgan quruq voxa, archa massividan uzoqroqda, chunki ba'zi hollarda archalaming taratgan xidi astmatik holatni ushlab turishi mumkin), maxaliy sog'lomlashtirish bazalarga\n(sanatoriyiar, dam olish uylari, profilaktoriylar), bronxial astma xavfi bo'lgan, yoki kasallkni oldi ko'rinishlari bilan bo'lgan shaxslar yuborillshi tavsiya qilinadi. Ba'zi davolovchi muassasalarda allerganlarsiz palatalar tashkil qilingan, ularda havodagi changni.", "o'simlik changing kanalami, zamburug'lami, viruslami, bakteriyalami, turli gazsimon azot okisi, simob okisi, tamaki isi kabi vositalami tozalovchi va yo'qotuvchi EPA (ig Efficiency Particulate Air) tizimining apparatlari bilan allergenlaming kamaytirilish muxiti ushlanib turiladi. Bronxial astma infekstion-allergik harakterga ega bo'lgani uchun chiniqtirish yo'li blian erishiladigan, umumiy immunitetni ko'tarish muximdir. S. M. Ivanov bronxial astmasi bor bolaiami chiniqtirish uchun har kungi oyoq vannalarini quyidagi sxema bo'yicha tavsiya qiladi: uyqudan oldin, faqat tovonlami iliq suvli (37-38?) tozga solinadi. Birinchi kuni muolaja 1 daqiqani oladi. Oyoqlami suvdan olinadi va qurutiladi. Kevingi kun muolaja 2 daqiqa o'tkaziladi va shunday qilib har kuni bir daqiqadan qo'shilib boriiadi. 10 kundan keyin tozdagi suvning harorati xona haroratigacha (18-20) tushiriladi.", "Yana 10 kundan keyin suvni to'g'ri krandan olish mumkin. Keyingi kunlarda muolaja vaqtini 10 daqiqagacha cho'ziladi. Maktabgacha voshda bo'lgan bolalar bronxial astmasida tavsiya qilinadigan davolovchi gimnastika jadvali. 1. \"Qarg'a\". Boshiang'ich holat: skameykada o'tirgan holda, qo'llarini taraflarga tortib yuqoriga ko'taradi, (nafas olinadi). Sekin-asta qo'llaml pastga tushirish lozim (nafas chiqariladi). Nafas chiqarganda K-A-R-R so'zini baland tovushda qaytarish lozim. 3-4 marta takrorlanadi. 2. \"G'ozlar\". Boshiang'ich holat: skameykada o'tirgan holda, qo'liar elkaga qo'yiladi. Nafas olinadi, keyin tanani oldinga egish tavsiya qilinadi, G-A-A yoki G-U-U yoki G-O-O tovushlarini qaytarib turib uzun nafasni chiqariladi. 4-5 marta takrorlanadi. 3. \"Qo'ng'iz uchmoqda”. Boshiang'ich holat: skameykada o'tirgan holda, qo'liar belda.", "Nafas olish kerak, tanani o'ngga qaratish lozim, o'ng qo'l yon tomonga va orqaga (nafas chiqariladi) cho'ziladi, nafas chiqarish vaqtida uchayotgan qo'ng'iz tovushini J-J-J deb qaytariladi, keyin birlamchi holatga qaytiladi; nafas olinadi va shu harakatlami chap tomonga nisbatan chap qo'l yon tomonga va orqaga\n(nafas chiqariladi) cho'ziladi, nafas chiqarish vaqtida uchayotgan qo'ng'iz tovushini J-J-J deb qaytariladi. Har bir tomonga 3-4 marta takrorianadi. 4. \"Laylak\". Boshlang'ich holat: turgan holda, oyoqlari birlashgan. Qo'llami yon tomonga ko'tariladi, bir oyoq tizzada bukilib ko'tariladi (nafas olinadi). Nafas chiqarganda Sh-Sh tovushini cho'zgan holda qaytariladi. 4-5 marta takrorianadi. 5. \"Tuma\". Boshlang'ich holat: oyoqlar birga, qo'llar pastda. Qo'Ilar yon tomonga ko'tariladi (nafas olinadi), sekin-asta tushiriladi (nafas chiqariladi).", "Nafas chiqarganda U-U-U-R-R tovushi qaytariladi. 3-4 marta takrorianadi. 6. \"Koptok o'yini\". Boshlang'ich holat: turgan holda, oyoqlar tana chizig'ida yon tomonga ochilgan. Katta yelim koptokni ikki kaft bilan ko'krak ustida ushlab turiladi. Nafas olinadi. Koptokni nafas chiqargan holda oldinga uloqtiriladi. Nafas chiqarishda B-R-U-X-X tovushi chiqariladi. 5-6 marta koptok otiladi. 7. \"Lochin\". Boshlang'ich holat: turgan holda, oyoqlar birga, qo'liar bosh ustida (nafas olinadi). Tez o'tiriladi, qo'llar pastga tushiriladi va tizzalami quchib olinadi (nafas chiqariladi). O'tirgan holatda tizzalami quchib yig'ilib olinadi. Uzoq muddat F-F tovushini qaytargan holda nafas chiqariladi. 3-4 marta takrorianadi. 8. \"Qush uchmoqda\". Xona bo'yicha tez yurish va yugurish (15-20 daqiqa), qo'llar yon tomonga cho'zilgan - tepaga, pastga harakatlar qilinadi. Nafas olish erkin.", "Yugurish to'xtatilganidan so'ng sekinlashtirilgan ritmik yurish. 9. \"Adashib qoldi\". Boshlang'ich holat: oyoqlar birga, nay sifatida qo'llar yig'iladi, nafas olinadi va nafas chiqarganda qattiq va cho'ziluvchan A-U-U deb qichqiriladi. 3-4 marta takrorianadi. Maktab yoshida bo'lgan bolalar bronxial astmasida tavsiya qilinadigan davolovchi gimnastika jadvali. 1. Boshlang'ich holat: oyoqlar birga, qo'llar tana bo'ylab. Bir oyoqni barmoqlarini uchini tirab orqaga qo'yiladi, shu harakat bilan birga qo'llar oldinga va yuqoriga ko'tariladi kaftlar ichkariga qarashi lozim, so'ngra yaxshilab engashiladi (nafas olinadi), keyin esa qo'llar sekin asta yon tomon bo'ylab pastga tushiriladi (nafas chiqariladi). Nafas chiqarish vaqtida og'iz yopilgan holda M-M-M tovushini cho'zib to'liq nafas olgunga qadar qaytariladi. 4-5 marta takrorianadi.Il I ll\n2.", "Boshlang'ich holat: oyoqlarni yon tomnnga salgina ochib turiladi, qo'llar tana bo'ylab. Qo'llar yuqoriga ko'tariladi (nafas olinadi). Keyin sekin asta tana oldinga va pastga egiladi. Engashilgan holda salgina chayqalib (oyoqlar tizzada bukilmaydi) bir necha marta polni barmoq uchlari bilan tegish lozim (nafas chiqariladi). Nafas chiqarish vaqtida Z-Z-Z tovushi qaytariladi. 3-4 marta takrorianadi. 3. Boshlang'ich holat: oyoqlar yon tomonga salgina ochib turiladi, qo'llar gimnastik tayoq bilan yuqoriga ko'tarilgan. Nafas olinadi va keyin tana, chap tomonga bukiladi, qo'llar va tayoq shu tomonga bukiladi (nafas chiqariladi). Boshlang'ich holatga qaytiladi (nafas olinadi), keyin esa xuddi shunday bukilish boshqa tomonga qiiinadi (nafas chiqariladi). Nafasni sekin asta chiqarish lozim. Nafas chiqarish vaqtida U-X-X-X tovushini qaytariladi. Har bir tomonga 3-4 martadan takrorianadi. 4.", "Boshlang'ich holat: gilamchada osmonga qarab yotiladi, oyoqlar cho'zilgan, qo'llar tana bo'ylab. Nafas olinadi, keyin esa oyoqlar tizza bo'g'imida bukiladi, tizzalami qo'llar bilan quchoqlab olinadi va ko'krak qafasiga qattiq siqib yaqinlashtiriladi (nafas chiqariladi). Nafas chiqarish vaqtida P-F-F-F tovushini qaytariladi. 3-4 marta takrorianadi. 5. Boshlang'ich holat: gilamchada osmonga qarab yotiladi, oyoqlar birga cho'zilgan, qo'llar tepaga ko'tarilgan holda (gilamchada yotiladi). Nafas olinadi, keyin esa qo'llar to'g'ri holda tez, elkalar ko'tarilib o'tirgan holatga kelinadi, oldinga tortilinadi - qo'llar cho'zilgan holda. oyoq barmoqlarining uchini ushlashga Harakat qiiinadi. Nafasni birga B-A-A-X-X-X-X tovushini chiqarish bilan chiqariladi. 3-4 marta takrorianadi. 6. Boshlang'ich holat: turgan holda, oyoqlar birga, qo'llar tana bo'ylab tushirilgan.", "Oyoq barmoqlarining uchida turiladi, elkalar orqaga tortiladi, kaftlar o'zdan - tashqariga o'giriladi, yaxshilab engasxiladi (nafas olinadi). Boshlang'ich holatga qaytiladi - to'liq nafas chiqariladi, Sh-Sh-Sh tovushini cho'zib turib. 4-5 marta takrorianadi. Boshlang'ich holat: oyoqlar birga, qo'llar tana bo'ylab tushirilgan, qo'llami yuqoriga va yon tomonga ko'tariladi, yaxshilab engashiladi (nafas olinadi), keyin esa sekin-asta o'tiriladi, tizzalami qo'llar bilan quchoqlab olinadi, ko'krakka siqiladi, boshni pastga engashtiriladi (nafas chiqariladi). Nafasni O-X-X-X tovushini qaytargari hoida, butun hamma havo chiqib ketguniga qadar chiqariladi. 8-10 marta takrorlanadi. 7. Xona bo'ylab sekin-asta yuriladi, nafas olish erkin, burun orqali 2-3 daqiqa. 8. Boshlang'ich holat: stulda o'tirgan holda, staining suyanchig'iga suyaniladi, qo'llar pastga tushiriladi. Mushaklar bo'shashiiriladi.", "Kevin qo'llarni keng yon tomonga yoziladi, engashiladi (nafas olinadi), shoshilmasdan qo'llar ko'krakda krestsimon yig'iladi, ko'krak qafasiga bosiladi, qorin tortiladi, bosh egiladi (Nafas chiqariladi). Nafas chiqarish sekin-asta, lablar naysimon cho'chaytiriladi, F-F-F tovushini qaytargan holda rnayin havo\noxirigacha chiqariladi. 4-5 marta bajariladi, 20-30 soniya tanaffuslar bilan. Bronxial astmada maxsus mashqlar. Xuruj davri. Bemorda astma xurujidan oldingi belgilari paydo bo'lishi bilan bemorga qulay sharoit yaratish lozim (yaxshisi o'tirgan holda), elka bo'g'imi va elkaning orqa mushaklami, pastki qismlarni bo'shashtirgan holda. Bu mushaklarni bo'shashtirish bemor holatini engillashtiradi, qovurg'alar harakati oshishi hisobiga bo'g'ilish xurujida nafas chiqarishni yaxshiiaydi, o'pkaning ortiqcba ventilyatciyasini kamaytiradi va bronxial o'tkazuvchanligini yaxshiiaydi.", "Yuzaki nafas olinishi lozimligi haqida bemomi ogohlantirish kerak, chunki chuqur nafas olish bronxial resteptorlami ta'sirlab, spazmni kuchayishiga va tarqalishiga olib kelishi mumkin. Shu vaqtning o'zida patoiogik impulsni nafas markaziga borishini kamaytirish uchun, tekis nafas olinayotgan vaqtda, qisqa muddatga (45s) nafas olishni ushlab turish kerak. Nafasni ushlab turgandan so'ngi nafas olish yuzaki bo'lishi kerak. Xurujlararo davr. Xurujlararo davrda bemor yuzaki nafas olish maxoratini o'rganishi lozim, bir maromda nafas olish bilan birga sekin-asta nafasni ushlab turish vaqtini ko'paytiradi (sekundomer bilan metodist tomonidan nazorat qilinadi). Katta e'tibor statistik (diafragmal), hamda dinamik nafas mashqlarga beriladi.", "Sekinlashgan to'liq va cho'zilgan nafas chiqarish mashqlari to'liq nafasda ishtirok etib, emfizematoz cho'zilgan alveolalardan havoni chiqarish bilan qorin pressi mushaklari va diafragmani shug'uilantiradi. Tovush chiqarish bilan bog'liq maxsus mashqlardan iborat, \"Tovush gimnastikasi\" keng qo'llaniladi. Tovush gimnastikasining boshida \"yopiq inqillash\" bajariladi - \"mmm\" va tozalanuvchi nafas chiqarish \"pff1. Tovush gimnastikasida tovush boyiamlari vibratciyasi traxeya, bronxlar, o'pka, ko'krak qafasiga o'tadi va spazm bo'lgan bronxlar va bronx yo'llami bo'shashtiradi. Havo oqimi kuchiga qarab undosh harflar 3 guruxga bo'linadilar: eng katta kuch p, t, k, f harflarida kuzatiladi, ular ko'krak qafasi va diafragma mushaklarini deyarli taranglashishiga olib keladi, o'rta intensivlikda b, g, d, v, z harfiaridir va m, к, 1, r - eng kam kuchga egadir.", "Tovush gimnastikasining maqsadi 115\nnafas olish va nafas chiqarish fazalar cho'zilishining nisbatini 1:2 gacha keltirish. Nafas chiqarishdan keyingi tanaffusdan so'ng sekin, tinch nafas olishda nafas olayotgan havo to'liq alveolyar havo bilan aralashadi va alveolalarda gaz almashuvi yanada to'liq bo'ladi. Qisqa tanaffusdan so'ng sekin-asta og'iz orqali nafasni chiqarish kerak, nafas chiqargandan keyin-deyarli cho'zilgan tanaffus qilinadi. Unli tovushlami ma'lum bir ketma-ketlikda qaytariladi: masalan, bux, bot, bak, bex, bix. Vibratsiyalangan r-r-r-r-r tovushi obstruktiv sindromda juda samarali.", "\"Tovush gimnastikasi\" nafas olish, nafas chiqarish va nafas tanaffuslari fazalarini to'g'ri shakllanishiga olib keladi; vibratsiya hisobiga spazm bo'lgan mushaklami bo'shashtiradi, balg'amni yaxshi ajralishiga olib keladi; nafas chiqarishda kichik musbat bosim yaratish yordamida nafas chiqarishda alveolyar ventilyatciya birligini kuchaytiradi va nafas yo'llarining erta ekspirator yopilishini oldini oladi. \"Tovush gimnastikasida\" nafas olish burun orqali (1-2 s), tanaffus (1 s), aktiv nafas chiqarish og'iz orqali (2-4 s), tanaffus (4-6s). Bu gimnastikaning afzalliklaridan biri bemor o'qitilgandan so'ng amaliyotda poliklinika va sanator sharoitlarda qo'llash imkoni bor.", "\"Tovush gimnastikasi dan\" tashqari, ventilyatciyani yaxshilash uchun maxsus moslamalar qo'llaniladi - passiv nafas chiqarish uchun mundshtuklar, yana suv bilan to'ldirilgan idishga ingichka trubka bilan puflash va rezina o'yinchoqlami puflash. Nafas mushaklarining qarshiligini oshiruvchi mashqlari ham mavjud. (Resistance Muscle Training System). Chuqur nafasni hoxish bilan kamaytirish mashqida (Buteyko metodi), bemorlar 3-4 s davomida sekin-asta va juda yuzaki nafas chiqaradilar va 3-4 s davomida tanaffusni ushlab turadilar. Nafas soni bir daqiqada 6-8 ta bo'Iishi kerak. Kuniga 3 soatdan kam bo'lmagan holda, boshida tinch holatda keyin esa harakat vaqtida, mashqlar doimiy ravishda bajariladi. Undan tashqari, 2-3 marta davomiyligini 60 s va undan ko'proq vaqtga etkazgan holda, kuniga 3 marta maksimal nafasni ushlab turish tavsiya qilinadi. К. P.", "Buteyko usuli bronxial astmasi bor bir qator bemorlarda davo ta'sirini berishi mumkin, giperkapniya holatiga keltirish va bronxlarda havo oqimini pasayishi irritativ resteptorlar ta'sirlanishini kamaytiradi. Shu bilan birga taxminan bemorlaming 2/3 qismida1 1 16\ngiperkapniya belgilari (uyquchanlik, bosh og'rig'i, mushaklardagi og'riq, titrash, tana haroratini ko'tarilishi, uyqusizlik) holatlarini sog'ayish reaksiyasi va nordon-ishqoriy muxit birligining buzilishi extimoli kuzatiladi. A. N. Strelnikova usuli bo'yicha nafas olish texnika tomonidan qiyinchiliklari va boshqa respirator gimnastikalam oldida afzalliklari kamligi hisobiga keng tarqalmagan usuldir. Nafas aktida ishtirok etuvchi mushaklami shug'ullantirish uchun, nafas chiqarish vaqtida ko'krak qafasini siqish hisobiga ma'lum bir ko'rinishli qarshilik hosil qilinadi.", "Yoglar elementlariga \"asanalar\" - turli xil statik holatlar qo'lianiladigan jismoniy mashqlar va \"pranayama\" - ma'lum ketmaketlikdagi maxsus nafas mashqlari kiradi. Nafasning daqiqadagi hajmini erkin kamaytirish usuli (V. V. Gnevushev) bo'yicha: o'rgatish boshida to'liq nafasga e'tibor beriladi. Nafas olishda qorinning oldingi devori to'liq oldinga chiqadi, bir vaqtning o'zida yoki keyin ko'krak qafasi ko'tariladi. Nafas chiqarganda ko'krak qafasi pastga tushiriladi, qorin esa ichga tortiladi. Keyinchalik esa aralash nafas ko'nikmalari, nafas chiqarishga nisbatan nafas olishning cho'zilishini birga olib boradilar. Nafas olish va nafas chiqarishning davomiyligi (soniyalarda) nisbati \"nafas intervali\" deyiladi. Nafasning bu rejimiga nafas olishning cho'zilishi hisobidan nafas Hajmini ko'paytirish uchun, bu esa nafas daqiqalik hajmini kamaytiradi.", "Nafasning daqiqadagi hajmini erkin kamaytirishga o'rgatishda nafas olish bc'shashtirilgan, shovqinsiz, cho'zilgan, nisbatan cho'zilishini saqlab qolishga irnkoni bilan burun orqali, nafas chiqarish to'liq, erkin va majburiy burun orqali. Hansirash yoki nafas qiyinlashishini chaqiruvchi mashqlar man etiladi. Mashq bajarilganda nafas intervali ketma-ketligi 2:4 - 3:4 - 4:4 6:4 - 8:3 etc. Kabi bo'lishi kerak. Natijada nafas olishning soniyadagi hajmi kamayadi va nafas chiqarishning hajmi esa ko'payadi. Har bir majburiy cho'zilgan nafas olish va chiqarishni qo'llar, oyoqlar, tana, harakatlari bilan, yugurish, yurish bilan birga olib borish mumkin. Yurishdagi mashqlami bemorga ma'lum bo'lgan nafasni boshqarish ko'nikmalaridan boshianadi.", "Birinchi darsiarida bemor quyidagi ritmni o'rganishi lozim: 1-2 qadamda - nafas olinadi, 3-4da nafas chiqariladi, sekin-asta nafas chiqarishda qadamlar sonini ko'paytirgan holda davom ettiriladi. Organizmning sekin-asta harakatga\no'rganib borishiga qarab, Harakat tempi oshiriladi va to'xtash soni kamaytirilib turib orasidagi masofa ko'paytiriiadi. 3 niavzu. Bolalarda pollinoz kasalligi. Pollinoz (ang: so'zdan olingan bo'lib pollen-chang, logos-fan) bu allergik kasalliklaming atopik shakli bo'lib ko'zning shilliq qavatlarida, burun bo'shliqlarining shilliq qavatlarida va terida toshmalar bilan kechadi. Tibbiy adabiyotlarda bu kasallikni ko'pincha pichan isitmasi nomi bilan bayon etiladi. Pollinozlar er yuzida keng tarqalgan allergik kasallik bo'lib buning sababchisi o'simlik changlaridir. Bu kasallik yilning ma'lum faslida bir vaqtda doimo takrorlanib turadi.", "Immunologiya tekshirishlarida pollinozlar kasalliklari allergiya reaksiyalarining rivojlanish yo'llarini va turli o 'simlik changlarini allergenlik va antigenlik hususiyatlarini o'rganish bilan birga ulardan kelib chiqadigan allergiya kasalliklarini modelini hayvonlarda yuzaga keltirib kuzatiladi. Pollinologik tekshirishda maxsus chang tutkich asboblar vositasida atmosferadagi o'simlik changlarining miqdori, tarkibi, shakli hamda tuzilishi o'rganiladi. Pollinologik tekshirish oldiga har qaysi iqlimiy xududlar uchun xaritalar ishlab chiqish o'simliklaming gullar jadvalini tuzish kabi vazifalar ham qo'yiladiki, bu siz vrach allergologning amaliy ishini tasavvur qilish mumkin emas albatta. Bizning mamlakatimizda pollinozlar belgilarini o'rganish va kasallikni aniqlash ishlari maxsus rivojlangan laboratoriya va ilmiy tekshirish markazlarida olib borilmoqda. Pollinozlarni o'rganish tarixi.", "Eramizdan avvalgi II asrda belgilari jixatidan pollinozlarni eslatuvchi fasl kasalligi haqidagi malumotlar Galen asarlarida uchraydi. Abu Ali ibn Sino «Tib qonunlari» deb nomlangan shox asarida sog'liqni saqlash tadbirlari yilning turli fasllarida ko'riladigan tadbirlar va havoni musaffoligi yani sog'lomlashtirish haqida alohida to'htalib o'tadi. 1565-yilda Botallus gul hidi tasirida kelib chiqqan bosh og'rig'i, tumov va ko'z shilliq qavatini yallig'lanishi to'g'risida yozadi. 1819yilda ingliz vrachi Jon Bastok 1-marta Londonda ko'z va ko'krakniiig takrorlanadigan zararlanishi to'g'risida maxsus ma'lumot\nberadi. Bastok bu kasallikni pichan isitmasi deb nomladi. Bahorgi pichan isitmasi iborasi bilan atalgan kasallik asli kasallikning mazmunini ochib bermasa ham hozirgi zamon tibbiyotidan asosiy o'rin egalladi.", "Uzoq vaqtgacha bahorgi pichan isitmasi kasalligining kelib chiqish sirlarini aniqlash mumkin bo'lmadi va bu borada turli mulohazalar paydo bo'ldi. Mashxur Gelmgolst pichan isitmasi kasaliigini ba'zi xil mikroblar keltirib chiqaradi deb o'yiasa boshqalar buning sababi issiq yoz havosi va qo'yosh deb muiohaza yuritdilar. Pollinoz bilan kasallangan bemorlar o'z davrlarida o'sha zamon shifokorlari tibbiy yordam qilaoimasdan, «pichan isitmasi kasalligi» bilan og'riganlar jamiyatini tuzdilar va jamiyatning o'z jumalini chiqara boshladilar. Bu jumalda pollinoz bilan og'rigan bemorlar o'z kasaliiklarini qanday qilib davolaganlari to'g'risida ma'lumotlar berib borar edilar. Yuqoridagi jamiyatning tuzilishi o'sha davrda juda tasodifiy hodisa bo'lib ba'zi bir psixiatr shifokorlar pichan isitmasi bilan kasallangan bemorlami ruhiy kasal deb e'lon qilinishiga olib keldi. Shuningdek.", "pollinozlaming kelib chiqish sabablarini ochish sharafi Angliyalik tajribali oddiy vrach Charlz Blekliga muyassar bo'ldi. 1873-yilda Blekli «Yozgi yallig'lanish sabablarini tekshirish tajribalari» nomli kitobni chop ettirdi. Doktor Bleklining o'zi 20 yil davomida pollinoz kasalligiga mubtalo bo'ldi. O'zida va boshqa bemorlardagi kasallikning o'tishini kuzatish natijasida u buning sababi o'simliklaming changi emasmikan degan fikrga keldi. Doktor Blekli o'zining bu mulohazalarini o'z ustida tajriba o'tkazib aniqlashga kirishdi. Blekli yozda kasallikning belgilari avjiga chiqqan davrda bazi bir xil o'tlaming changini yig'ib qo'ydi. Qishda batamom sog'lomlik davrida yozda yig'ilgan quruq o'tlaming quruq changini qo'l terisiga ishqalab (skarfikatciya) kuzatdi. Bir necha daqiqadan so'ng terida oldin qizarish paydo bo'lib, so'ng qavariqqa aylanadi.", "Qish vaqtida Blekli shu o'tlar changining burun shilliq qavatiga purkab burun shilliq qobig'ining yallig'lanishi yani tumov kasaliigini va ko'z shillig' qobig'iga ta'sir etib, kon'yuktivit kasalligi belgilarini hosi! qildi. Shunday qilib oddiy shifokor Blekli faqat pollinozlar sababini ochibgina qolmay balki ulami aniqlash yo'llarini ko'rsatib berdi. Shuni aytsalar kerakda «Tabib tabib emas boshidan o'tgan tabib» deb. Pollinozlami qo'zgatuvchi o'simliklar changi 5 ta asosiy xususiyatga ega. 1. Shamolda tez va ko'p changlanib uzoa uzoqlarga tarqaladigan. Bunday changlar o'tlar va daraxtlardan chiqadi, lekin pista daraxti bular jumlasiga kirmaydi. Hashoratlar o'simiiklami changlatganda dastlab unga bog'bonlar duch keladilar, pollinoz kasalligiga yo'liqadilar. 2. O'simlik changi shamolda tarqalmasa, unda chang o'simlikdan o'z o'zidan chiqadi va ko'p miqdorda tarqaladi.", "Bunday o'simliklar hashorat va shamol changlatadigan va'ni «amfifllous» turkumiga kiritiladi. 3. O'simlik changi juda engil bo'lganligidan tez uchib shamol orqali katta masofaga tarqaladi. Bunday chang zarrachalari dumalok shaklda bo'lib diametri 35 mikrondan oshmaydi. 4. Pollinoz kasalligini chaqiruvchi o'simlik changi kuchli allergenlik xususiyatiga egadir. Ba'zi daraxtlar chunonchi qayin daraxti changni juda ko'p ajratadi. Engil va shamolda uzoqlarga tarqaladi ammo unda allergenlik xususiyati deyarli yo'q. O'simlik va o'tlar changining allergenlik xususiyatini tekshirish uchun maxsus chang ushlagich asboblaridan foydalaniladi. Ulami maxsus baland joylarga o'matilib ma'lum vaqtdan keyin olinadi va gravimetrik yoki volyumetrik usulda sanaladi. Bu usul bilan Toshkent, Samarkand, Andijon shaharlarida o'simliklaming gullash fasllarining jadvali o 'rganilib ishlab chiqildi.", "Toshkent shahrida o'simlikiarning birinchi changlanish davri mart oyidan boshianib aprelning oxirigacha davom etadi. Bu vaqtda chinor terak va boshqa toldoshlar oilasiga mansub daraxtlar, shu jumladan qarag'ay, zarang, dub, yong'oq, tut, oima, o'rik, olcha va boshqa daraxtlar changlanadi. Bahor faslida havodagi changning zichligi 1 sm da 1000-1100 gacha etib boradi. Changlanishning ikkinchi davri bahor yoz oylarini o'z ichiga olib mayning ikkinchi yarmidan to iyun oyining oxirigacha davom etadi. May oyida boshoqli o'simlikiarning 197 gacha, iyun oyi davomida 328 chang donachalari ushlanadi. Bu vaqtda lux, suli, suxta, yalpiz, makkajo'xori, kungaboqar, tulkiquyruq, 5 turli yavshon, yaltirboshlar gullaydi. Changlanishning uchinchi davri yoz-kuz fasli avgust oyining boshlaridan to oktyabr oyining 2-yarmigacha davom etadi.", "Butun avgust oyi davomida paxta, makkajo'xori, kungaboqar kabi dexqonchilik ekinlarining changi bilan bir qatorda yavshon, sho'ra va sho'radoshlar\noilasiga kiradigan (buta, chala buta) o'simliklar changlari mavjud bo'lib, 1 sm kvadratga 149 chang donachalari to'g'ri keladi. Samarqandda o'simliklaming gullashi 1963-yildayoq o'rganilgan edi. Bunday joylarda bahor juda erta boshlanadi. Fevral oyining ohiri martning boshlaridayoq bodom, za'faron (shafran) va boshqalar gullashga ulguradi. Mart oyida boshqalari gullaydi. Yoz fasli davomida boshoqli o'simliklar gulga kiradi. Osmonda 24 soat davomida maxsus hisoblash kamerasining oyna yuzasinin 1 smga o'tirgan chang donachalari mart oyida 100 dan 210 gacha, 20 avgustga kelib 5-10 gacha donachani tashkil qiladi.", "Shunday qilib, 1963-yil Samarqand shahrida olib borilgan kuzatish o'simliklaming gullashi 2 davrda: birinchisi martning oxiridan aprelning boshigacha, ikkinchisi may iyun oylarida o'tishini ko'rsatib berdi. Gullash davr avj olganda Samarqand shahrida 1 sm kvadrat yuzaga 8001000- tagacha chang zarrachalari tushadi. Xuddi ana shu davrda Samarqand allergolik kabinetiga bemorlar ko'plab murojat qilishadi. Bu hoi o'simliklar changi allergik kasalliklarining kelib chiqishida muhim rol o'ynashini aniq ko'rsatib berdi. Fargona vodiysining Andijon shahrida olib borilgan aeropalinologik tekshirish natijalari o'simliklaming gullash grafigini quyidagi tartibda ko'rsatdi. Atmosferada birinchi chang donachalari fevralning oxirida paydo bo'ladi. Demak, bu yerda birinchi gullash to'lqini fevral ohirida boshlanib martning o'rtalarigacha davom etadi.", "Bu vaqtda terak tol, zarang, shumtol daraxti, ko'k o't (morao qaymoq) gullaydi. Changlaming yuqori miqdori 1 sm kvadratga 600 tadan to'g'ri keladi. Ikkinchi chang to'lqini aprel oyining ohiridan boshlanib, iyun oyining o'rtalarigacha davom etadi. Bu vaqt paxta, akatciya daraxti, jo 'xori, chinor va otquloqning gullash davriga to'g'ri keladi. Havodagi changning yuqori darajasi 1 sm kvadrat yuzaga 1400 gacha etadi. Andijonda uchinchi changlanish to'lqini avgust oyida boshlanib oktyabr ohirlarida tamom bo'ladi. Xuddi shu oylarda qamish, shakarqamish, no'shpiyozlar gullaydi. Chang ko'pi bilan 1 sm kvadratda 200 donaga etadi. O'simlik changlari nimadan iborat? O'simlik changi gulning erkaklik jinsiy elementidir. U ikki qobiqdan iborat b o'lib, stitoplazmasi ikki yoki uch yadrodan iborat. Changning kimyoviy tuzilishi juda\nmurakkab.", "Chang oqsil, karbonsuv, vitamin, pigmentiarga va turli fermentlarga boy. Changning qaysi qismi ailergenlik xususiyatiga bog'liq. Bazi mualliflar bu changning oqsil qismiga bog'lik deb fikr bildirsalar, boshqalari bu karbonsuv, bazilari esa pigment qismi yoki yog'tanachalari xususiyatlaridan kelib chiqadi, deb inuloxaza yurgizadilar. Shunga qaramay ko'pchilik tekshiruvchilar o'simlik changlarini ailergenlik xususiyatini oqsil qismiga bog'lik deb hisoblaydilar. Ailergenlik xususiyatiga ega bo'lgan oqsilning molekulyar og'irligi 0.2-0.4 mg dan oshmasligi zarur. Pollinoz sabablari. Pollinoz go'dak yoshidagi bolalarda kam uchraydi, balog'at yoshida esa kasallikning uclirash darajasi ortadi. Organizm sezuvchanligi o'simlik changining yuqori nafas yo'llariga tushgandan keyin paydo bo'ladi. Pollinoz bilan ko'pincha shahar aholisi kasallanadi.", "Ko'p yillik kuzatish va tekshirishlar shundan dalolat beradiki shaharda qishloqdagiga nisbatan aholining yot allergenlarga sezgirligi yuqoridir, binobarin, bunda allergik kasalliklami yuzaga keltirishda, turli mahsulotlar ishlab chiqaradigan korhonalaming ko'pligi, kimyoviy moddalaming turmushda hamda ishlab chiqarishda keng qo'llanilishi, har-hil dori-darmonlaming ko'pligi va ulami dorixonalardan sotib olib ishlatish, buning oqibatida nerv hujayralarining tez-tez zararlanib turishi, kishi organizmining turli xil tasirotlarga qarshilik ko'rsatish qobiliyatini o'zgartirib yuboradi, natijada tashqi muhitdan tasirlanadigan yot moddalarga sezgirlik oshib ketadi. Yuqori nafas yo'llarini tez-tez «yaliig'lanib» turishi ham o'z navbatida nafas yo'llarining o'simlik changlariga nisbatan sezgirligini oshirib, pollinoz kasalligi kelib chiqishini osonlashtiradi.", "Ailergologiya bo'limiga murojat qilgan, ikki egizak bola kuzatib borildi. Ulardan biri qishda yuqori nafas yo'larining o'tkir yallig'lanish (traxeobronxit) kasalligi ga chalindi. Bahorda o'simliklaming gullash davrida kasallik takrorlanadi. Bemor bolaga o'simlik allergen!aridan mahsus usulda ridoskring apparati yordamida tekshirilganda organizmni sezgirligi terak, chinor, yalpiz changlariga nisbatan oshganligi aniqlandi. Boshqa allergik kasaliiklarga o'xshash, pollinozlarda ham naslning ahamiyati katta. Keyingi vaqtda ko'p kuzatishlar va adabiyotlar taxliliga ko'ra bolaning otasida ham, onasida ham allergik kasallik bo'lsa\nulaming bolalarida ham juda tez orada biron bir allergik kasallik keiib chiqishini ko'rsatib berdi. Nasldan-naslga pollinoz emas, baiki umuman allergik kasalliklarga moyillik o'tishini jada ko'p tekshirishlar isbotladi.", "Shunisi qiziqarliki, pollinoz kasalligi bilan og'rigan bemorlardan kasallikning rivojlanishi surishtirilganda ularda pollinozdan tashqari ekssudativ diatez, ovqat va dorilarga nisbatan ham allergiya borligi aniqlandi. Naslning ahamiyati to'g'risida juda ko'p muloxaza yuritish mumkin. Bu ma'lumotlar O'rta Osiyo sharoitida bolalar o'rtasida o'simlik changlari bilan kasallanish 3 yoshdan keyin bo'lishidan dalolat beradi. Pollinoz bilan ogrigan bemorlami aniqlash faqat maxsus allergologik kabinetlarda olib boriladi. Agar poliinozning haqiqiy belgilari bemorda mavjud bo'lsa, allergolog uni aniqlashda unchalik qiyinchilikka duch kelmaydi. Kasallikka sababchi bo'lgan o'simlik ehangini aniq belgilash zarur ahamiyatga ega, bundan tashqari, changli bo'lmagan qo'shimcha allergenlarni ham aniqlash darkor.", "Pollinozlami aniqlash bemordan yoki bolaning ota-onasidan ma'lumot (anamnez) to'plashdan boshlanadi. Kasallikni aniq boshlangan vaqtini bilish muhim ahamiyat kasb etadi. Qaysi o'simlikning gullash davri boshlanishi mumkinligini kasallikning boshlangan vaqtiga qarab aniqlash imkonini beradi. Bemorga yoki uning ota-onasiga aniq savollar berib, qanday allergik kasalliklar bilan og'riganligini aniqlash mumkin. Qanday ovqatlarga, dori darmonlarga sezgirligi oshib ketganligini, bemoming qarindosh urug'larida allergik kasaliiklami bor у o'qligini aniqlash lozim. Kishi organizmi sezgirligini oshirgan allergenlarga nisbatan ishlab chiqariladigan mahsus modda antitana reagenlari ko'z, bumn, nafas yo'llari, oshqozon va ichak yo'li shilliq qavatlari devoridagina emas, baiki teriga ham joyfashadi.", "Bu esa o'z navbatida, pollinozlami teriga o'simliklardan tayorlangan mahsus allergenlarni qo'yib aniqlash imkoniyatini beradi , shu maqsadda bir necha o'simlik allergeni ko'pincha bilak terisiga tomizilib, skarifikator vositasida chiziladi va 20 -30 daqiqa kuzatiladi, 20 -30 daqiqadan so'ng natijani allergologshifokor o'qiydi. Agar skarifikatsiyada qavariq paydo bo'isa, uning hajmiga qarab baholanaai . JADVAL М3. Pollinozlarda skarifikatsion test о 'tkazish.", "Shartli belgilar Teridagi reaksiyalaming hajmlari - Qizarish va qavariq у o 'q Qavariqsiz qizarish Qavariq 2-3mm 5mm dan oshmagan qavariq, atrofi qizargan Qavariq oyoqchalar 5-10mm va qizarish 10mm dan katta qavariq,qizarish bilan birga Natijasiz javob Gumonli natija Kuchsiz natija O'rtacha natija +, + ++ Kuchli natija -H-f- Juda kuchli natija ++-H Ba'zi hollarda bemoming javoblaridan o'simlik changlariga allergiya borligi to'g'risida ma'lumot olamiz, lekin teriga qo'ygan skarifikatsiyamiz natijasiz bo'ladi. Bunday hollarda pollinozlami aniqlashning boshqa usullaridan foydalanamiz, bu usulda o'simlik changidan tayyorlangan allergenlami pollinoz kasalligiga chalingan a'zolarga to'g'ridan - to 'g'ri ta'sir ettirib ko'riladi, bu usulga allergologiyada provakatsiya (qo'zg'atish) usuli deb nom berilgan.", "Agar bemorda allergik ko'z shillik qavatining yallig'lanishi (kon'yuktivit) bo'lsa, shubha tug'ilayotgan allergen ko'z shilliq qavatiga ta'sir ettiriladi, bunda kasallik belgilari paydo bo'ladi. Alergenni bronxlarga xidlatilganda (ingolyatsiya), yoki purkalganda nafas siqishi -yoki kasallikning belgilari kelib chiqadi. Yuqoridagi poilinozlarini aniqlash usullarining hammasini faqat mutaxassis vrach-allergolog ruxsati va nazorati ostida olib borish mumkin. Ko'pgina hollarda pollinozlami ekiladigan o'simliklar ham keltirib chiqaradi. O'rta Osiyoda paxta, kungaboqar, makkajo'xori, arpa bug'doy, chinor, tol, terak va bir qancha daraxtlaming guliashi ham pollinozlarning ko'payishiga sabab bo'lishi mumkin\nА A - qizilyoshlanuvi ko'yz В aksirish burun bitishi V - tomng da va quloqda qichish, y u ta L __________________ Б В Pollinozla riling rivojlanish jarayoni.", "Organizmga tushgan allergenlar (o'simlik changi) dastlab organizmning sezgirligini oshiradi, ya'ni allergenga qarshi inson tanasida maxsus antitana paydo bo'lib u qonda aylanib yuradi va ko'z, yuqori nafas yo'llari (burun, Halkum, bronx va x.k), me'da-ichak shilliq qavatlariga, shuningdek , teriga joylashib oladi organizmga endi ikkinchi marta allergenli o'simiik changlari tushganda, organizmda antitana ajralib chiqadi, pollinozlaming belgilari vujudga keiadi va rivojlanadi. Atoqli oiim akademik A.D Ado har qanday allergik reaksiyaning uch bosqichi mavjudiigini ta'kidlaydi: 1. Immunologik bosqich 2. Patoximik bosqich. 3. Patofiziologik bosqich. Birinchi bosqichda allergenning , ya'ni o'simlik changlarining immun modda antitana bilan to'qnashuvi ro'y beradi, bu reaksiya qonda yoki to'qima yuzasida ro'y beradi.", "Kasallikning namoyon bo'lishi allergenning antitana bilan bog'lanishi, va qaysi a'zoning yuzasida ro'y berishiga bog'lik bo'ladi , ayrim hollarda bronx muskullarining keskin qisqarishi vujudga keiadi, bu bronxlaming siqilishi-astma xurujini keltirib chiqaradi, ayrim hollarda esa mayda qon tomirlaming o'tkazuvchanlik faoliyati buzilib, terida qichishadigan qavariqlar paydo bo'ladi, bu hodisa ko'z va burun shilliq qavatlarida yuz bersa, ulaming yalligianish belgilari yuzaga keiadi. ikkinchi bosqichda allergenning antitana bilan o'zaro ta'siri natijasida hujayra va to'qimalar shikastlanib , biologik aktiv moddalar ishlab chiqariladi; gistamin, bradikinin, serotonin, astetilholin kabi\nqo'zg'atuvchi moddalar, Uchinchi bosqichda organizmning biologik jihatdan faol moddalarini qo'zgatuvchi va shikastlovchi ta'sirga javob reaksiyasi kuzatiladi.", "Boshqacha qilib aytganda, kassalikning allergiya uchun xos bo'lgan belgilari vujudga keladi, yuz beradigan allergik reaksiyalar ikki guruhga bo'linadi. Ba'zi allergik reaksiyalar tez kechar allergik reaksiyalar deb ataladi. Chang kasalliklari (pollinozlar), zardob kasalligi, anafilaktik shok, dori allergiyalari va boshqa kasalliklar hisoblanadi. Sekinlik bilan o'tadigan allergik reaksiyalaming yuzaga kelishiga bakteriyalar, viruslar, zamburug'lar, sabab bo'ladi. Allergen ta'sir ko'rsatgan vaqtdan to kasallikning belgilari paydo bo'lgan vaqtgacha oradan 5-6 soat va undan ham ko'prok vaqt o'tadi. Ba'zi olimlar reaksiyaning bu ikki turini, ayni bir kasallik rivojining turlicha bosqichlaridir deb taxmin qiladilar. Ammo bu har bir reaksiya alohida alohida mavjud ekanligini inkor etmaydi.", "Ko'z shilliq qavatining o'tkir yallig'lanishi-kon'yuktivit ham ko'pincha allergik xususiyatga ega bo'lib, bu kasallik har yili ma'lum vaqtda, issiq kunlarda boshlanadi. Pollinozning turlari va kechish belgilari. Pollinoz allergik kasalliklar ichida eng ko'p tarqalgan bo'lib, ko'pchilik holiarda kasallikni aniqlash ancha qiyin bo'ladi. Ko'pincha bemorga gripp, yuqori nafas yo'llarining yallg'lanishi, gaymorit deb tashxis qo'yiiadi. Bu kasalliklarni antibiotik, issiqni tushuradigan dorilar bilan davolashga urinadilar. Pollinozning belgilari o'ziga xos xususiyatga ega. Kasalning umumiy ahvoli biron-bir o'simlikning gullash vaqtida yomonlashadi. Bu bemor yashab turgan joyning iqlim sharoitiga bog'lik albatta. Kasallikning belgilari har yili bahor,yoz yoki kuz fasillarining ma'lum vaqtida takrorlanadi.", "Biz quyida Respubiikamizda bolalar o'rtasida pollinozning eng ko'p tarqalgan ko'rinishlari bilan tanishamiz: -kasallikning bir gurux bolalarda, ayniqsa, o'gil bolalarda uchrashi; bemor bolaning ota-onasida yoki yaqin qarindoshlarida bironta allergik kasallikning rnavjudligi. Teriga turli o'simlik changi eritmasini surtib tekshirish va boshqa omiilar buni isbotlab bera oladi. Respublikamizning Samarqand viloyatida 1963-1966 yillarda olib\nborilgan kuzatishlar bizning sharoitimizda allergik kon'yuktivitning kelib chikishida go'za, yongoq, chinor va shumtol daraxtlari gulining changi muhim rol o'ynashini ko'rsatib berdi. Kasallik ko'z chetini achishishi va engil qichishish alomatlari bilan boshlanadi. Keyinchalik qichishish alomati yuqori va pastki qovoqlar shilliq pardasiga tarqaladi. Ko'z yoshlanadi, yoshlanish holati bemomi hamisha qo'lida dastro'mol tutishga majbur qiladi.", "Bemor yorug'likga qaray olmay qoladi. Ko'z qovoqlarining shilliq pardasidan oldin tiniq suyuqlik ajraiadi, keyin loyqalanib yiringli tus oladi. Kasallikning og'ir ko'rishlarida shilliq qavatda yara paydo bo'ladi. Bu vaqtda bemor ko'ziga\" qum” tiqilib qolganga o'xshashligidan shikoyat qiladi. Ko'zning ko'rish qobiliyati saqlangan holda, ko'z kosasida, qosh tagi yoy qismida og'riq paydo bo'ladi. Ko'zga tomizadigan va suradigan turli dori-darmonlar yaxshi natija bermaydi, biroq issiq kunlar tugashi bilan yuqoridagi alomatlar tarqalib, bemor uzidan-uzi tuzalib qoladi. Kalta-kalta allergik yo'talish maktab yoshdagi bolalarda uchrab, u traxeya va bronxlaming shilliq qavatining yallig'lanishi natijasida kelib chiqadi. Bu kasallik nafas yo'llarining birorta allergik kasalliklari bilan birga yoki o'zi mustaqil holda uchrashi murnkin.", "Odatda to'satdan, kechasi ma'lum bir vaqtda yoki ertalab yo'tai tutib, bolani uyg'otib yuboradi. Bola odatda quruq, dag'al, shovqinli, tez-tez yo'taladi. Kasallik goho zo'rayib, goho bosilib, oktyabr oyidan to may oyigacha cho'ziladi. Soxta bo'g'ma. Agarda soxta bo'g'ma vaqti-vaqti bilan qaytalab tursa, bolada yoki oila a'zolarida allergik kasallikka moyillik bo'Isa. u allergik tabiatga ega bo'ladi. Allergik soxta bo'g'maga changli allergenlar, agar bola ko'krak yoshida bo'lsa ba'zi ovqatlar (tuxum, sigir suti) ham sababchi bo'lishi murnkin. Soxta bo'g'ma xurujida bolaning nafas olishi birdaniga (ayniqsa kechasi yo'talganda) qiyinlashadi. Bunda kasallilkka sabab bo'lgan allergeruii topish va unga qarshi ishlatiladigan dorilami qo'llash lozim. Bahorgi pichan isitmasi (pollinozlar).", "Ayrim turdagi o'simliklar gulini changlari ta'siridan kelib chiqadigan allergik kasalliklarga pichan isitmasi(pollinozlar) deyiladi. O'simliklar gulinig changi yuqori nafas yo'llariga tushib, allergik tumov\nko'z shilliq nardasini yallig'lanishi (kon'yunktivit) bronchial astma va boshqa allergik kasalliklami keltirib chiarishi mumkin. Ilgari pichan isitmasi bilan 20 yoshdan 40 yoshgacha bo'lgan kishilar og'riydi deb o'ylashardi. Biroq keyingi yillardagi kuzatuvlardan bu kasailikni hatto ko'krak yoshidagi boialarda ham uchrashi mumkinligi ma'lum bo'ldi. Bu kasaliik ayniqsa 8-9 yoshli boialarda ko'proq uchraydi va asosan 3 xil ko'rinishda o'tadi: 1. Burun va ko'z shilliq qavatlarini allergik yallig'lanishi; 2. Astmoidii belgi bilan o'tadigan allergik kasaliik; 3. Bronxial astmaga sababchi bo'ladigan pichan isitmasi. Bulaming har uchalasi bir-biriga qo'shilib kelishi ham mumkin.", "Burun va ko'z shilliq qavatlari pollinozi mavsumiy, faslga bog'liq bo'lib mevali darahtlar va o'simliklar gullaganda boshlanadi. Bemor ko'z va burun bo'shlig'idagi qichishishlardan shikoyat qiladi. Ko'zdan yosh oqib, yorug'likka qaray olmaydi, ko'zidan oqayotgan suyuqlik keyinchalik yiringga aylanishi mumkin. Ko'z qovoqlari shishib ketadi. Burun shilliq qavatlari yallig'lanishi natijasida bemor tez-tez aksa uradi. Aksirish burundan beto'htov suyuqlik ajralishi bilan davom etadi. Burun bitib qolganidan nafas olish qiyinlashadi. Bemorga tomog'ida qandaydir yot narsa bordek tuyuladi. Astmoidli belgi bilan o'tadigan bu allergik kasaliik bemorga azob beruvchi yo'tal bilan boshlanadi. Bunda nafas olish qiyinlashadi, nafas chiqarish esa cho'zilib shovqinli bo'ladi.", "Kasallikka vaqtida davo qilinmasa bronxial astmaga aylanib ketishi mumkin.Chang ta'sirida yuzaga keladigan bronxial astma boialarda o'simliklar gullagan davrda ko'p uchraydi. Kasaliik odatda birdaniga va o'tkir boshlanadi. Ayrim hollarda esa allergik tumov va kon'yunktivit belgilari ham yuzaga chiqishi mumkin. Huruj tutishidan oldin bola bezovtalanib injiq bo'lib qoladi. Bunda birinchi galda nafas siqadi. Bemorda shovqinli nafas kuzatiladi. Kasailikni xurujini tegishli aorilar bilan bartaraf etish mumkin. Pichan tumovi. Cho'llarda uchraydigan pichan tumovini aniqlash qiyin bo'lganidan bu dard bilan og'rigan bolalarni ko'pincha yallig'ianish kasalliklari bilan davolanib boriladi. Katta yoshdagi boialarda esa, burun bitib qolishi, nafas olishning qiyinlashis'ni, kabi alomatlar yuz beradi.", "Kasaliik bahor oylarida, mevali daraxtlar gullagan paytda paydo bo'ladi va o'simliklar gullab bo'lishi bilan bu kasaliik ham o'z-o'zidan yo'q\nbo'lib ketadi. Allergik rinit tasnifi. Usimlik changi va uy changi bilan boglik allergic rinit. Infektsion allergic rinit. Homiladorlik allergic riniti. Dori allergic riniti. Psihamotor allergic rinit. Vazomotor allergic rinit Burun bo'shlig'i shilliq pardasining yallig'lanishiga allergik vazomator rinit deyiladi. Kasallik mustaqqil ravishda yoki bronxial astmaning darakchisi sifatida pay do bo'lishi mumkin. Kasallikning surunkali kechishi, burunda, tomoqda uzoq vatgacha qichishish alomatining paydo bo'lishi va boshqa klinikjbelgilar kishida allergik vazomator rinit (tumov) borligidan dalolat beradi. Allergik rinit turlari. Allergik tumov turlariga ko'ra yil davomida va mavsumiy bo'ladi.", "Tumov yengil dardday ko'rinadi, lekin u bolalami uyqudan qoldiradi, holsizlantiradi, ishtaxasi pasayadi. Asab tizimida ham o'zgarishlar kuzatiladi. Kasallik boshlanishida bir necha soat o'tiboq burun bita boshlaydi, bosh og'rig'i boshlanadi bemor ketma-ket surunkasiga aksirib, burun va ko'z shilliq qavatlaridan to'xtovsiz suyuqlik ajrala boshlaydi. Burun orqali nafas olish qiyinlashadi. Shamollashdan keyin kelib chiqqan o'tkir tumovdan farqli ravishda, allergik tumov butunlay boshqacha tarzda kechadi. Allergik tumov o'simliklaming changianish davrida boshlanadi, shuning uchun ham bu kasallik bahor, yoz, kuz fasllarida qo'zg'alib bir necha yillar davom etadi. Allergik tumov butun organizm faoliyatini izdan chiqaradi. Qon bosimining pasayib ketishi, ichki sekretsiya bezlari faoliyatini susayishi, hazm qilishning og'irlashuvi va xokazolar shular jumlasidandir.", "Burun orqali nafas olishning haddan tashqari qiyinlashuvi, burun bo'shlig'ida qattiq qichishish, achishish alomatlari, burundan beto'xtov suyuqlik ajralib turishi, allergik tumovning belgilaridir. Qichishish alomatlari faqat burun bo'shlig'ida emas, halqumda ham sodir bo'ladi va quloqqa ham o'z ta'sirini ko'rsatadi. Shu o'rinda bolalar allergologiya bo'limiga murojat qilgan bolalarga tibbiy yordam ko'rsatiladi. Allergik rinitlar kechishi bo'yicha o'tkir, o'tkir osti, (mavsumiy) va surunkali kechadi. Allergik rinit mavsumiy kechadi, banga misol 1. 2. 3. 4. 5. 6. tariqasida kasallikning klinik belgilari daraxtlaming gullash vaqtiga to'g'ri keiishini “mavsumiy tumov” (pollinozlar) ni misoi keltirish mumkin, gullaming changiga bolalarda sezuvchanlik yuqori bo'Iadi.", "O'tkir allergik rinitda burun bitish xissi, kam miqdorda shilliq ajralishi, tana harorati normal yoki subfebril, uyqusi buzilgan, ko'p terlaydi, asab qo'zg'alishlari yuqori bo'iishi mumkin. Bu belgilaming barchasi bir necha soatdan bir necha kungacha saqlanib turishi mumkin. Burun bushlig'i rinoskopik tekshiruvida shilliq qavatlarda shish, к o'karish yoki rangparlikni ko'rish mumkin. Tomir toraytiruvchi preparatlar odatda samarasiz. O'tkir osti va surunkali allergik rinitlarda paroksizmal aksirishlar, bumndan rangsiz shilliq ajraladi, ba'zi bemorlarda ajralma quyuq. Burun soxasida ko'pincha qichishish kuzatiladi, bemorlar doimiy ravishda bumini artib turadi “allergik salyut”. Ba'zan allergik rinit qo'zg'alishi faqat burun bitishi bilan, ajralmasiz kechadi.", "Allergik rinit bilan bir vaqtda kon'yuktivit, yuzda shishlar va rangparlik, bosh og'rig'i, umumiy holsizlik, taxikardiya, terida allergik toshmalar kuzatiladi. Kasallik qo'zg'alish davrida tana harorati normal bo'Iadi. Bemor ahvolining yornonlashuvi bir necha soatdan, bir necha kungacha davom etishi mumkin, kasallikni tezlashtiruvchi omillar nafaqat allergen bilan bog'liq, balki psixogen omillar, charchash, ob havoning o'zgarishi bilan, har xil xidlar, soviqqotish bilan ham bog'liq bo'Iadi. Surunkali allergik rinitda bemorlarda xuruj oraliq davrida doimiy bosh og'rig'i,tez charchash, uyquning buzilishi, qo'zg'aluvchaniik kuzatiladi bunday holatlar bolaning maktabdagi o'zlashtirish ko'rsatgichlaming pasayishiga olib keladi.", "Rinoskopiyada burun bo'shlig'i shilliq qavatlarida (qo'zg'alish davrida) shish, rangparlik, havorang tusli o'zgarishlar, o'rta va pastki burun yo'llarining torayishini ko'rish mumkin. infektsion rinit 7-10 kun burun bushligidan suyuklik ajralishi bilan namoyon buladi. Homiladorlar riniti homiladorlikning 1-oyidan 3oyigacha davom etadi. Dori allergic riniti uzok vakt homiladorlikdan saklanish uchun kullaniladigan dorilami kabul kilganda yuzaga keladi. Psihamotor rinit burun bushligidan suyuklik ajramaydi kichishish kuzatiladi. Allergik vasomotor rinit- burun bushligi shillik kavatining yalliglanishi natijasida kuzatiladi.Kasallik mustakil yoki bronchial\nastma darakchisi sifatida paydo bulishi mumkin. Kasailikning surunkali kechishi, burunda, tomokda uzok vakt kichishish bulishi allergik vasomotor rinit borligidan dalolat beradi.", "Allergik rinit bolalarda sinusitlar, evstaxiitlar, otitlar va boshqa allergik kasalliklar bilan birga kechishi mumkin. Allergik sinusitlar. Allergik sinusitlar ko'pincha allergik rinit asorati sifatida rivojlanadi. Klinikasida asosan bosh og'rig'i, uch shoxli nerv chiqish joyiga bosib ko'rilganda og'riq, rangparlik va yumshoq to'qimada shishlar, burun bitishi, tumov, burun soxasida qichishish kuzatiladi. G'ayri tabiiy (atopik) bronxial astma. Allergik xususiyatga ega bo'lgan kasalliklar orasida bronxial astma hastaligi birinchi o'rinda turadi. Bronxial astma keyingi yillarda faqat kattalar orasidagina emas, balki bolalar orasida ham keng tarqalgan kasallikka aylanib bormoqda. «Astma» - grekcha « bo'g'ilish » ya'ni nafas olishning qiyinlashuvi degan ma'noni anglatadi. Astma kasalligi hozirda 2 katta guruhga. 1. G'ayritabiiy (atopik) bronxial astm a. 2.", "Mikroblar ( infekston - allergik ) tarqatgan bronxial astma . G'ayritabiiy bronxial astmaning kelib chiqishiga turli tuman o'simliklaming changlari, uy changi , hayvcnlar (qo'y, echki. quyon, it, mushuk, odamning sochi va h.k.) har-xil mo'ynalar, uy baliqlarining yemishi-dafniya, ximik moddalar, vaksina, turli dori darmonlar sababchi bo'ladi. Aniqlanishicha, Respuplikamiz sharoitida g'ayri tabiiy astmaning kelib chiqishida 1-o'rinda , uy changi esa 2- o'rinda egallaydi. G'ayri tabiiy astma bilan mikrobli (infeksion-allergik) astma o'rtasida anchagina farq b o r. Atopik astma. Asosan bahor, yoz va kuz oylarida y'ani turli tuman o'simliklar gullab changlanishi davrida avj olib , ketma ket xuruj berishi mumkin , bunday astmasi bor bemorlariga qish fasli «oltin» fasl hisoblanadi, chunki bu davrda ular o'zlarini batomom sog'lom his qiladilar.", "Mikroblar ta'sirida kelib chiqadigan astma yil bo'yi davom etaveradi ham. G'ayritabiy astma xuruji birdaniga sababli allergen bilan aloqada bo'lgandan so'ng 15-30 daqiqa orasida boshlanadi. Mikrobli astmada esa xuruj boshlanishidan 2-3 kun ilgari yo'tal, tumov belgilari paydo\nbo'ladi so'ng nafas qisish boshlanadi. Atopik astmada infeksion aliergik bo'g'ilishdagiga o'xshash suyak sistemasida, jumladan ko'krak qafasida o'zgarishlar unchalik namoyon bo'lmaydi, astma huruji vaqtida qilingan adrenalin yoki efidrin tezda yordam beradi, mikrobli astmada esa bu hoi sekin asta bo'ladi. Yosh-go'dak bolalarda astma xuruji tugaganda nafas olishi va chiqarishi qiyinlashib, bola ko'karadi. Ma'lum bir holatda o'tirish uchun imkoniyat bo'lmaganligi sababli, bola haddan tashqari bezovtalanib, ona qo'lidan tushmay qoiadi.", "Maktab yoshidagi bolada xuruj boshlanganda esa bola ma'lum vaziyatni divan chetiga, o'tirib ikki qo'li bilan tayangan holda sag'al egilgan vaziyatni) egallaydi. Bunday holatda bolaning nafas chiqarish va olishi bir muncha yaxshilanadi. Xuruj tutish vaqtida o'pkadan va bronx yo'llaridan har xi! xushtakli quruq xirillash eshitiladi, buni hatto masofadan turib eshitsa ham bo'ladi. Astma xurujini adrenalin, efedrin, alupent, astmoid kabi dorilami qo'llanib bartaraf qilinadi. Xuruj tutish o'tgandan song , uning asorati g'ayritabiiy astmada 12 kun ichida yo'qoladi, mikrobli astmada esa bir haftagacha va undan ortiqroq vaqtgacha davom etadi. Shurii aytib o'tish kerakki, Respublikamiz sharoitida bola organizmming sezgirligi faqat o'simlik changlariga emas, balki o'simlik changlari bilan birga uy changi, hayvoniar juni tasirida ham oshib ketishi mumkinligi qayd qilindi.", "Bemor bolani allergolik bo'limda tekshirishdan o'tkazilganda, uning sezgirligi o'simlik changlariga ham yuqori darajada (+-H-+) oshib ketgan. Bemor bolani maxsus usulda davolash uchun boialar allergologiya bo'limiga yetkaziladi. Atopik astma kasalligini oldini olinib, tez dovolanmasa keyinchalik ko'p yillar davom etib , natijada har xil asoratlar keltirib chiqarishi mumkin. Atopik bronxia! astmani faqat maxsus mutaxasis vrach davolab oxirigacha yetkazishi mumkinligi isbotlandi. Eshakyemi yoki Kvinke shishi tana terisi va shilliq qavatlariga toshma toshishi hamda qattiq qichishishi bilan xarakterlanadigan kasallik-eshakemi birdaniga paydo bo'ladi. Ko'pincha eshakyemi har xil ovqat (baliq, tuxum, qulupnay, qo'ziqorin, malina va boshqalar) moddalami bazi bir xil dorilami ichgandan so'ng ruxiy azobianish oqibatida kelib chiqadi.", "Eshakemi kassaligini paydo bo'lishida o'simlik changlari ham ma'lum darajada ro'l o'ynashligi isbotlangan. Bizning sharoitimizda g'o'za, sho'ra, shuvoa, mosh kahi o'simliklaming changlari kasaiiikni paydo qiladigan changlar jumlasiga kiradi. Kasallik bemor badanida dastlab qattiq qichishish paydo qiladigan kattaligi gugurt boshchasidan to kishi kafticha keladigan qavariq toshhii bilan boshlanadi. Bu qavariq terining sog' qismidan bir 0 2 bo'rtib ko'tarilib turadi. Eshak yemi oldin tananing yuz, bo'yin qisimlarda paydo bo'ladi, keyinchaiik boshqa yerlariga toshadi. Bu kasallikda qichishish nixoyatda kuchii bo'lib, hatto bemor o'zini qo'yarga joy topa olmay qoladi. Qichishish kasalning asabiga qattiq ta'sir qilishi oqibatida uni setjaxil qilib qo'yadi. Teri qavarqi ba'zi hollarda tananing ayrim-ayrim bo'laklarida g'oyat katta toshishi mumkun.", "Bunday katta toshmaga Kvinke shishi deb nom berilgan. Kvinke shishi ko'z qovoqiarida, labda, lunj va terining boshqa qisimlarida paydo bo'lishi mumkun. Kvinke shishi ichki a'zolaming shillqi aavatlarida paydo bo'lishi nixoyatda xavflidir. Kvinke halqumda paydo bo'lsa, bemor havo olishdan qiynalib halok boiishi mumkun. Bunday shish ichak shilliq qavatlarida paydo bo'lsa, ichak harakatini izdan chqarib, ovqatni o'tkazmay qo'yadi. Xar ikkala holda ham bemorga tezda tibbiy yordam ko'rsatishga to'g'ri keladi. Agar eshakemi ichak shililq qavatlariga ham toshsa, unda kasallikning yuqorida bayon qilingan belgilariga yana qattiq qorin og'rig'i ham qo'shiladi. Bu ko'pincha bemomi hatto shifokor jarrohga murojat qilishga majbur etadi. Bunday qattiq qichish alomati bemoming markaziy asab tizimi ishdan chiqishiga, uyqushi susayishiga, o'zining injiq bo'lib qolishiga sabab bo'ladi.", "Yaqin bir yildan beri yuzining lab qismida, ko'z qovoqiarida va tilni vaqti-vaqti bilan shishi ma'lum bo'ldi. Bunday shishning paydo bo'lishi, toshma toshishi, qattiq qomi og'rig'i bilan o'tadi. Qizning oilasida-eshakemi va qand kasalligi borligi aniqlandi. Qiz bolalar allergologik markazida maxsus usullar bilan tekshirilib, uning sezgirligi yowoyi o'simliklar changgi tasirida oshib ketganligi aniqlandi. Qiz allergologik bo'limga yotqizilib davolandi va tuzalib chiqib ketdi. Pollinozlaming kam uchraydigan turlari. Poilinoziaming karn uchraydigan turlariga migren, ingichka ichak va yo'g'on ichaklaming yalig'lanish kasalligi-enterokolit, buyrak jomlari shilliq pardasi va\nbuyrakning yalig'lanishi-piyellonefrit va boshqalar kiradi. Ekzogen allergik alveolitiar (EAA). EAA —bu kasallik aniq allergenlaming nafas olishda organik yoki noorganik changlar, zambrug'lar, bakteriyalar, va boshq.", "O 'pkaga tushishi bilan, va alveola, o'pkaning interstisial to'qimasi zaralanishi bilan kechadigan kasallik hisoblanadi. Hozirgi vaqtda EAA ning kelib chiqishida bir qancha omillar mavjud: saprofit zambrug'lar tutuvchi o'simliklar, (termofil aktinomistitlar, aspergellalar, va penistillinlar, qushlar oqsili, hayvonlar va baliq oqsili, hashoratlar.antigeni.). Antigen turiga qarab EAA lar turlicha nomlanadi “fermerlar o'pkasi” xo'l donlar bilan ishlaydigan oilalarda “kaptarchilar o'pkasi” kaptar boquvchilar, “to'lqinsimon to'tiqush o'pkasi” to'tiqush boquvchilar, termofil aktinomistitlar: “pishloqchilar o'pkasi”- penistillin guruhi chaqirgan alveolitiar. “zamburug' o'pka” zamburug' yetishtiruvchilaming farzandlarida uchrashi mumkin. EAA ko'pincha kattalarda ko'p uchraydi, chunki bu kasbiy kasalliklar turiga kiradi. EAA ning klinik kechishi. 1) O'tkir 2) O'tkir osti. 3) Surunkali.", "Kasallikning klinik kechishi turlari bola organizmiga qancha miqdorda antigen tushganligi bilan bog'iiq. Masalan ko'p miqdorda allergen organizmga tushsa kasallik o'tkir kechadi. Allergenning kichik dozasi esa kasallikning surunkali kechishiga olib keladi. Patogenezi. EAA ning patogenezi oxirigacha o'rganilmagan. Allergen ingoiyasiyasi natijasida maxsus IgG xosil bo'ladi. Patologik jarayonni borishida immun kompleks muhim ahamiyat kasb etadi. Faol komplement ta'siri natijasida yoki leykosritlar zaralanishi natijasida ajralib chiqadigan lizosomal fermentlar immun kompleksni fagostitlovchi ta'siridan to'qimalar zaralanadi. Allergen bilan kontakt takrorlanganda faol alveolyar makrofaglar fibrviloyatlar proliferastiyasini, fibrviloyatlarning kollagen sekresiyasi interstisial o'pka fibrozini rivojlantiradi.", "Shunday qilib har xil limfostitlar (SD4+, SD8+) o'pka to'qimasining IV tur gipersezuvchanlik reaksiya jarayoni bo'yicha zararlashi mumkin. EAA o'tkir osti turida obstruktiv bronxiolit klinikasi xos. EAA surunkaii turida alveola va bronxlar devorida fibroz o'zgarishlar kuzatiladi, keyinchaiik bu o'zgarishlar o'pka to'qimasi arxitektonikasining buzilishiga olib keladi va “uyali o'pka” , bronxoektazlar rivojlanadi. EAA ning o'tkir turi infeksion alveolitlar klinikasiga (isitma, hansirash, balg'amsiz yo'tal, holsiziik, ko'krak qafasida, muskullar, bo'g'imlarda og'riq, bosh og'rig'i ) o'xshash bo'ladi. Auskultasiyada mayda, o'rta pufakli, ba'zan quruq xushtaksimon xirillashlar eshitiladi. Allergen bilan kontakt to'xtagandan so'ng 12-48 soat o'tgach klinik simptomlar yo'qoladi. Allergen bilan kontakt takrorlansa kasallik qo'zgalishi mumkin.", "Allergen bilan kontakt uzoq davom etishi kasallikni surunkaii kechishiga va fibroz jarayonining rivojlanishiga, hansirashning kuchayib borishiga, ozib ketish, o'pka gipertroflyasi, o'ng qorincha gipertrofiyasi rivojlanishiga olib keladi. Tashxislash. 1. Anamnez yig'ish. 2. Klinik simptomlami aniqlash. 3. Provakastion ingalyasion testlar o'tkazish. 4. Ko'krak qafasi rentgenografiyasi. 5. Qonda leykositoz, leykositar formula chapga siljishi, SOE oshgan, eozinofiliya. 6. Qon zardobida IgG maxsus antitanalari aniqlanadi. (Outerxoni sinamasi musbat). Pollinoz kechishining 3 ta davri tafovut etiladi: 1. Bahorgi davr - aprel oyining o'rtalarida may oyining oxirigacha (yongoq, qayin va olcha gullashi bilan bog'liq). 2. Yozgi davr-iyun oyining boshidan iyul oyining oxirigacha. Pollinoz bu davrda bir qancha o't-o'lanlar, timofeevka, tulki dumi, sho'ra, shuvoq, raygress. 3.", "Yoz-kuz davrida - iyun oyining ohiri oktyabming boshlarida. Bu davrda polin, lebeda gullaydi. Bundan tashqari polin changi, kungaboqar va makkajo'xori changlari ham asosiy allergen xususiyatli o'simlik sanaladi. Pollinozning tarqalishi boshqa allergik kasalliklardagi kabi yildan yilga oshib bormoqda. Pollinoz klinik ko'rinishi nainoyon ho'lishi uchun quyidagi mezonlar bo'lishikerak. 1. Chang - shamol uchiruvchi o'simliklarga tegishli bo'lishi kerak 2. Pollinoz rivojlanishi uchun chang yuksak allergenlik xususiyatiga ega bo'lishi kerak. 3. Chang - uzoq maskanlarga tarqalishi uchun engil va uchuvchan bo'lishi kerak. 4. Kasalning kelib chiqishi uchun o'simliklar ko'p tarqalgan bo'lishi kerak. Bolalarda pollinoz (44%) ovqat allergiyasi bilan yo'idosh bo'ladi.", "• irsiy moyiilik-65% • allergik rinit -95% LOR organlaridan: kekirdak patologiyasi -25% • Burun - halqum -15% • halqum-10% • o'rta quloq-8% Pollinozning klinik shakllari 5 hilda farqlanadi. 1. Pollinozning rinokonyuktival shakli 2. Pollinozning bronxit asmoid sindromi bilan kechuvchu shakli 3. Pollinoz ko'rinishdagi Bronxial astma shakli 4. Pollinoz ko'rinishda o'tkir toshmalar shakli 5. Pollinoz ko'rinishda Kvinke shishi shakli Allergik konyuktivitning turlari va klinikasi. l.O 'tkir allergik kon'yuktivit. Yuqori sezuvchanlikga xos bo'lgan tez kechar turdagi kasallik hisoblanadi. Bunday bolalaming ko'z ajralmalarida immunoglobulin E va eozinofiliar miqdori ko'p bo'ladi. Kasallikka tashxis qo'yish qiyinchilik tug'dirmaydi, chunki kasallikgning belgisi mavsumiy bo'ladi va allergenlami organizmga ta'siri bilan bog liq bo'ladi. 2.Bahorgi kon'yuktivit.", "Bu kasallik surunkali bo'lib sababi noaniq. Bolalarda atopik bo'lib, asosan bahorgi va yoz mavsumida rivojlanadi. 14 yoshgacha bo'lgan bolalaming 80 % shifokorlarga murojat qiladi. O 'g'il bolalarda qizlarga nisbatan 3 barobar ko'p uchraydi. Bahorgi kon'yuktivit ko'pincha issiq iqlim sharoitida rivojlanadi. Bolalarda limfoid hujayraiar va qovoqning zaralanishi, follikula va so'rg'ichlar gipertrofiyasi kuzatiladi, ayniqsa yuqori qovoq kon'yuktivasida ko'p uchraydi. 3. Kontakt teri kon'vuktiviti. Kontakt teri kon'yuktiviti tarqalishi jihatidan allergik kasalliklar orasida ikkinchi o'rinni egallaydi. Bu kasallik asosan immun mexanizmining buzilishi va ko'z shilliq qavatlarining qo'zg'alishi natijasida kelib chiqadi. Kontakt dermato kon'yuktivitning immun turi IV turdagi hujayra reaksiyasi hisoblanadi. Bu kasallikning erta bosqichlarida pufakchalar paydo bo'ladi.", "Bemorlar shifokoriarga murojat qilgan vaqtda pufakchalar yorilgan va qovoqlar qaliniashgan, eritematoz bo'ladi; odatda qovoqning qipiqlanishi kuzatiladi. Kon'yuktiva zararlanganda ko'zda qizarish va suyuqlik ajralishi kuzatiladi. Bemorda doimiy qichishish va ko'zda achishish hissi mavjud bo'ladi. Ktinik belgilari. н rinokonyuktival belgilar ■ ko'zdan yosh oqishi в ko'z qichishi ■ ko'z qizarishi a ko'z nervini shikastlanishi ■ ko'z ichida «qum borgligi» hissi a yorug'likdan qo'rqish ■ og'ir hollarda blefarospazm ko'riladi в ko'zning qovog'ini shishishi ■ burundan shilliq oqishi в burunni qichishi в xurujsimon aksirishlar в nafas olishini qiyinlashishi в tez charchash, terlash, ishtahani yo'qligiga в bezovtalanishlar, uyqusini buzilishi,Rinoskopiyada-shilliq qavat oqish kul rangda, shishgan Seroz shilliq qavatlari-tarkibida ko'p miqdorda eozinofillar topiladi. Tashxislash.", "Asosan allergoanamnez to'g'ri yig'ishdan boshlanadi: • bunda kasallikning mavsumiyligi, protsess lokalizasiyasi aniqlanadi; • irsiy moyillik surishtiriladi; • chang allergenlari bilan teri skarifikastion sinamalar o'tkaziladi; • bundan tashqari provakasion testlar o'tkazilishi mumkin; Шperiferik qonda eozinofillaming miqdori oshishi kuzatiladi. Qiyosiy tashxislash. Pollinozni adenovirusli kasalliklar bilan taqqoslash mumkin. Adenovirusli kasallikka xos bo'lgan belgilar: в tana harorati ko'tariladi; в kasallik qisqa muddatli (7-10 kun); в periferik qonda eozinofiliya bo'lmaydi. Davolash. 1. Antigistamin preparatlami 7-10 kundan so'ng almashtirish mumkin. 2. Antiliberatorlar: intal 1 kapsuladan haftada 4 marta, ketotefen kuniga 1/3 tabietka sxema biian 6-oygacha tavsiya etiladi. 3. Gistoglobulinoterapiya jadvai bilan 0,2, 0,3, 05, 08, 1,0-1,5 yoshgacha.", "03, 05, 08, 1,0-1,5-2,0 -6 yoshgacha 4. Adsorbentlar: karbolen 1 tab. 3 mahal, ovqatdan keyin . 5. Kalsiy preparatlari. 6. Ko'zga tomchi yoki mazlar: levomisetin 0,25% allergodil, Aykiral 4%- ltomchidan 10 kun davomida. 7. Burun bo'shlig'iga vibrastil 15ml, ltomchidan 3mahal lOkun davomida, naftizin 0,05%,Ifiral 2%-l tomchidan 3mahal 10 kun davo 8. EAAda Allergen bilan kontaktni to'xtataish lozim. Barcha bemorlarga kortikosteroid terapiya buyuriladi: prednizolon 1 mg/kg 3%1 ml, tab 0,005mg simptomatik davo. 9. Immunomodulyatorlar T-aktivin, timalin. 10. Mikrob preparatlari: pirogenal, levamizol, prodiogozan. 11. Gammaglobulin preparatlari:immunoglobulin proti voal lergicheskiy. Profllaktika. Pollinozlaming oldini olishda ko'riladigan choralardan biri allergenli o'simliklar changini bemoming yuqori nafas yo'llariga tushirmaslik uchun kurashishdir.", "Buning uchun bemor organizmining sezgirligi qaysi o 'simlik changiga oshib ketganligini aniqlab, shu o'simlik gullash davrida bemomi o'sha allergenli o'simlik o'sadigan erdan boshqa joyga ketishi tavsiya qilinadi. Bundan tashqari, bemor shu davrda og'iz va burunlarini 4 qavatii namlangan doka bilan o'rab yurishi kerak bo'ladi. Ko'z shilliq pardasini himoya qilish maqsadida maxsus ko'zoynak tutish foydalidir. Pollinozlaming keng tarqalganligi\nva uning og'ir o'tishi tufayli davolashda ko'pgina usullami tavsiya qilishga to'g'ri keladi. Bu usullarning harnmasi organizmni allergenga nisbatan turg'unligini oshirishni ko'zda tutadi.", "Bemor uchun tavsiyalar: • rasional ovqatlanish, gipoallergenli parxez; • yoshga bog'lia rejimga rioya qilish; • O'tkir yallig'lanish kasalliklarini o'z vaqtida to'g'ri davolatish; • chiniatirish mashqlari bilan shugullantirish; • uyni toza tutish hamda har kuni tozalab turish (chang yutkich bilan). Reabilitasiya. 1. Bir yilda 3 marta allergolog maslahatiga kelish. 2. Birinchi 2 yil «Dispanser» nazoratiga olib sog'lomlashtirish rejasi tuziladi. 3. Tor mutaxassislar ko'rigidan o'tkazib, infekstiya o'choqlarini yo'qotish, mavjud kasalliklami davolash. 4. Mavsum oldidan profdaktik davolash. 5. Bir yilda bir marta maxsus giposensibilizasiya o'tkazish. 6. Bir yilda bir marta sanator-kurort davolanish. 4 mavzu. Ovqat allergiyasi. Ovqat allergiyasi - bu oziq ovqat mahsulotlariga bo'lgan allergik reaksiya bo'lib, bolalardagi umumiy allergik kasalliklar orasida asosiy o'rinni egallaydi.", "Bir yoshdan uch yoshgacha bo'lgan bolalarda ovqat allergiyasi ko'proq uchraydi, olti oygacha bo'lgan bolalarda anafilaktik shok holatlari kuzatiladi 2000 boladan bittasida, bu asosan birinchi bor qo'shimcha ovqat berilganda. Oziq-ovqat mahsulotlarini ko'tara olmaslikning asosiy sabablarini shartli ravishda 4 guruhga bo'linadi. 1. Hazm qilish trakti kasalliklari (yallig'lanish, distrofiya, funksional buzilishtar, dizbioz yoki ichak mikroflorasining buzilishi). 2. Enzimopatiyalar (me'da ichak traktining tug'ma va orttirilgan ferment yetishmovchiligi). 3. Psixogen va ta'm sezish omillari ya'ni o'ziga xos xususiy odatlar asosida yuzaga kelgan omillar 4. Ovqat allergiyasi (birlamchi va ikkilamchi allergiya). Ovqat allergiyasida allergen vazifasini oziq-ovqat mahsulotlari bajaradi.", "Oziq-ovqat mahsulotlari parchalanib, qondagi sirkulyasiya\nqiluvchi hamda to'qimalardagi arititelalar bilan ta'sirlanadi. Ovqat allergiyasi bizning mamlakatimizda va chet el bolalarda ko'p uchraydi. Buning asosiy sababi bolalami sun'iy boqish va noto'g'ri ovqatlantirish hisoblanadi. Oziq-ovqat mahsulotlarini vomon qabul qilinishi hamisha antigenantitana reaksiyasi bilan bog'liq bo'lmaydi, balki bir necha xil sabablar asosida rivojlanadi: 'hazm qilish organlari kasalliklari; • fermentlar tanqisligi; •ichak disbiozi. 25% noilarda oziq mahsulotlarini yomon qabul qilinishi immunologik jarayon bilan bog'liq bo'ladi. Ovqat allergiyasiga olib keluvchi asosiy omillar hazm qilish a'zolarining anatomo-fiziologik va immunologik buzilishi hisoblanadi. Bolalarda ovqat allergiyasi ichakjigar bar'erining ovqat allergiyalari uchun o'tkazuvchanligining oshib ketishi bilan bog'liq.", "Ovqat allergiyalari quyidagilar hisoblanadi: hayvonot va o'simliklar oqsillari (sut, go'sht, baliq mahsulotlari, asai, sitrusli o'simliklar, yong'oq, какао, shokolad). Xullas, barcha oziqovqat mahsulotlari allergen bo'lishi mumkin: sigimi sutida 5 ta antigenii substantlar bo'ladi: 1. alfa-laktoalbumin; 2. betalaktoglobulin; 3. kazein; 4. lipoproteinlar; 5. albumozlar va peptonlar aralashmasi. Beta-laktagolobulin kuchii allergenlik xususiyatini namoyon qiladi, suvda yaxshi eriydi, sut qaynatilganda parchalanadi. Sutning allergenlik xususiyatini kamaytirish maqsadida 100 gradusda 10 daqiqa qaynatish lozim.", "Ovqat allergiyasi kuzatilgan bolalaming ko'pchiligi tekshirilganda quyidagilar aniqlanadi; •sutga o'ta sezgirlik - 40% •tuxumga -33% • baliq mahsulotlariga-12% »meva sabzavotlarga -6% Bundan tashqari bolalarda donli o'simliklardan bug'doyga, grechkaga va soyaga ham allergik reaksiyalar bo'lishi aniqlangan. Bug'doyda glvutein moddasi bo'lib u ichakda ferment yetishmovchiligini chaqirishi mumkin. Bunday holatlarda ko'pincha seliakiya rivojlanadi. Seliakiya kelib chiqish sabablari har xil. Bu kasallikning kelib chiqishida ham allergenlar katta rol o'ynaydi. Bolalardagi me'da-ichak yo'llari allergik kasalliklarini davolashda kasallikga sabab bo'lgan allergenlarni aniqlab, kuchJi allergenlik xususiyatiga ega bo'lgan oziq-ovqat maxsulotlarini rasiondan chetlatish lozim. Seliakiyani davolashda parxez tutish muhim.", "Bug'doyli bo'tqalar o'miga ko'proq jo 'xori uni, kartoshka, ho'l mevalar, tvorog tavsiya etiladi. Irsiy moyillik ham bolalarda ovqat allergiyasi rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi (allergik diatez holatlari). Patogenezi. Ovqat allergiyasi rivojlanishi mexanizimining asosida ichaklar yuzasida antigenlaming ko'p hosil bo'lishi yotadi. Bunga ko'p ovqatlantirish va norasional ovqatlantirish olib keladi. Fermentlar genetik yetishmovcxhligi ham ovqat allergiyasini chaqiradi immunoglobulin A tanqisligi ham asosiy patogenetik omildir. Hozirgi davrda me'da -ichak yo'llarining allergik kasalliklari bilan og'rigan bolalar ko'p uchraydi. Bunga asosan onaning bolani ko'krak suti bilan boqmasligi, sun'ii ovqatlantirishi va sifatsiz oziq ovqat maxsulotlari bilan bolani oziqlantirishi sabab bo'ladi.", "Chaqaloqlaming nimjonligi, meyoridan ortiq ovqat edirishi, va su'niy ovqatlantirish natijasida chaqaloqlarda ko'pgina a'zolaming zo'riqishi natijasida normal ichak florasining buzilishi kuzatiladi. Ona sutining o'mini hech narsa bosa olmaydi chunki sut tarkibida oqsil yog' va uglevodlar bor. Ona sutida yana vitaminlar: A,V,S va D shuningdek organizmning turli yuqumli kasalliklariga qarshilik ko'rsatish qobiliyatini oshiradigan antitanalar (antitoksinlar, bakteriolizinlar, aglyutininlar) ham bo'ladi. Me'da-ichak yo'llarining o'simlik changlaridan kelib chiqadigan yalig'lanish kasalligi-allergik gastrit o'ziga xos klinik alomatlar bilan kechadi. Bunda oshqozon bezlari ko'p sekret ishlab chiqaradi, harakati kuchayadi. Oshqozon shilimshiq moddasida oq qon tanachalarining turkumilimfostitlar ko'payib ketadi.", "Yo'g'on ichakning yallig'lanish kasalligi bo'lmish kolitning kelib chiqishida o'simlik changlari sabab bo'lsa, bu ma'Ium faslda qo'zg'alib, har hi! klinik ko'rinishda kechadi. Masalan: Allergik eiiterokolit-yo'g'on va ingicnka ichaklar ayni bir vaqtda o'simlik ailergenlari ta'sirida yallig'lanadi, qorinning dam bo'Hshi, og'riq rurishi shilliqli ich ketish kasailikning asosiy belgilari hisobianadi. Sanchiq-bola qornining o'qtin-o'qtin sanchib og'rishi bo'lib, og'riq unga birorta yangi ovqat bera boshlagandan 7-10 kun o'tgach paydo bo'ladi. Bu og'riq ichak shilliq pardasidagi allergik reaksiya oqibatida paydo bo'iadi. Sanchiqning juda kuchli bo'Hshi boshqa allergik kasalliklar (ekzema, astma) bilan og'rigan bolalarda kuzatiladi.", "Bolaiardagi me'da ichak yo'llari allergik kasallikiami davolashda aibatta kasallikka sabab bo'ladigan allergenlami aniqlab, kuchli allergenlik hususiyatiga ega bo'lgan ovqatlar: какао, shokolad, tuxum, baliq, asalni iste'moldan cheklash kerak. Shuning uchun turli allergik kasallikiami, shu jumladan, pollinozlarning oldini olish uchun bolani ko'krak yoshida ona suti bilan boqish maqsadga muvofiqdir. Ovqat ALLERGIYAsinining klinikasi : e kuchli uzoq muddatli qusish; e qorinda og'rik paydo bo'lishi; в diareya: najas suyulishi, qon aralash ich ketish; в ichaklardan qon ketishi: massiv, yashirin; к qon aralash qusish; к enterokolit: 1) qon aralash ich ketishi; 2) qon aralash qusish; 3) qorin istisqosi. Yarali kolit-oqsilsiz istisqo, oqsilsiz shishlar me'da ichak yo'lidan qon ketishi. Gipoproteinemiya -qonda oqsil kamayishi. Ich ketishi - defekastiya aktini qiyinlashishi Stomatit, glossit.", "Tashxislash: в To'g'ri yig'iigan allergoanamnez. (Ovqatlanish kundaligini yozib borilganligiga etibor qaratish, iste'mol qilingan ovqat miqdori va sifatiga e'tibor berish). в Ovqat kundaligini tekshiramiz (qaysi ovqatdan keyinligini aniqlash) Eiiminasion sinamani qo'llash. в Klinik belgilariga asoslangan holda( quyida beriladi). ■ Teri sinamalari asosida (gumon ailingan allergendan) ■ Qonda immunoglobulin E miqdorini aniqlaymiz. ■ Provaksion testlar natijalariga asoslanamiz. Qiyosiy tashxislash. a Ekssudativ diatezlar bilan. a Vitamin yetishmovchiligi bilan. a Ovqatdan zaharlanish bilan. a Enzimopativalar bilan. a Psevdoallergik reaksiyalar bilan. Davolash: 1. Gumon qilinayotgan ovqat mahsulotlarini to'xtatish. 2. Gipoallergenli parxez. 3. Tozalovchi xuqna. 4. Antigistamin preparatlar (lc h i, 2chi, 3chi avlodi). 5.", "Og'ir koTinishda kortikosteroidlar (prednizolon 3%-l ml, 13 mg/kg, deksametazon 0,1 %- 1ml, 1-3 mg/kg). 6. Kalsiy preparatlari (10% -5-10 ml, natriiy tiosulfat 30%- 510 ml, har biryoshiga 1 ml dan.) 7. Adsorbentlar ( faol ko'mir tabletkalari). 8. Fermentlar (Kreon 10 000 ТВ 9. Simptomatik davolash. Profilaktika 1. Bolani ovqatlanish rasioniga yuqori kalloriyali ovqatlami qo'shmaslik. 2. Erta yoshda yuqori antigen aktivlikka ega bo'lgan oqsil maxsulotlarini qo'shmasiik. 3. Hamma qo'shimcha ovqatlami yoshiga qarab berib borish va kerakli miqdorda. Reabilitasiya 1. Bir yilda 4 marta allergolog maslahati. 2. Birinchi 2 yil «D» hisobga olib «Sog'lomlashtirish» rejasini tuzish. 3. Tor mutaxassislar ko'rigidan o'tkazish. 4. Infekstiya o'choqlarini davolash. 5. Bir yilda 1 marta stasionarda davolanish. 6. Maxsus giposensibilizasiya. 7. Sanator-kurort davolanish.", "Talahalar uchun amaliy k o 'nikmalar. Tashxislash va atopik kasalliklarni davolashda asosiy ma'lumotlar manbavi. Anamnez yig'ishda maksimal va to'liq obektiv ma'Iumotlami olish uchun, Qabul qilingan umumiy qoidalarga rioya qilish kerak. Bemorlami umumiy tekshirish tamoillari allergik va noallergik kasalliklari bilan o'xshash. Biroq allergik kasallikka chalingan bemorlami tekshirishda asosiy e'tibomi quyidagilarga qaratish kerak. 1.Qadam: to'ldirish sanasi. 2. Qadam: pasport ma'lumotlari; familyasi, ismi, yoshi vajinsi. 3. Qadam: hozirgi kassallik tarixi: -kasallikni paydo bo'lishi -kasallik boshlangandagi bolaning yoshi kasallikning kechishi, kasallikning davomiyligi, -kasallik simptomatikasining o'zgarishi, qaytalanishi va cho'ziluvchanligi, -bir yilda qoldirilgan dars kuniari yoki maktabdagi darslami o'rtacha xisobi. ilgari o'tkazilgan tekshiruvlar va davolashlar.", "-hozirda olinayotgan davo. 4. Qadam: oilaviy anamnez, o'tkazilgan kasalliklar. 5. Qadarn: kasallikni kechishida tashqi omillar ta'siri. -kasallik simptomlarini paydo bo'lish vaqti; fasi vaqti, sutkadagi vaqti, hafta kuni. -kasallik simptomlarini paydo bo'lish vaqtlari; uy sharoitida, maktab, bog'cha va boshq. -keng tarqalgan allergenlarga reaksiyasi (ovqat maxsulotlari, dori vositalari, uy changi, mog'or zamburug'i quritilgan (o'rilgan) o'tlar, uy hayvonlari hashoratlar ifloslantiruvchi va qo'zg'atuvchi moddalar, tutun hidli moddalar, sovuq ob havoning birdan o'zgarishi.", "-bola umumiy ahvolining yaxshilanishi 6- Qadam: fizik o'zgarishlarga reaksiyasi 7- Qadam: yashash sharoitlari, -yer to'la borligi,- markaziy isitish va havo fiitirasiyasi mavjudligi, -uyda gilamlar borligi va qanaqa materialdan tayyorlanganligi, -yostiqlar, -adiyollar va matraslami qanaqa matodan tayyorlanganligi va ulami ishlatish davomiyligi, -pichan to'kilgan burg'lar va boshqa mog'or zaburug'lar\nrivojlanishi uchun omillar mavjudligi, -uy hayvonlari bilan kontakt, -kimyoviy moddalar insektisidlar iateksdan tayorlangan maxsulotlar bilan kontakti. 8-Qadam: tashqi muxit ta'sirlarini bartaraf qilishda qo'llaniladigan choralar: namni bartaraf etish, havoni tozalash xomashyo maxsulotlar bilan foydalanish va boshqalar. Turli allergik kassaliklardan aziyat chekuvchi bemor bollami klinik allergik to'liq tekshirish usuli. Ayniqsa teri ko'zlar va nafas a'zolar chuqur tekshiriladi.", "1qadam: zararlangan teri soxasini o'tkazib yubormaslik uchun butun teri qatlamini tekshirish kerak -bemor teridagi zararlanishlami haqiqiy emas deb xisoblashi kasalikga aloqasi yo'q deb o'yiashi yoki ulardan uyalib teridagi o'zgarishlami aytmasligi mumkin 2-qadam: ko'zlar ko'ruvida konyuktivani qizarishini va yoshlanishini, yoki ko'z nuqusonini aniqlash mumkin. Katarakta kasalliklarini kortikosteroyidlar bilan davolashni keng tarqalgan asorati, uni ko'pincha oftalmoskafiyada aniqlash mumkin Ovqatlanish kundaligi va emelinatsion parxezni tuzish usuli: Ovqatqlanish kundaligidagi hamma turdagi ovqatlar ulaming miqdori ovqatlanish vaqti hamda kasallik belgilari paydo bo'lish vaqti va xarakteri aks etiladi va belgilanadi. Ushbu kundalik taxlilda bir necha hafta oldin “aybdor” bo'lgan allergik maxsulotlar ko'lamini aniqlash mumkin. 1-qadam: ovqatlanish kundaligini tuzish.", "Simptomlar Ta'rifi Ovqatlanish sanasi va vaqti Menyu Qorinda og'riqlar Ko'ngil aynishi Ich ketish Teri qichishi Teridatoshmayoki so'gal Ovqat tarkibi qayta ishlash va miqdorini Joylashuvi davorniyligi va harakteri Vaqti davorniyligi Najas konsistensiyasida qon aralashmasi bilan Paydo bo'lishi vaqti ioylashishi intensivligi Paydo bo'lisbi vaqti ioylashishi intensivligi shiiliq\nBosh o g 'rishi, bosh aylanishi Tana harorati Burun ajralmalari va bitishi Nafasni qiyinlashishi Ovoz o 'zgarishi Yutishni qiyinlashishi Umumiy ahvoli Tana haroratini ko'tarilishi Dori preparatlarini ichish Paydo bo'lish vaqti, intensivligi Joylash ish Paydo bo'lishi davomiyligi vaqti va Paydo bo'lishi davomiyligi vaqti va Paydo bo'lishi davomiyligi vaqti va Paydo bo'lishi davomiyligi vaqti va Paydo bo'lishi davomiyligi vaqti va Darmonsizlik qo'zg'aluvchanlik ko'p terlash va boshqalar ulami davomiyligi qachon qancha gradus va davomiyligi Miqdori, vaqti ularga reyaksivasi va davomiyligi Elimmatsion parhez: Ovqatlanish kundaiigidagi aniqlangan maxsulotami olib tashlagan holda bemor uchun rasionidan quydagilami olib tashlaymiz.", "1-qadam: eliminasion parxezni prinsipini eng ko'p uchraydigan ovqat allergenlarini olib tashlash kifoya qiladi. 2- qadam:sut va sutli raaxsulotlarni olib tashlash (cheklov). 3- qadam: dorilarni olib tashlash. 4qadam: tuxum va yuqorida aytilgan 3ta ovqat maxsulotini olib tashlash. 5qadam: olib tashlash to'Iiq bo'lishi kerak, hattoki shu maxsulotlarni minimal miqdori ham parxez i-2 haftali muddatga buyuriladi, eliminasiya samarasi qayd qilinadi. Asoratlarda shoshilinch yordarn. Kvinke shishi. 1- qadam: allergen biian antigenni bartaraf etish. 2- qadam: teri ostiga 0.1 %li 0.3-0.5 ml adrenalin yuborish. 3-qadam: mushak orasiga 2.5% 2ml pipolfen, mushak orasiga 2%li 2ml suprastin. 4- qadam: m/o yoki v/i 3% prednizolon 60-90 mg tana vazniga. 5- qadam: ingolyastiya; salbutamol 100-200 mg tana vazniga. 6- qadam: v/i natriy xlor izotonik eritmasi 1% laziks 2-4 ml.", "'7-qadam: v/i 5 % li 100-200ml aminokapron kislotasi. 8-qadam: v/i natriy xlomi 300ml izotonik eritmasini 30000 tb kontrikal biian. Gospitalizasiya qilish shart. 5 mavzu. Dori allergiyasi patogenezi, klinikasi. Tashxislash va davolash. Dori ailergiyasining asoratlari. “Dori allergiyasi” iborasi butun dunyo allergologlari tomonidan qabul qilingan bo'lib, dori darmonlar bilan davolash oqibatida kelib chiqadigan va ko'p uchrab turadigan asoratlari nazarda tutiladi. Rus shifokori E.A.Arkin 1901 yilda bu masalani birinchi marta “dori kasalligi” nomi bilan fanga kiritdi. 1968 yilda B.M.Tareev “dori kasailigi” iborasini “dori allergiyasi” deb yuritish to'g'riroq bo'lishini aytdi. Dori allergiyasi oqibatida kelib chiqadigan asoratlami ikki guruhga bo'lish mumkin. Birinchi guruhga - anafilaktik shok, o'tkir eshakemi va Kvinke shishi, zardob kasalligi, bronxial astma va boshqalami kiritish mumkin.", "Bunda biokimyoviy aktiv moddalar ishtirok etadi, bemoming qon zardobida allergik antitanalar, ya'ni reaginlar bo'ladi. Allergik reaksiya tezkor bo'lib, 1 5 -2 0 daqiqadan 6 soatgacha muddatda yuzaga chiqadi. Ikkinchi guruhga - har xil teri dermatozlarini kiritish mumkin, bunda allergen bo'lgan dori epidermal va qo'shuvchi to'qimalarni ta'sirlab, u erda har xil yallig'lanish alomatlarini keltirib chiqaradi. Yallig'lanish alomatlarining oqibatiari 6-12-24-72 soatda va hatto 9-10 kundan so'ng yuzaga keladi. Dori ailergiyasining kelib chiqishiga yangidan - yangi dorilami ishlab chiqarish va medisina amaliyotida keng qo'llash sabab bo'lmoqda. Chunki har qanday yangi dori paydo bo'Iishi bilan uni keng qo'llash boshlanadi, bunday hoi yallig'lanishga qarshi dori moddalari, antibiotiklar va xinin, aspirin, sulfanilamid dori preparatlarini ko'p ishlatish oqibatida kuzatilgan.", "1942 yilda penisillin dastlab qo'llanila boshlandi, biroq hali hech qanday allergik reaksiya to'g'risida hatto gap ham yo'q edi, ammo qisqa muddat ichida uni ko'plab qo'llash oqibatida unga nisbatan odam organizmining sezgirligi oshib ketdi va har xil allergik reaksiyalar yuzaga kela boshladi. Hozirgi kunga kelib antibiotiklar va yallig'lanishga qarshi dori moddalari qo'llash oqibatida yuzaga keladigan dori allergiyasi asoratlari birinchi o'ringa chiqib oldi. Har xil dorilarga odam organizmi sezgirligining oshib ketishi dori moddalarini qanday usulda qo'lianishga bog'liq ekanini yuqorida aytib o'tgan edik. Masalan, dorini in'eksiya qilinganda, teriga surtilganda,\nichilganda ularga nisbatan organizmning sezgirligi tez oshib ketadi. Adabiyotlardan olingan ma'lumotlarga va amaliy tajribalarga asoslangan holda dori allergiyasini immunologik jarayon deb xisoblangan.", "Dori aliergiyasi organizmga tushgan va qabul qilingan kimyoviy dori vositalarga nisbatan organizmning yuqori sezuvchanligi hisobianadi. buning asosida haqiqiy allergik reaksiya immunokompleks jarayon biian bog'liq. Tibbiyot amaliyotida hozirgi vaqtda antibiotiklardan, birinchi navbatda sefalosporinlaming lchi, 2chi, 3chi, 4chi avlodlaridan keng qo'llanisb natijasida allergik kasalliklarining kelib chiqishiga sabab bo'lmoqda. Dori moddalar ta'sirida kelib chiqadigan allergik kasalliklar, turli-tuman dori moddalarini shifokor maslahatisiz, o'z bilarmonlik biian qabul qilishi natijasida kelib chiaadi. Har-hil dorilami shifokor tavsiyasisiz qabul qilish natijasida bemorlar orasida anafilaktik shok holatlari uchrab turibdi. Anafilaktik shok-dorilarni qo'llanish natijasida yuzaga keladigan kuchli allergik reaksiyadir. Anafilaktik shok bola umumiy ahvolining yomonlashishi biian boshlanadi.", "Bola dastlab bezovta bo'iadi, holsizlanadi, nafas olishi qiyinlashadi va ketma-ket yo'taladi. So'lak oqishi, qorinda og'riq yurak sohasida og'riq turishi, ko'ngil aynishi, qayt qilish, tana harorati ko'tarilishi, xushdan ketish anafilaktik shokning asosiy belgilaridir. Bundan tashqari bemoming qon bosimi tushib ketadi, yuragi tez uradi. Sovuq ter chiqib, terisi ko'karib yoki oqarib ketadi, terida angionevrotik shishlar, va urtikar toshmalar toshadi. Bemor tez-tez yuzaki, shovqinli nafas oladi. Yurak qon-tomir faoliyati ishdan chiqadi. Yuz, til va halqumda shish paydo bo'ladi qorinda va belda og'riq turadi. Vaqti-vaqti biian mushaklar tonusi oshadi, bolaning oyoq-qo'l mushaklarida klonik tirishishlar kuzatiladi. Anafilaktik shokda bemorga zudlik biian tib'biy yordam ko'rsatilmasa bu o'limga olib kelishi mumkin.", "Kasallikni davolashda allergik hususiyatga ega bo'lgan dori moddalarini berishni darhol to'htatish va ulami organizmdan batamom chiqarib tashlash muhim ahamiyatga ega, Adabiyotlardan olingan ma'lumotlarga qaraganda dori-darmon qabul qiluvchi insonlarning 10-20% da doridan keyingi asoratlar qolishi kuzatilar ekari. 1990-2003 yillarda stasionarga tushgan 1000 bemoming\n50 tasida dori asoratlari kuzatilgan davoianish uchun rnahsus shifohonalarga yuborilgan •dori asoratlarining o'sib borishida onalaming o'zbilarmonlik bilan bolalarini davolashi keyingi vaqtlarda ko'p uchrab turibdi. •ayrim dorilarga o'rganib qolish va «mehr» qo'yish bir vaqtni o'zida bir qancha dori vositalarini qo'llash (polipragmaziyani kelib chiqishiga sabab bo'lmoqda.).", "•Analgetiklar- 14% •Psixotrop preparatlar- 12% • Yurak-qon tomiriga ishlatiladigan dorilar - 9% • anofilaktik shok - 9% •jigar asoratlaridan - 7% •hollarda tromboemboliyada -13% •buyrak asoratlaridan kelib chiqadi - 10% Patogenezi. Organizmga dori yuborilganda har-hil antitelalar ya'ni gumora! immunoglobulinlar IgE, lgG, IgM hosil bo'lishi kuzatiladi. Allergik reaksiyalarning 1-turida dori qabul qilgandan so'ng: -anafilaktik shok -Kvinke shishi, eshakemi -allergik rinit -bronxial astma xuruji rivojlanadi. 2-turdagi allergik reaksiyalarda esa dorilar faol ravishda nishon hujayralar bilan birikadi. Penisillin eritrositlar bilan birikadi. AntitanaIg G allergik reaksiyalarning 3-turida esa qon tomirlar o'zanida antigenantitanalar, immun komplekslar hosil bo'ladi, bular qon tomirlarining hujayra membranasida to'planadi. Buyrak va teri ko'proq shikastlanadi.", "Bu reaksiyalami asosan stefalosporinlar chaqiradi. 4-turdagi reaksiyalar esa (bu sekin kechar) hujayralar immuniteti bilan bog'iiq. Klinikada yagona turli reaksiyalar kam uchraydi. Zardob kasalligida immunoglobulin sinflaridan IgE, IgM, IgG ishtirok etadi. Organizmga medikamentoz allergen ta'sir qilganda 2 bosqichli javob kuzatiladi. 1-bosqich allergen ta'sir qilgandan so'ng boshlanadi. 2-bosqich bir necha soatlardan so'ng boshlanib immunoglobulin IgE, IgD, IgG lar ishtirok etadi. Dori ALLERG) YAsidan key in og'ir holatlar:\nzardob kasalligi eritema Stivens-Djonson sindromi Lay ell sindromi va h.k. lar rivojlanishi mumkin. Klinikasi. Don allergiyasining klinikasi bir qancha xususiyatlarga ega. 1 .Umumiy kasalliklaming belgilari bilan tez boshlanib isitmalash. 2.Birdaniga bir qancha a'zolar shikastlanishi. S.Kasallik belgilarining dorilarga bog'liq emasligi.", "Dori allergiyasining teri simptomlari polimorf xususiyatga ega bo'lib terida toshmalar dog'simon bo'ladi; • papulez • urtikar • bullez • eritematoz • makula-papulez • vezikulez l.Organizmni umumiy reaksiyasi medikamenttoz asoratlarining klinik tasnifi. • Anafilaktik shok • Anafilaktoid reaksiya • Kvinke shishi • Gemmorrogik sindrom • Medikamentoz isitma 2. Teri va shilliq qavati shikastlanishi: • toksik epidermal nekroz (Layell sindrom) • eroziyali ektodermatoz (Stivens-Djonson sindromi) • artyus fenomeni • ekzantemaiar 3. Nafas yo'llari shikastlanishi: • allergik rinit • astmoidli bronxit (dori bronxial astmasi) • o'pka va plevra shikastlanishi • allergik pnevmoniya • Kvinke shishi • superinfekstiya\n4.", "Yurak qon-tomir tizimi shikastlanishi: • yurak nerv tizimi o'tkazish tizimining buzilishi • yurak -toj tomiriga toksik ta'sirlar • toksikoallergik miokardit • aliergik perikardit • dori gipertoniyasi • dori gipotoniyasi va kollaps 5. Gepato- biliar tizimining shikastlanishi: • toksik aliergik gepatit • aliergik gepatit • aliergik holestistit 6. Ovqat hazm qilish a'zolari shikastlanishi: • ulsterogen reaksiya (halqum, oshqozon, ichaklar) • me'da-ichakdan qon ketishi • psevdomembranoz kolit • ichak disbakteriozi • aliergik gastrit 7. Nerv tizimi shikastlanishi: • birlamchi psixogen buzilishi • ekstropiramidal paroksizm • vegetativ reaksiya • miyacha atakstiyasi • enstefalopatiya 8.", "Qonning medikamentoz shikastlanishi: • eritrostitlar qatori hujayralarini shikastlanishi • leykositlar qatori hujayralarini shikastlanishi • trombostitlar katori hujayralarini shikastlanishi • koagulopatiya • aliergik DVS sindromi 9. Ko'ruv organlarining shikastlanishi: • aliergik blefarit, kon'yunktivit • qovoqni aliergik shishi va dermatit • ko'ruv nervi nevriti va atrofiyasi • epitelial keratit 10. Eshituv organlari shikastlanishi: • toksiko-allergik nevrit • eshituv nervi atrofiyasi\n1. Ajratuv tizimi shikastlanishi: • nefropatiyalar Layell sindromi • allergik glomerulonefrit Tashxislash. Bemor bola bir vaqtni o'zida bir qancha dori-darmonlar qabul qilgan bo'Isa kasallikni tashxislash ancha qiyin kechadi. Teri-sinamasi mumkin etnas. Provokatsion sinamalar va tesdar faqat kasallikning remissiya davrida o'tkaziladi. Qiyosiy tashxislash.", "Toksik dorilardan zaharlanish bilan, psevdollergik reaksiyalar, infekstion kasalliklar bilan o'tkaziladi. Dori allergiyasining asorati. Don allergeni oqibatida kelib chiqadigan Aityus fenomeni. 1903 yilaa fransuz immunologi Artyus Nikolas Moris quyonlar terisi ostiga 5—7 marta ot zardobini yuborib, dori kiritilgan joyda yallig'lanish yuzaga kelib, to'qimalarda chirish alomati paydo bo'lishini kuzatadi va bu allergen bilan antitana orasida borayotgan reaksiya oqibatida paydo bo'lganligini isbotlab berdi. Bu o'ziga xos anafilaktik reaksiya bo'lib, bir Hayvon qon zardobi ikkinchi hayvon terisi ostiga qayta yuborilganda to'qima sezuvchanligini shu oqsil moddaga (zardobga) nisbatan ortishi natijasidir. Keyinchalik bunday hodisa odam organizmi ham biror doriga nisbatan sezgirligi oshib ketganda kuzatilishi mumkin. Bunda paydo bo'ladigan belgilar Artyus fenomeni deb ataladigan bo'ldi.", "Bunday allergik reaksiya ko'pincha antibiotiklami va boshqa dorilami dumg'azaga yuborilganda paydo bo'lib, og'riqli shish, bitmaydigan oqma yara hosil bo'lishi bilan harakterlanadi. In'ekstiya qilingan joyda-qattiqlik, qichishish, qattiq og'riq paydo bo'ladi. Bu fenomenni in'ekstiya orqasida, ya'ni aseptikaning buzilishidan kelib chiqadigan absessdan farq qilish kerak. Dori allergiyasi oqibatida qonda paydo bo'ladigan sindromlar va kasalliklar Dori allergiyasi oqibatida kelib chiqadigan asoratlar ikki gruppaga bo'linadi. Birinchi asoratlar to'g'ridan-to'g'ri dori allergiyasi oqibatida kelib chiqadigan asoratlar ikki gruppaga bo'linadi. Birinchi asoratlar to'g'ridan-to'g'ri dori allergiyasi oqibatida paydo bo'ladi, bunga anafilaktik shok, eshakemi, dermatitlar va hokazolar kiradi. Ikkinchi gruppadagi asoratlarda o'zgarish eng awalo qon tanachalarida va ko'mik sodir bo'ladi.", "Dori allergiyasi asoratining birinchi kunidanoq oq qon tanachalarining miqdori oshib ketadi (leykositoz), neytrofillar kamayadi (neyropeniya), limfositlaming ham miqdori kamayib (limfopeniya) hamda eozinofillar oshib ketadi (eozinofllliya). Bemor tuzalayotgan davrda esa oq qon tanachalarining miqdori kamayib (leykopeniya), qonning boshqa tarkibi ko'payib ketishi kuzatiladi. Agranulotsitoz. Bu kasallik odatda dori allergiyasi oqibatida paydo bo'lib, isitma va qonda granulotsitlar bo'lmasligi bilan harakterlanadi. Yuqorida ko'rsatilgan kasalliklardan tashqari, dori allergiyasi oqibatida kamqonlik va purpura (trombostitlaming kamayib ketishi yoki ularga aloqasiz) kasallikJari ham kelib chiqishi mumkin.", "Dori allergiyasi oqibatida to'qima antitanasi bilan bog'liq bo'lgan allergik asoratlardan keyingi vaqtlarda gormonlar (prednizolon, deksametazon, gidrokartizon va hokazo) ta'sirida kelib chiqadigan asoratlar ko'paymoqda, Bunda gormonlarni bemorlarga buyurish mas'uliyatiga bo'lgan e'tiboming kamayishini eslatib o'tish lozim. Stivens- Jonson sindromi ko'p shaklli eksudativ eritemaning og'ir va o'tkir hili xisoblanadi. Kasallik birdan tana haroratining ko'tarilishi, bo'g'imlarda va bosh og'rig'i, og'iz ko'z, jinsiy a'zolar, shiliq qavatiarida pufakli toshmalar toshishi bilan boshlanadi. Toshmalar dori ta'siridan 4-6 kundan keyin paydo bo'ladi. Kasallik ichki a'zolarning yaliig'ianishi plevrit, pnevrnoniya, endomiokardit, artrit, meningit va boshq. Patologik kasalliklar bilan kechishi mumkin.", "Bunda bemoming ahvoli yomonlashadi, teri va shilliq qavatiarida eroziyalar birlashib terining katta sohasini egallaydi va jarohatlangan sohalardan qon ketishi kuzatiladi, og'riq kuchayadi. Layell sindromi dori vositalari ta'sirida vujudga keladigan kasalliklaming eng og'ir turi bo'lib u Stivens-Jonson sindromidan terining katta sohasida epidermal qavatning ko'chishi bilan farqlanadi. Terining ko'rinishi xuddi terining kuyishiga o'hshash bo'ladi. Ba'zi joylarda to'qimada nekroz belgilari ko'rinadi. Teridagi toshmalar dori ta'siridan 1-2 kun o'tgach paydo bo'ladi. Bemoming ahvoli og'ir bo'ladi, terming asosiy aismlari zararlanadi, Nikolskiy fenomeni belgisi va Asbo-Xansen simptomlari musbat bo'ladi. l)ori allergik vaskuliti. Dori allergik vaskulitini ko'pincha antibiotiklar, sulfanilamidlar, piramidon, fenotiodin birikmalarini qabul qilinganda rivojlanadi.", "Kasallik belgilari asosan oyoqlarda simmetrik shaklda joylashgan gemorragik va har- hil toshmalar bilan namoyon bo'ladi Davolash Dori allergiyasini davolashda asosiy allergiya davolanadi. Birinchi navbatda allergen eliminatciya qilinishi shart. Cho'zilgan dori allergiyasida antigistamin dorilar tavsiya etiladi (klaritin, loratadin, stetirizin, zirtek, suprastin, tavegil va boshq.) Dori allergiyasining og'ir turida halqumda shish, bronhlarda spazm bo'Isa bronhlami kengaytiruvchi dorilar: Salamol EKO 100 mg, salbutamol 100-200mg, beklazon EKO 250 mg, eufillin 2,4%-5-10 ml). Anafilaktik shok rivojlanganda asosiy dori vositasi bo'lib adrenalin gidroxlorid xisoblanadi (0,1% 0,3 ml t/o). Davolashda asosan bemor qabul qilayotgan dori vositalarini to'htatish, in'eksiya qilingan sohaning yuqori qismiga jgut qo'yiladi.", "In'eksiya qilingan sohaga 0,3 ml-0,1 % adrenalin eritmasi bilan blokada qilinadi. Og'ir holatlarda lml-0,2% noradrenalin gidroxlorid 5%li glyukoza eritmasi bilan t/o yuboriiadi. Bundan tashqari steroid vositalar ishlatiladi. Jadval №4. Anafilaktik shokda steroid vositalaridan foydalanish. Dori vositalari 1 yoshgacha 3-5 yosh 6-12 yosh Gidrokortizon 120-220 mg/kg 120-140 mg/kg 320-340 mg/kg Prednizalon 30-60 mg,deg 60-120 mg/kg 460-570 mg/kg Dori allergiyasini oldini olish choralari. Dori allergiyasining oldini olish uchun antibiotiklardan rastional foydalanish, ularga faqat zarurat bo'lsagina buyurish juda muhim ahamiyatga ega. Birorta donga nisbatan bemorda ko'ngilsiz hodisa sezilsya, shu zahoti mutahassis shifokor-allergolog maslahatini olish kerak. Don — darmonlami faqat shifokor maslahati bilan qo'llash kerak.", "Kasalliklarni davolash asosan uch usul bilan-ovqatlanish rejimi, dorilar iste'mol qilish, qo'l bilan bajariladigan (operastiya, fizioterapevtik usul, manipulyastiya) ishlardan iborat. Shulardan dorilar bilan davolash usuli ayniqsa, hozirgi zamon tibbiyotida muhim ahamiyat kasb etadi. Abu Ali ibn Sino dorilar bilan davolash usuliga alohida ahamiyat berib, “Dorilar bilan davolashning uchta qonuni bor. Birinchisi, dorilami kayfiyatga qarab, ya'ni issiqlik yo sovuqlik, ho'llik yo quruqligiga qarab ishlatish qonuni. Ikkinchisi, dorilaming miqdorini say lash qonuni. Uchinchisi, dorilami (iste'mol qilish) vaqtini aniqlash qonuni”, deb ataganlar. Dorini iste'mol qiladigan bemorga shifokor, albatta dorini ovqatlanishdan oldin yoki keyin, ovqat vaqtida ichishni tavsiya qiladi, lekin ba'zi bemorlar bunga rioya qilishmaydi.", "Natijada dori moddalarining ta'siri yo'qolib, kasallikning tuzalishi qiyinlashib, kasallik uzoqqa cho'ziladi, hatto mikrobiar doriga o'rganib qolishi mumkin. Ma'lumki, me'da-ichak yo'li ovqat iste'mol qilingandan so'ng kuchli bioximiyaviy jarayonlar laboratoriyasiga aylanadi. Ovqat tarkibidagi moddalar bilan me'da-ichak yo'li bezlari, me'da osti bezi fermentlari va jigardan ishlanib chiqadigan o't kislotalari ta'sirida turli birikmalar hosii bo'ladi. Ana shu birikmalar ta'siriga uchragan dorimoddalari parchalanib, kasallikka ko'rsatadigan ta'siri o'n barobar kamayadi yoki batamom yo'qoladi. Shuning uchun tomchilab ichiladigan yurak dorilarini ovqatlanishdan 30 - 40 daqiqa ilgari ichilsa, lining yurakka ko'rsatadigan ta'siri quvvati 100% saqlanadi. Kalsiyli dorilami ham ovqatlanishdan 30 - 40 daqiqa ilgari ichgan ma'qui.", "Umuman ko'pgina dori moddalarini ovqatlanishdan 30-40 daqiqa yoki 20 daqiqa ilgari iste'mol qilinsa, ulaming ichaklardan to'la so'rilib, ovqat bilan aralashishiga yo'l qo'yilmaydi. Ovqat bilan aralashib ketgan, ovqatdan keyin ichilgan yoki ovqat bilan ichilgan dori moddalar jigar hujayralariga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Me'da osti bezi fermentlarini ovqatlanishdan 5 daqiqa ilgari ichish tavsiya etiladi. Agar bo'lalarda ekssudativ diatez bor bo'lsa, dorilarga nisbatan yanada ehtiyot bo'lish zarur, chunki diatez umuman allergik kasalliklarga, shu jumladan, dori allergiyasiga homiyiik qiladi. Shifokor tomonidan buyurilgan dori-darmonlami iste'mol qilish qonun- qoidaiariga rioya qilish dori allergiyasining oldini olish chora- tadbirlaridan eng muhimidir. Shifokor maslaxatisiz davolanish qat'iy man etiladi. Bir necha dori-vositalarni bir vaqtning o'zida qabul qilish mumkin emas.", "Bir shpritcda 2 hil dorini qo'shish mumkin emas. Dori vositaiarini faqat shifokor maslahati bilan qabul qilish kerak. Dorini qo'llanma bo'yicha qabul qilish maqsadga muvofiq. Reabilitasiya. 1. Bir yilda 4 marta allergolog ko'rigi. 2. Birinchi 2 yil dispanser nazoratiga olib davolash. 3. Tor mutaxassislar ko'rigidan o'tkazib turish. 4. Yilida 1 marta disensibilizasiyalovchi terapiya. 5. Har 6 oyda 1 marta mahsus davo o'tkazish. Toksik allergik reaksialarda shoshilinch yordam. (Qadam ma-qadam) IQadam. Maxalliy allergik reaksiyalarda desinsibillovchi preparatiar. (suprastin, aiozalin, zodak). 2Qadam. Barcha dori vositaiarini to'xtatish. 3Qadam. Garmonal dori vositaiarini tayinlash. (90-100 mg/sut. Prednizolon, poliglyukin 800-1000 ml/sut, gemodez, glyukoza.) 4Qadam. Miya shishida furosemid l%-l-2m! МЛ 5Qadam. Infuzion terapiya qon tomirlar devori tonusini ushlab turish uchun, 0,2% -1-2m!", "noradrenalin, 1% -l-2ml mezaton. 6 mavzu. Anafilaktik shok- etiologiyasi, patogenezi, klinikasi, davolash. Anafilaktik shok dori - darmonlar bilan davolashda paydo bo'ladigan asoratlaming eng xavflisi bo'lib, 10 - 30% hodisada o'lim bilan tugaydi. Anafilaksiya so'zi - grekcha so'zdan olingan bo'lib, himoyasiz yoki o'z-o'zini himoya qila oimaslik, - degan ma'noni anglatadi. Anafilaksiya tez kechar allergik reaksiyalar tipiga mansub bo'lib, allegenlar organizrnga parentral yo'l bilan tushganda rivojlanadi. Anafilaksiya to'g'risidagi tushunchani fanga 1902 yilda Rishe va\nPorte kiritgan va Nobel mukofotiga sazovor bo'lishgan. Keyinchalik bu holatni A.M.Bezredka hayvon va odamlarda kuzatib, anafilaktik shok deb atadi.", "Dorilar tufayli paydo bo'ladigan bunday anafilaktik shok ko'pincha bir xil dorilar bilan qayta-qayta davolangan bemorlarda, medisina xodimlarida, dori ishlab chiqaruvchi zavod ishchilarida uchraydi. Anafilaktik shok bir necha soniya va daqiqada ba'zan 2 soat ichida sodir bo'ladi. Organizmga dori moddasi dastlabki marta tushganda organizmning shu doriga nisbatan sezgirligi oshib ketadi va antitana paydo bo'ladi. Bu antitanalaming bir qismi turli to'qimalarga singib ketsa, bir qismi qonga aralashib ketadi. Shu sezgirligi oshgan organizmga uning sezgirligi oshishiga sababchi bo'lgan allergen ikkinchi marta tushganda u qonga va to'qimaga tushgan mavjud antitana (allergik antitana) bilan birikadi, buning natijasida biologik faol moddalar (gistamin, bradikinin, seratonin va hokazo) ajraladi.", "Shu tufayli silliq mushaklar siqiladi va natijada qon tomirlarining o'tkazuvchanlik qobiliyati oshib ketadi. Organizm to'qimalarida esa kislorodni o'zlashtirish qobiliyati buziladi. Anafilaktik shok-ailergiyaning eng og'ir ko'rinishlaridan biri bo'lib, juda tez rivojlanuvchi, patologik jarayon hisoblanadi. Shokning uch guruhi tafovut qilinadi: 1) Og'riq shoki: ekzogen: a. travmatik b. hirurgik muolaja endogen: a. infarkt b. buyrak hastaliklari v. qorin bo'shlig'i patologiyalari 2. Psihogen shok (yaxshi yoki yomon xabar eshitganda) 3. Gumoral shok: gemotranfuzion; gemolitik; gormonal -toksik; anafilaktik Etiologiyasi: dori allergiyasi, oziq -ovqat mahsulotlari, ari chaqqanda, maxsus terapiyadan so'ng,\n• allergologik tekshirishda, • sovuq allergiyasida anafilaktik shok kuzatiladi.", "Dori anafilaktik shoki eng xavfli bo'lib, bolalarda hozirgi davrda ko'p uchramoqda bu organizmning immunologik tizimi bilan bog'liq. Allergik asoratlar sonini oshishi turli xil dorilami keng qo'llanilishi natijasida kelib chiqadi. Dorilarga allergik reaksiyalar 71, 5% hoiatlarda kuzatiladi. anafilaktik shok 5,5% holarda, letal oqibat esa 0, 45% hollarda kuzatiladi. Anafilaktik shok: • antibiotiklar • sulfanilamidlar • vitaminlar • rentgenkontrast moddalar qabul qilinganda bolalarda antibiotiklar, qon preparatlari, vaksinalar, zardoblar, gammaglobulin qabul qilinganda rivojlanadi. Anafilaktik shok va boshqa allergik reaksiyalar rivojlanishida allergik konstitutsiya va irsiyat muhim ahamiyatga ega. Hashoratlar zahriga ham anafilaktik shok paydo bo'lishi aniqlangan.", "Insekt allergiya bilan hastalangan 300 ta bemomi kuzatish natijasida anafilaktik shokni turli hilda namoyon bo'lishi kuzatilgan. Ovqat allergiyasida ham anafilaktik shok kuzatilishi mumkin. Sutni ko'tara olmaganda, betta-laktoglobulinga sensiblizastiya ortadi. Sovuq urganda, sovuq suv havzalarida cho'milganda tananing ko'p qismi sovuq qotganida ham anafilaktik shok kuzatiladi. Anafilaktik shok maxsus giposensibilizastiya qilinganda va ba'zan allergologik tekshiruvlarda ham uchrashi mumkin. Patogenezi: Allergik shok rivojlanish jarayonida sistemali tez kechar allergik reaksiyalar muhim ahamiyat kasb etib, asosida reagin mexanizmi yotadi. Mediatorlar chiqishi natijasida tomirlar tonusi pasayadi va kollaps rivojlanadi. Mikrostirkulyator tizimi tomirlarining o'tkazuvchanligi oshishishi hisobiga qonning suyuq qismi to'qimalarga o'tadi va qon quyuqlashadi. Umumiy qon hajmi kamayadi.", "Odatda bemor shok holatidan shifokor yordamida, ba'zan mustaqqil ham chiqishi mumkin. Yurak ikkilamchi zararlanadi. Gomeostatik jarayonlar etishmovchiligi jarayonni rivojlanib ketishiga sabab bo'iadi, jarayonga\nto'qimalarda gipoksiya bilan bog'liq moddalar almashinuvining buzilishi qo'sxiladi, shokning qaytmas o'zgarishlar bosqichi boshlanadi. Shokning rivojlanishida ham boshqa allergik reaksiyalardagi kabi 3 ta bosqich tafovut qilinadi: • immunologik • patoximik • patofiziologik Patofiziologik bosqich - fiinkstional buzilishlar bosqichi anafilaktik shokning klinik ko'rinishi hisoblanadi. Anafilaktik shokda - terida (toshma, shishlar) - silliq mushaklarda spazm (bronxlar, ichaklarda) - miya va hakozolar. Anafilaktik shok patogenezida biologik aktiv moddalar (gistamin, astetilholin, bradikinin va hokazolar) asosiy o'rinni egallaydi.", "Klassik anafilaktik shokda bir qator o'zgarishlar kuzatiladi. 1. Lipolitik va proteolitik jarayonlaming buzilishi 2. Plazminogen va plazmin sistemasini buzilishi 3. Hujayra va membranalaming fermentativ aktivligini o'zgarishi 4. Kinin sistemasidagi o'zgarishlar va hokazolar. Klinikasi. Sensibilizastiyalangan organizmga maxsus allergen tushgan zahotiyoq reaksiya rivojlanadi: • holsizlik, • ko'ngil aynishi, • kurak orti og'rig'i, • hansirash, • o'limdan qurquv hissi, • qizish hissi, • sovuq ter chiqishi Bir necha daqiqa mobaynida yuqoridagi holatlar kuchayib, bemor xushidan ketadi, tibbiy yordam berishga ulgurmaslik natijasida hatto o'lim xavfi ham tug'ilishi mumkin. Anafilaktik shok kechishining bir necha turlari tafovut qilinadi. 1.", "Gemodinamik turida: yurak qon-tomir tizimining faoliyati buzilishi, yurak sohasida og'riq, arterial bosimni tushishi, oqarish yoki giperemiya,\naritmiya Bu holatlar ba'zan yurakning ishemik kasalligiga yoki infarktga sabab bo'lishi mumkin. 2. Sterebral turida: MNS buzilishi (o'limdan qo'rqish) taivasa r.afas aritmiyasi miya shishi simptomiari nafas to'xtashi va yurak faoliyatining buzilishi - meningial simptomiar va hushdan ketish 3. Asfiksiyada: halqum shishi o'pka shishi bronhospazm bo'lishi mumkin. 4. Abdominal turida: ko'ngii aynishi qusish epigastral sohada og'riq (o'tkir qorin) ichak tutilishi defekastiya paytida qon ketishi - qindan qon ketishi kuzatiladi. Anafilaktik shok davosi. 1.1. Shokka qarshi o'tkaziladigan terapevtik tadbirlar. Shok rivojlangan joyda o'tkaziiadi. Preparatlar muskullar ichiga yuboriladi, chunki venani topish uchun vaqt ketadi.", "Agar anafilaktik shok venaga dorilar yuborilayotgan bir paytda rivojlansa ninani venadan olmasdan turib shokka qarshi tadbirlar qilinadi. 2. Anafilaktik shok chaqirgan dorilami organizmga yuborishni to'xtatish kerak. 3. Bemomi yotqizib, pastki iyagini ko'tarish kerak, chunki tili orqaga ketib asfiksiya kelib chiqishi mumkin. Agar bemorda tish protezlari bo'isa, ulami oiib tashlash kerak. 4. Adrenalin Gidrohlorid lml-0,1%. Agar arterial bosim ko'tarilmasa 10-15 min. o'tgach yana 0,5 ml yuboriladi. 5. Prednizaion (3% tana vaznining 1 kg ga 1-2 mg dan), 4-20 mg deksometazon 0,1% yoki 100-300 mg gidrokartizon 1% yuborish mumkin. 6. Pipolfen 2,5% 2-4ml II. Intensiv terapiya 1. Agar shokka qarshi tadbirlar effekt bermasa, maxsus bo'lim sharoitida intensiv terapiya utkaziiadi. 2. Vena punktsiya, vena sektsiya kilinib dorilami vena ichkarisiga yuboriladi. 3.", "Qon tomirlar tonusi kamayganda tomchi holatda 0,2% noradrenalin 1ml yoki 1ml 0, 1% adrenalin yoki 1% 1-2 ml mezaton yuboriladi. 4. Dori anafilaktik shokning asfiksiya variantida bronholitik preparatlar yuboriladi (2-Zml 24%) eufillin yoki 20ml 2, 4% eufillin, 5ml 10% diprofillin, 2ml -0, 5% izodrin, 1-2 ml 0, 05% alupent. 5. Garmonal preparatlar Prednizalon 1-5 mg/kg, deksometazon 15-20 mg/kg, Gidrokartizon 125-500 mg/kg. 6. Antigistamin preparatlar (dimedrol 1%-1.0 yoki suprastin 2% 1.0, pipolfen 2,5% 5-6 ml) III. Reanimastion tadbirlar 1. Yurakning yopiq massaji. 2. Sun'iy nafas oldirish (og'iz orqali). 3. Intubastiya yoki traxeostomiya. 4. O'tkir asfiksiyada SV (suniy ventilyastiya) nafaspreparatlari yordamida. 5. Markaziy venalardan birini kateterizastiya qilinadi, infuzion terapiya qilish uchun. 6. Yurak yopiq massajida Har 5 daqiqada 4% natriy gidrokarbonat (2-3 mg/kg). 7.", "Yurak faoliyati to'xtab qolganda yurak ichiga adrenalin yuboriladi. 8. Epileptik statusda (agar arterial bosim meyorda bo'lsa) 12ml 2, 5% aminazin yoki 2-4 ml 0, 5 % seduksen yuboriladi. 9. Reanimastion tadbirlar maxsus brigada shifokorlari yoki maxsus tayyorlov kursini o'tgan shifokor tomonidan o'tkaziladi. Anafilaktik shokda shoshilinch yordam jadvali. (Qadamma-qadam) Gurux dori vositasi o 'rta daraja og'ir daraja juda og'ir darajasi 1-qadam gipertenziv Adrenalin 0,1%0,3-l,0T /O , M/O 0,1%0,5-1,0 T/O, M/O. v\\i Noradrenalin Mezaton 2-qadam Kortikosteroidlar 3-qadam Antigistamin dori vositalari 0,2 %0,5-0.1.", "l%-0,31,0 t/o 1%0,1-0,51,0 v/i Prednizoion 10-20 mg m/o Gidrokartizon 20-50mg m/o yoshiga qarab 20-5 Ova undan ko'p yoshiga qarab Pipolfen 2,5%0,25-1,0 m \\0 0,5-1,0 V/i yoshiga qarab 20-30 mg v/i Suprastin 2%0,251,0 m \\0 0,5-1,0 V/i yoshiga qarab Dimedrol 1%-0,251,0 m \\0 0.5-1.0 V/i yoshiga qarab. 4-qadam Antispastik moddalar (asosan astmoid komponentda) Eufillin Diafillin 2,4%1. 02,0ml m/o 2.4%-l,0-2.0ml v/i glyukoza bilan. 5-qadam YuQT vositalari kardiamin 25%-0,l1,0 t/o Kofein benzoat natriy 20%yoshiga 0,1 t/o 6-qadam Kalsiy vositalari Kalsiy xlor 10% 3.0-10,0 v/i sekin Glyukonat kalsiy 5% 3.010.0 m/o, yoshiga qarab. 5%-10% 3.0-10.0 v/i yoshiga qarab. 7 mavzu. Insekt allergiya. Etiologiyasi, klinikasi, tashxislash, davolash. Insekt allergiya, insekt-hashorat so'zidan olingan bo'lib, hashoratlar chaqishi natijasida kelib chiqadi.", "Organizm sensibilizatsiyasining quyidagi yo'llari tafovut etiladi. 1. Chaqish natijasida allergenning zahar bilan organizmga tushishi. 2. Hashoratlar tishlashi natijasida so'laklari bilan allergenning organizmga tushishi. 3. Hashoratlar tanasi koplamlarining ingalyastion yo'l bilan nafas yo'llariga tushishi natijasida. Hashorat chaqqanda - hashorat zahri aliergik va toksik ta'sir ko'rsatadi. Toksik ta'sir hashorat bir necha marta chaqqanda rivojlanadi. Organizmga tushgan zahar ko'proq: ■ ■ ■ ■ gemorragik ta'sir, gemolitik ta'sir, neyrotoksik ta'sir, gistamin ga o'xshash ta'sirlar ko'rsatadi. 1930 yil I. Benson asalarichilarda asalari va asalarilaming o'ziga nisbatan o'ta sezuvchanlik borligini aniqlagan. Bronhiai astma, aliergik rinit bilan hastalangan bemorlaming 0,33% hollarda asalari zahriga o'ta sezuvchanligi borligi ma'lum.", "AQSh da 1000 ta hoi o'lim hashorat chaqishi natijasida sodir bo'ladi. Ohirgi 10 yilda 400 ta o'lim asosan hashorat chaqishdan sodir bo'lgan. Har 30 ta o'limdan 1 ta hoi aliergik reaksiya natijasidir. Aliergik reaksiyalar hashorot tanasi qoplamlari bilan nafas olganda yoki hashoratlar bilan kontakda bo'lish natijasida ham rivojlanishi mumkin (aliergik rinit yoki dermatit) Shvetsariyada bir yilda 4 kishi aliergik reaksiya natijasida halok bo'ladi. Aliergik reaksiyalar 2 ta sinf hayvonlar tomonidan chaqiriladi: 1. Chayonlar 2. Hashoratlar (insekt) Hashoratlar - moskitlarga, chivinlarga, pashsha, kanalarga va boshqa qanotli hashoratlarga bo'linadi. Parda qanotli hashoratlar chaqqanda ayniqsa, og'ir reaksiyalar paydo bo'ladi. Bu hashoratlarga\nя asalarilar, к qovoqari, a ariiar kiradi. Asaiari chaqqanda ikki hil reaksiya kuzatiladi.", "я toksik, s allergik Bitta asaiari chaqqanda dastawal manaliy toksik reaksiya kuzatiladi, o'nta asaiari chaqqanda organizmning o'rtacha og'irlikdagi umumiy reaksiyasi rivojlanadi yuzta va undan ortiq asaiari chaqqanda esa umumiy og'ir reaksiya paydo bo'ladi va eritrostitlar gemolizi, butun tana bo'yicha gemorragiyalar, nerv tizimining shikastlanishi (talvasa, falajlik va boshqalar) kuzatiladi. Uch yuzta va undan ortiq asaiari chaqqanda esa tezkor o'lim sodir bo'ladi. Zaharning toksik ta'siridan farqli ravishda sensibilizasiyada allergik reaksiya 1 ta-2 ta asaiari chaqqanda rivojlanib - hatto o'lim biian ham tugashi mumkin. 2% asalarichilarda qanotli hashoratlarga sesibilizastiya kuzatiladi. Ari zahriga reaksiya 1 tur bo'yicha kecbadi. Asalarilar nishi 8 qirrali (tishli) bo'ladi, asaiari chaqqanda bu nish tanada qoladi.", "Nish biian birga zaharli qopcha, zaharli bezlar, nerv boylamlari qoladi. Asaiari chaqqandan so'ng qopcha mushaklari qisqarib, zahar organizm ichiga chuqur o'ta boshlaydi. Asaiari zaharli tarkihi quyidagicha: ss gistamin, и astetilsalin, и fosfolipaza, gialuronidaza fermentlari. Hashoratlar zahriga allergik reaksiyalar har-hil klinik belgilami chaqiradi. Terida: я teri qichishi, ■ eritema, m Kvinke shishi, я eshakem. Yurak-qon tom ir tizimida: ■ qon tomirlarda o'zgarishlar, a anafilaktik shok, в yurak sohasida og'riq, tahikardiya A/В ko'tarilishi. Nafas tizimida: ■ bronhospazm, в hiqqildoq va halqum shishi, ■ nafas olishning qiyinlashishi. Oshqozon- ichak tizimida: ■ ko'ngil aynishi, ■ qusish, в qorin sohasida spastik og'riq, в diareya. Qariyalarda va bolalarda o'lim ananlaktik shok va hiqqildoq shishida sodir bo'ladi.", "Insekt allergiya kechishi og'irligiga кота 3 darajaga bo'linadi: 1 darajali reaksiya (engil) eshakemi Kvinke shishi intoksikastiya: titrash, temperatura oshishi darajali reaksiya (o'rtacha og'irlikdagi). silliq mushaklar spazmi (bachadon, bronhlar, ichaklar) yurak ritmining buzilishi shilliq pardalar shishi darajali reaksiya (og'ir shakli) - Anafilaktik shok. Asosan gemodinamik variant 1. daraja - 50% bemorlarda, 2. daraja - 30%, 3. daraja - 20% bemorlarda qayd etiladi. Hushdan ketish - 40%, talvasaga tushish - 9%, peshobni tuta olmaslik28% bemorlarda kuzatiladi. Insekt allergiyani tashhislash. Eng awalo to'g'ri allergoanamnez yig'ish va teri allergik sinamalami quyish. Davolash, Hashorat chaqqandan keyin teridagi hashorat nishini olib tashlash va sovuq qo'yish va hatto chaqilgan joydan yuqori qismini bog'lab qo'yish lozim.", "Davolash ishlari kasallikning kechishi, og'irligiga bog'liq holda o'tkaziladi. Gistaminga qarshi dorilar kortikosteroidlar, yurak faoliyatini yahshilovchi hamda eshakemida siydik haydovchi dori vositalari yuboriladi. Hashorat zaxriga sezuvchaniigi ortgan bemorlarga maxsus giposensibilizastiya eng samarali davolash usuli hisoblanadi. In'ekstiya 5-kunda bir marta tavsiya etiladi. Insekt allergiyani qadamma- qadam davolash. 1.Qadam- nishni olish. 2. Qadam-muz qo'yish: 3. Qadam- zararlangan joyga 0,1% -1,0 t/o adrenalin eritmasin yuborish. 4. Qadam- 500-1000ml, 5% glyukoza, prednizolon 60-100mg v yuboriladi. 5.Qadam-antigistamin dorilar analgetiklar bilan birga. G.Qadam-to'liq asfiksiya rivojlanganda tanglay va til shishida qo'shimcha 0,5mi 5% efedrin, natija bo'lmaganda traxeostomiya tavsiya etiladi. Profilaktika, Hashoratiar chiqishidan saqlanish: 1.", "uy oynalariga marlilar tutib qo'yishi uchuvchi hasharotlami ko'rishini taqib qiladi, 2. chaquvchi hashoratiar bor joyda yurmaslik, 3. yashash joylarning hamma teshiklarini bekitish kerak hashoratiar kirmasligi uchun, 4. uylami har oyda bir marta hashoratlarga qarshi dezinfekstiya qilish kerak, 5. uyda tibbiyot qutisi bo'lishi kerak. Reabilitatsiya. 1. Bir yilda 4 marta allergolog maslahati. Birinchi yillikda “Dispanser qaroviga” olinib, sog'lomlashtirish rejasini tuzib barcha tor mutahassislar ko'rigidan o'tkazib, infekstiya o'chog'larini davolaymiz. 3. Bir yilda 1 marta desensibilizasiyalovchi davolash. 4. Bir yilda 1 marta maxsus davolash. 8 mavzu. Zardob kasalligi. Etiologiyasi, klinikasi, davolash, profilaktikasi. Hozirgi paytda zardob kasalligi faqat zardob kiritilishi bilan bog'liq bo'lgan alohida kasallik turi deb hisoblanmaydi.", "Bu sindrom immun birikmalar tasiri natijasida yuzaga keladi. Zardob kasalligi\nzardob kiritilishi natijasida (bunda ko'pincha o'tkir kechishi) hamda kimyoviy preparatiar va dori moddalar (bunda ko'proq surunkali zardob kasalligi) vujudga keladi. Zardob kasalligining o'tkir kechadigan turlarida o'tkir glomerulonefrit, gemorragik vaskulit yuzaga kelishi mumkin. Surunkali kasalliklarda autoimmun kasalliklar, zardob kollagenozi kuzatiiadi. Zardob kasalligi kelib chiqish hollarining miqdori zardobning sifatiga bog'liq. Masalan, Franstiyada zardob kasalligi so'nggi 50 yil ichida emlanganlar orasida 7,4% dan 2% gacha kamaydi. Zardob oqsili inson qonida bir oy mobaynida aniqlanishi mumkin. Kasallikning rivojlanishi zardobning tarkibiga bog'liq. Ot qoni zardobining oqsil birikmasi va pristipitinlar antigen bo'lib hisoblanadi.", "Ular zardob kasalligidagi allergik reaksiyada shu immun birikmaga javoban paydo bo'luvchi ikkilamchi antitana bo'lib xizmat qiladi. Qonda eruvchi immun birikmalar hosil bo'Iadi. Shuning uchun reaksiya 10-15 kundan keyin rivojlanadi. Zardob kasalligi rivojlanishida immunoglobulinlarining M va G sinfiga kiruvchi antitana hamda kompiement ishtirok etadi. Antitana miqdori allergik reaksiya rivojlanishi uchun 8-10 kundan keyin etarli darajada bo'Iadi. Eruvchan immun birikmalar ichki a'zolar va kapillyarlaming endoteliy (ichki qatlam to'qimasi) membranasiga cho'kib (o'tirib) qoladi. Ular shikastlanganda (buzilganda) zardob kasalligining klinik belgilari yuzaga chiqadi. Kasallik qaytailanishining paydo bo'lishi IgC qaytadan yig'ilishiga bog'liq. U qon tarkibioa qolgan zardob oqsili bilan o'zaro bog'lanadi. Bunday hollarda kasallik cho'zilishi mumkin (bir necha oy davomida).", "Hozirgi paytda emlash uchun qo'llanilayotgan deyarii barcha vaksinalar va zardoblar sensibilizastiyalash xususiyatiga ega. Tarkibida bir necha antigen saqlovchi vaksinalar - yuqori darajali allergenlar bo'iib hisoblanadi. Vaksinalar kiritilganda bir vaqtning o'zida organizmdagi boshqa hama antigenlarga (mikrob, o'ziq ovqatga oid) nisbatan ham antitana paydo bo'lishi kuchayadi. Organizm to'qimalari bilan bir xil umumiy antigenga ega bo'lgan vaksinalami kiritish ko'pincha autoimmun buzilishlar rivojlanishiga olib keladi. Immunizastiya maqsadida vaksina kiritilgandan keyin ham sensibilizastiyaga xos reaksiya rivojlanishi mumkinligi aniqlangan. Qonda allergik reaksiya mediatorlarining miqdori ko'payadi, gistamin, astetilholin miqdori ham ortadi. Vaksina va zardob kiritilishiga qonning\nshaklli eiementlari ham o'zlarining iavob reaksiyalarini ko'rsatishlari mumkin.", "Periferik qonda trombostitlar va leykostitlar miqdorining pasayishi, eozinofillar va limfokinlar miqdorining ko'payishi yuz beradi. Zardob kasaliigini turli klinik kurinishlari, odatda 7-kuni rivojlanadi va «Zardob kasalligi» sindromi deb yuritiladi. Organizmdagi allergik o'zgarishlar birinchi navbatda organizmning reaktivligi o'zgargan boialarda yuzaga keladi. Emlash natijasida allergik reaksiya vujudga kelgan boialarda irsiy moyillik, ekssudativ diatezlar, burun bo'shlig'idagi infekstiya o'choqlari kuzatilgan. Bu bolalaming onaiari anamnezida homiladoriik toksikozlari yoki bola qoni bilan rezus omilining to'g'ri kelmaslik holati qayd etiladi. Organizmga zardob kiritilgandan taxminan 7-20 kun o'tgach, tana terisida toshma paydo bo'ladi, isitma, limfa bezlarining kattalashuvi, bo'gimlaming zichlashuvi yuz beradi. Nefrit, vaskulit ham vujudga kelishi mumkin.", "KGD va AKDS vaksinalariga allergik reaksiyalar ko'pincha ular organizmga qayta kiritilganda kuzatiladi. Reaksiyalar organizmga vaksinalar kiritilgandan keyin darhol yuz berishi yoki bir necha soatdan key in paydo bo'lishi mumkin. Anafilaktik shok, odatda vaksina kiritilgandan 1-7 soatdan keyin yuz beradi. Vaksina kiritilgandan keyin qavarchiqlar, Kvinke shishi, ekzema ham rivojlanishi mumkin. Biroq, ko'pchilik boialarda allergik reaksiya emlangandan 2-4 kun o'tgach rivojlanadi va umumiy reaksiya harorat ko'tarilishi, ishtaxa pasayishi bilan birga qo'sxilib kelib, reaksiya 4-5 kun davom etadi. Ayrim hollarda reaksiya 8-16 kundan keyin ham yuzaga kelishi mumkin. Qonda yot zardobga nisbatan antitana aniqlanadi, u ko'p miqdorda antigen organizmga tushganda eruvchan immun birikmalar xosil qiladi. Allergik reaksiyalami E immunoglobulinlarining Gs tarkibiy qismi amalga oshiradi.", "Zardob kasalligining klinik manzarasi ko'p belgililigi bilan tavsiflanadi. 85% hollarda terida o'zgarishlar, 70% hollarda isitma, 5% hollarda limfa bezlaridagi o'zgarishlar, 20% hollarda bo'gimlarda o 'zgarishlar kuzatiladi. Bundan tashqari boshqa a 'zolar ham zararlanishi mumkin. Ko'kyo'talga qarshi emlash o'tkazish bronxial astma xuruji rivojlanishi bilan kuzatilishi mumkin. Bunga organizmning gistaminga nisbatan sezuvchanligi ortishi va ko'kyo'tal antigenining nafas yo'li limfa tugunlariga joyiashib olishi sabab bo'ladi. Kasallik hatto birinchi marta emlashdan keyin ham rivojlanishi mumkin. Bundan tashqari boialarda soxta bo'g'ilish, spastik traxeit\nkuzatiladi. Zardob reaksiyasi gemorragik vaskulit ko'rinishida ham yuzaga kelish extimoii yo'q emas.", "Nefropatiya, nerv tizimidagi zararlanishlar (enstefalit)ar, enstefalomielitlar) ko'rinshidagi ancha og'ir va kam uchraydigani ham qayd etiladi. O'lim oqibatlari ham bo'iishi mumkin. Enstefalitlar odatda sekin-asla sodir bo'ladigan allergik reaksiyalar ko'rinishida kechadi. AKDS vaksinasiga allergik reaksiyalar ko'prok uning ko'kyo'tal tarkibiy qismi tasirida vujudga keladi. Biroq difteriya va qoqshol vaksinalari ko'kyo'tal antigenidan ajratilgan hoida alohida kiritilganda ham tez sodir bo'ladigan allergik reaksiyalami keltirib chiqaradi. Ular ko'kyo'tal vaksinasi kiritilganiga qaraganda ancha kam holiarda kuzatiladi. Zardob kasalligining og'irlik darajasiga ko'ra uch shakli mavjud.", "Og'ir shakllarida harorat juda yuqori bo'ladi, badanning hamma sohalarini qamrab oluvchi turli ko'rinishdagi toshmalar, tananing ayrim qismlarida shishlar, og'iz bo'shiigining shiliiq qavatida enantemaiar, yuqori nafas yo'llarida kataral o'zgarishlar kuzatiladi. Me'da-ichak yo'lida enterit kurinishidagi o'zgarishlar bo'ladi. Miokardit va enstefalomeningit ham kuzatiladi. Limfatik bezlari yalliglanish extimoii ham bor. O'rtacha og'irlikdagi shakllarida yuqoridagi barcha belgilar kamroq rivojlanadi, teridagi o'zgarishlar ustunroq bo'ladi. Hamma belgilar tez orada kamayadi. U ikki haftagacha cho'zilishi mumkin. Engil shakllarida teridagi toshmalar qavarchiqlar ko'rinishida bo'lib, bu asosan preparat kiritilgan joyda kuzatiladi. Bunda limfa bezlari kattalashishi mumkin. Shuni takidlab o'tish lozimki, ko'p holiarda zardob kasalligi to'g'ri tashxislanmaydi.", "Zardob kasalligini davolash maqsadida gistaminga qarshi preparatlar, efedrin, kortikosteroidlar qo'llaniladi. Zardob kasalligini oldini olish emlashdan keyin yuzaga keladigan xar qanday reaksiyalar, emlash davom ettirish masalasini, hal qilish uchun allergolog bilan maslahatlashish lozimligini talab qiladi. Biror qo'shimcha kasalliklar bo'lgan holiarda emlash maqsadga muvofik emas. Allergik yallig'lanishni boshidan o'tkazgandan keyin 12 yilgacha emlash muolajalari to'xtatiladi. Emlashdan oldin infekstiya o'choqlarini davolash, tozalash ishlarini o'tkazish, bunda turli vitamin birikmalarini belgilash muxim ahamiyatga ega. Periferik qon tarkibida o'zgarishlar bo'lgan bolalarda (trombostitopeniya, leykopeniya, disproteinemiya) emlash muolajalari o'tkazilmaydi. Emlashdan oldin\nsinama o'tkaziladi (teri ichiga fiziologik eritma bilan 1:10 nisbatdagi 0,1 ml eritilgan vaksina kiritiladi).", "Sinama utkazilgandan 5 kun keyin emlash uchun lozim bo'lgan miqdordagi vaksinani kiritish mumkin. O'ziga xos o'ta sezuvchanilikni pasaytirish maqsadida emlashdan oldin antigistamin preparatlami belgilash mumkin. Bolalarda emlashdan oldingi davrda ovqatlanish rejimi (allergen maxsulotlarini istisno qilish) tavsiya etiladi. Turli vaksinalar bilan emlash orasidagi vaqt 2 oydan kam bo'lmasligi kerak. Zardob kasalligini oldini olish uchun diqqat bilan anamnez yig'ish, Bezredka usuli yordamida yoki gistaminga qarshi preparatlar ta'siri ostida emlash, zardobni globulinlardan tozalashni yaxsxilash tavsiya qilinadi. Zardob kasaliigi bo'lgan bemorlarda ot zardobiga nisbatan sensibilizastiya mavjudligini esda tutish lozim. Bazi mutaxassislar bir necha vaksinani bir vaqtda kiritish, ketma-ket kiritilishiga qaraganda xavfsizroq deb xisobllaydilar.", "Allergik reaksiyaning rivojlanishi vaksina va zardobning turiga ham bog'liqdir. Qoqsholga qarshi zardob bo'g'ma (difteriya) zardobiga qaraganda ko'proq allergik reaksiyalarga sabab bo'ladi. Ko'kyo'talga qarshi emlash muolajalari nafas yo'llari allergik kasalliklarini qo'zgatishi mumkin. Chechakka (ospa) qarshi emlash dermatozlar qo'zgalishiga sabab bo'ladi. Eng yaxshi emlash muolajaiarini ikki bosqichda: dastlab o'ldirilgan vaksinalar bilan, keyin esa tirik vaksinalar bilan o'tkazish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Emlashga mutloq moneliklar bo'lgan bolalarda yuqumli kasalliklami oldini olish maqsadida inson qonidan tayyoriangan yuqori immun xususiyatiga ega bo'lgan gammaglobulin kiritish mumkin, bu allergik kasallik bo'lib, organizmga har xil zardobiar va preparatlar yuborilganda rivojlanib, birikturuvchi to'qima va qon tomirlarining yallig'ianib shikastlanishi bilan harakterlanadi.", "Birinchi bo'lib Pirke aniqlagan va Artyus fenomenining generalizastiyalangan shakl deb qaralgan. Zardob kasalligini soni oqsil preparatlarining xiliga va dozasiga bog'liq. Hozirda esa nozologik birlik hisoblanadi. 1. Difteriyani davolashda zardob kasaliigi 20-85% hollarda kuzatiladi. Zardob kasalligining soni zardoblami fermentativ gidroliz elektrodializ yo'llari bilan tozalash natijasida 1-10% gacha kamaydi. 2. Immunologubulin preparatlariga reaksiya 0,06-0,06% hollarda kuzatiladi. Z. Go'dak yoshidagi bolalarda kam uchraydi. 4. Zardob kasalligidan o'lim juda kam, 50-100 mingdan 1 ta hoi, u\nham bo'Isa anafilaktik shokdan kelib chiqadi. Etiologiyasi. Geterologik yoki gomologik oqsil preparatlari antitoksik zardob hisoblanadi: •qoqsholga qarshi, •difteriyaga qarshi, • botulizmga qarshi, •gazh gangrenaga, • stafilakokkli infekstiyaga, •iion zahriga. Anliiimfostitar zardoblar.", "Asosiy zardob giperimmunlangan otlaming qonidan tayyorlanadi. Bu zardob oqsillari antigen hisoblanadi va zardob kasalligini chaqiradi. Patogenezi. Zardob kasalligi rivojlanishda bir qancha immun mehanizmlar ishtirok etishi natijasida antitela ishlab chiqariladi. Klinikasi. Kasallik kechishida bir qancha belgilar namoyon bo'ladi. Polimorfizm 85% teri o'zgarishi 70% istma, 25% limfa boylamlari o'zgarishi, 20% bo'g'imlarda o'zgarish. 1. Inkubasion davr (inekstiyadan so'ng 7-10 sutka). 2. Prodromal davrida «kichik simptomatika» kuzatiladi: •teri giperemiyasi va gipersteziyasi, •regionar limfatik bog'lamlaming kattalashganligi, • in'ekstiya o'mida va atrofida toshmalar paydo bo'lishi. 2. O'tkir davrda kasallik: •temperaturaning 39-40 gradusga ko'tarilishi, •bo'g'imlar qaqshashi bilan harakterlanadi, keyinchalik qichiydigan toshmalar (urtikariya) paydo bo'ladi.", "Toshmalar: qizamiqdagi toshmalarga o'xshash, skarlatinadagi toshmalarga o'xshash, papulavezikulyar, gemorragik turda bo'ladi. Toshrna toshganda isitma pasayadi. Bemor holsizlik, hansirash, yurak tez urishi, yurak sohasida og'riq, Arterial bosimning pasayishiga shikoyat qiladi. Auskultasiyada yurak tonlarining bo'g'iqligi. EKG da voltajning pasayishi (miokardit, ishemiya, infarkt). Kasallikning og'ir kechishida: •ovqat hazm qilish tizimi tomonidan-ko'ngil aynish, qusish, diareya, •ajratuv tizimida- o'choqli diffuz glomerulonefrit, •nafas tizimida tomonidan- emfizema, o'pka shishi. •jigar tomonidan- gepatit, •qon tomonidan- ieykostitoz, EChT oshishi. O'tkir davr 5-7 sutka davom etadi. Davolash Kasallikni davolash kasallikning turiga va og'irlik darajasiga bog'liq.", "Kasallik rivojlanishi boshlanganda anafilaktik shokga qarshi tadbir o'tkaziladi va og'ir darajasida garmonal terapiyaning qisqa kursi, infuzion terapiya (5% glyukoza, natriy hloming 0,9% li eritmasi, reosorbilakt). Kasallikning engil darajasida antigistamin dori vositaiari: dimedrol suprastin, tavegil, pipolfen, nosteroid yallig'lanishga qarshi dori moddalar: indometastin, voltaren, aspirin, reopirin. Siydik haydovchilar: fiirosemid, gipotiazid, verashpiron, laziks va teridagi qichishishlarga qarshi mazlar: advantan, elakon, fenistil kremlari tavsiya etiladi.Teridagi qichishishni kamaytirish uchun issiq vanna, 5% mentol spirti bilan terini artish. Profilaktikasi. 1. Sanastiya qilish. 2. Emlaganda reaksiya kuzatilsa allergolog maslahati. 3. Leykopeniya, trombostitopeniya bo'lganda emlash mumkin emas. 4.", "Tez kechar allergik reaksiyani oldini olish uchun zardob bilan birga adrenalin (teri orasiga) va antigistamin dori yuboriladi zardob yuborilgandan keyin antigistamin dorilar, kalsiy preparatlari, - efedren yuboriladi. 9 mavzu. Atopik dermatit,tasnifi, etiologiyasi. Atopik dermatit teri va uning hosilalari kasalligi bo'lib, er yuzida keng tarqalgan. Lekin uning nechog'lik keng tarqalganligini aniqlash juda murakkab. Chunki dermatit tashxisini qo'yishda aniq standartlar va hamjihatlik xujjatlari ishlab chiqilmagan. Hozirgi vaqtda atopik dermatit\nkech go'daklik va erta bolalik davrining kasalligi sifatida qabul qilinadi va er yuzining turli mamfakatlarida bolalaming 10 %dan 40 5%gachasi undan aziyat chekadi. Atopik dermatit yoshlar orasida (25 yoshgacha bo'lgan davr) tarqalgan kasalliklar ichida sakkizinchi o'rinni egallaydi.", "Erta bolalik davrida kasallikka mubtalo bo'lganlarning 40-60 %ida ulg'ayganidan keyin ham uning mavjud bo'lishi hamda persistik ravishda davom etishi ehtimoli juda yuqori. Barcha allergik kasalliklar singari atopik dermatit ham er yuzida keyingi 40 yil ichida avj olib bormoqda. Inson tanasi tashqi qoplamida rurli ko'rinishlarda namoyon bo'lib hayot sifatiga salbiy ko'rsatadigan bu kasallik uning asab tizimini va ruxiy holatini ham shikastlaydi. Shu bilan birga atopik dermatit boshqa turdagi atopik kasalliklar, xususan astmaning atopik shakli va allergik rinit kasaliiklari uchun yo'nalish nuqtasi bo'lishi ham mumkin. Bunday holat atopik dermatitni tibbiyotda hal kilinishi zarur bo'lgan dolzarb masalalar qatoriga qo'yadi. Atopik dermatitning tasnifi.", "Atopik dermatit terining surunkali yalliglanishi kasalligi bo'lib atopiyaga irsiy moilligi bo'lgan odamlarda erta bolalik davridan rivojlanadi va odam yoshiga qarab tananing turli soxalarida turli morfologik ko'rinishda terining qichishishi, simptomlarning takrorlanib turishi bilan namoyon bo'ladi. Atopik dermatitning yana bir tarqalgan nomi atopik ekzema. Ekzema so'zi yunon tilidan olingan bo'lib qaynab chiqish ma'nosini anglatadi va tanadagi har qanday toshmaga nisbatan qo'llanilib kelinadi. Ekzema so'zi tanadagi toshmalaming immunologik va patogistalogik asoslari hali to'liq o'rganilmagan davrda tibbiyot amaliyotiga tatbiq qilingan. Atopik dermatit ekzemaning bolalar orasida eng ko'p tarqalgan shakli bo'lib ba'zan \"ekzematoz dermatit\", \"infantil ekzema\", \"bolalik ekzemasi\" deb ham ataladi.", "O'zbekistonda va MDX Respublikalarida bolalar terisidagi har qanday toshmaga nisbatan ekssudativ diatez nomi qo'llaniladi. Bunday hilma hil talqinlar kasallik patofiziologiyasini tushunishdagi mavxumlikni aks ettiradi va uning rivojlanishi mexanizmlarini to'liq qamrab ololmaydi. Xozirgi vaqtda kasallik ikkita nom atopik dermatit va atopik ekzema nomlari bilan ataladi. Evropa allergologiya va klinik immunologiya akademiya (EAKlA)si 2001 yili atopik dermatitga nisbatan \"atopik dermatit/ekzema sindromi\" (ADES) atamasini qo'llashni taklif qilgan. Bu atamaga asos qilib atopik dermatit klinik namoyon bo'lishi jixatidan bir biriga o'xshash bir necha hil kasalliklaming majmuasi ekanligini olishgan. Atopik dermatit/ekzemaning kamida ikkita turi mavjudligi klinik izlanishlar natijasida isbotlangan. Bular allergik (ekzogen) va noallergik (endogen) dermatit/ekzemalar.", "Bemorlarning 70-85% da dermatit asosida allergik jarayon yotadi: ularda ma'lum ekzoallergenlarga bog'liqlik, allergik sinamalaming musbat javobi va immunoglobulin E miqdorining oshganligi qayd qilingan. 15-30% bemorlarda esa bunday holat kuzatilmagan va ulaming holati noallergik dermatit tushunchasi ostiga kiritilgan. Lekin amaliy shifokorlar uchun ADES atamasi ancha noqulayliklar tug'diradi va undan deyarli foydalanishmaydi. Kasalliklaming xalqaro tasnifi 10 qayta ko'rib chiqilishi vaqtida qabul qilingan xujjatga binoan kasallikka nisbatan atopik dermatit iborasi qo'llaniladi. Xorzirgi vaqtda atopik dermatitning hamma shifokorlar tomonidan e'tirof etiigan yagona tasnifi ishiab chiqilmagan.", "EAKIA tomonidan ADES ning rivojianishidagi ma'lum yoki tahminiy immun mexanizmlarga asoslangan quyidagi tasnifi taklif qilingan: ATOPIK DERMATIT/EKZEMA S1NDROMI (ADES) Allergik ADES Noallergik ADES lg-Е vositali ADES Ig-E vositasiz ADES Allergik ADES bemor anamnezida atopiyaga moyillik bo'lgan, ekzoallergenlar bilan bog'lik holda rivojlangan vaziyatlami nazarda tutadi. Bunda bemor qonida maxsus Ig-E aniqlansa Ig-E vositali ADES deyiladi. Allergik dermatitning boshqa guruxi, uning lg-Е vositasiz shakli asosida hujayra vositali immunmexanizmlar yotadigan allergik dermatitlar kiradi. Bunda bemoming sinamlari musbat ko'rsatkichlarga ega bo'ladi, terisidan olingan bioptatlarda yoki qonida maxsus allergenli T hujayralar ko'rinadi, lekin qonida maxsus Ig-E topilmaydi. Noallergik ADES tushunchasi endogen yoki kriptogen allergik dermatit iboralarini o'rniga qo'llanilishi kerak.", "Tasnif va undagi iboralar allergik dermatit haqidagi hozirgi bilimlar\nva tushunchalami inobatga olib, vaqtincha qo'llanilish uchun qabul qilingan. Dunyo shifokorlari oldida allergik dermatitni qaytadan ko'rib chiqish, uning immunologik va mikrogistologik mexanizmlarini o'rganish kabi ulkan vazifa mavjud. Bu tasnifhi bilish atopik dermatit genezini yaxshi tushunish, unga tashxis qo'yish hamda davolash uchun zarur. Atopik dermatitga bagishlangan va Rossiyada e'lon qilingan \"Bolalarda atopik dermatit\" (2001 y., 2004 y.) dasturi hamda \"Atopik dermatit: tashqi muoiaja\" (2002 y) xujjatiga binoan allergik dermatitning kechishi, kasallik davrlari va teri belgilarining tarqalganligiga asoslangan tasnifi. Atopik dermatitning etiologiyasi, keitirib chiqaruvchi omillari, patogenezi, tashxislash mezonlari, klinik belgilari, kechishi. Atopik dermatitda maxsus allergologik tekshiruvlar.", "Hamma allergik kasalliklar singari atopik dermatitning asosida ham irsiy omillar, murakkab immunologik jarayonlar va tashqi muxit omillarining o'zaro hamkorlikdagi ta'siri yotadi. Atopik dermatit omillarini ikkiga bo'lish mumkin: -atopik dermatit rivojlanishiga moyillik omillari; -hatarli omillar; Atopik dermatitning etiologik omillari: -atopik dermatit rivojlanishiga moyillik omillari; -atopik kasalliklarga irsiy moyillik Kseroz (terming quruqligi) Atopik dermatit rivojlanishini keitirib chiqaruvchi omillar: 1. Bakterial bo'lmagan allergenlar. a) . Ovqat allergenlari. b) . Ingalyastion (uy changi kanalari, uy hayvonlarining juni va epidermisi,suvarak allergenlari, o'simliklaming changgi) allergenlar. 2. Bakterial va zamburug' allergenlar. a) . Stap. Aureus. b) . Malassezia sympodialis (M.furfiir) v). Candida albicans. 3. Autoantigenlar. Atopik dermatit chaqiruvchi xavfli omillar. 1.", "Homiladorlik davridagi kasalliklar va toksikoz. 2. Homiladorlik va bolani emizish davrida parxezni buzish, chekish va boshqa turdagi zararli odatlar. 3. Bolani ovqatlantirishda sun'iy boqish usulini erta qo'llash. 4. Ijtimoiy va ekologik omiliar (yonion hayotiy shart sharoitlar). 5. Ovqat-xazm qilish tizimidagi s'zolarning surunkali /a funkstional kasalliklari 6. Parazitar invaziyalar. 7. Infekstiyaning surunkali o'choqlari Brcnxial astmada bo'lgani Icabi atopik dermathda ham rivqjianib ulgurgan kasallikni avj oldiruvchi, boshqacha aytganda o'zi a.dida allergenlik xususiyatiga ega bo'lmagan, lekin h ; bilan birga, ir:\u003c j\" • kasallikni kuchaytiradigan (maxsus bo'Imagan trfggsrlar) oi'kUrn rnavjud. Alisrgsnlik xususiyatiga ega bo'kragan, Ickin mavjud atopil. demutitni avj olishiga sabab boTadigan оглШаг: 1. Irritantlar. 2. Iqlim va ob-havo sharoitlari, 3. Ruxiy omiliar. 4.", "Endokrin omiiiar. 5. Ota-onaning kasbi bilan bog'liq omiliar. 6. Virusli omiliar. Kseroz (terinin quruqligi) atopik dr r.atitning asosiy fcolgilaridan biri hisoblanadi. Terming haddan ziyr u quruq bo'iishi uning himoya vazifasini izdan chiqaradi va teri a roallergenlar va imtantlaming o'tib ketishiga io'sqinlik qila olmay qoladi. Atopik dermatit bilan og'rigan bemorlaming ko'pchiiigda kseroz paydo bo dshi bilan yoki bir oz muddat o'tgach paydo bo'ladi va butun umr, atrof muhit sharoitlariga bog'liq ravishda, goh susayib (issiq va nam fasllarda), goh avjiga chiqib (sovuq va quruq fasllarda) davom etadi. Kseroz keratinostitlaming suvni bog'lash xususiyatining irsiy ravishda sust bo'iishi tufayli rivojlanadi. Bundan tashqari atopik dermatit bilan ogTigan bemorlarda suvni tranepidermal yo'l orqali ko'p yo'qotish va ter bezlari suyuqlik ishlab chiqarish faoliyatining sustligi kuzatiladi.", "Aniqlanishicha, bunday bemorlar epiderniisining muguz qatlamida steramidlar kam bo'ladi. Steramidlar muguz qatlamning transstellyulyar bo'shligida suvni bog'lab turuvchi asosiy molekulalar hisoblanadi va ulaming yetishmovchiligi teri quruqligi rivojlanishiga va u orqali ailergenlaming o'tib ketishiga birinchi sabab bo'lib xizmat qiladi. Atopik dermatitni keltirib cbiqaruvchi omillar. Nobakteriai allergenlar. Ovqat ailergenlari go'daklarda va hayotining dastlabki yillarini yashayotgan kichik yoshdagi bo! alar da atopik dermatit rivojlanishini boshlab beruvchi eng asosiy omil hisoblanadi. Bu ovqat ailergenlari yordamida sun'iy uslubda kasallik chaqirish sinamasini o'tkazish orqali aniqlangan. 75% bolalarda sinamaga javoban atopik dermatitga xos belgilar rivojlangan. Bulardan 85% da tuxumga nisbatan sezuvchanlik eng yuqori bo'lgan.", "Keyingi o'tkazilgan eiiminastion parxez tadbirlari atopik dermatit belgilariga ijobiy ta'sir ko'rsatgan. Ovqat ailergenlari natijasida rivojlangan o'rta og'irlikdagi va og'ir atopik dermatit kasallikning 33-39 %ini tashkil qiladi. Tuxum, sut, yeryong'oq va yong'oqlaming boshqa turlari, soya, mosh, no'xat, loviya, bug'doy, baliq atopik dennatit rivojlanishiga yoki uni avj olishiga eng ko'p sabab bo'ladigan ovqat maxsulotlari hisoblanadi. Atopik dermatit rivojlanishida ovqat maxsulotlari bola hayotining dastlabki yillarida ahamiyatga ega. 5 yoshga etgach bolalarda ilgari ko'tara olmagan ovqat maxsulotlariga nisbatan, ayniqsa eiiminastion parxezga amal qilib yurilsa, ko'nikma hosil bo'ladi.", "Lekin atopik dermatit bilan og'riyotgan bolalaming 1/3 qismida ovqat allergiyasi yoki ozuqa mahsulotlariga nisbatan noallergik tabiatli gipersezuvchanlik mavjud bo'lishi mumkin va bu ularda ko'pincha eshakemi yoki Kvinke shishi, me'da ichak yo'llidagi o'zgarishlar, respirator simptomlar, og'ir holatlarda esa anafilaktik reaksiyaiar ko'rinishida namoyon bo'ladi. Ovqat allergiyasi bo'lmagan yoki ozuqa mahsulotlariga nisbatan gipersezuvchanligi bo'lmagan holatlarda ham ba'zi ovqat maxsulotlari atopik dermatit kechishini og'irlashtirishi mumkin. Issiq va achchik, ovqatlar terida eritema chaqirib atopik dermatitdagi qichishishni kuchaytirishi, tarkibida salistilatlar tutadigan mahsulotlar (ayniqsa mevalar) esa semiz hujayralardan gistamin ajralishini rag'batlantirib atopik dermatitni avj oldirishi mumkin.", "Ba'zan bola rastioniga ilk bor qo'sxilgan maxsulotiar ham atopik dermatit belgilarini kuchayishiga sabab bo'lishi mumkin. Bu holat o'sha mahsulotga nisbatan bolada allergiya borligidan emas, balki unda yangi ovqatga ko'nikma yo'qligidan ham yuzaga keladi. Go'daklaming terisi va ovqat hazm qilish tizimi yangi turdagi ovqatga ko'nikishi uchun bir oz muddat kerak bo'ladi. 5 yoshdan katta bolalardagi atopik dermatit genezida\ningalyastion allergenlar: uy va kutubxona changgi, uy changgi kanalari, uy hayvonlarining yunggi va epidermisi yostiqlarning pari, o'simliklaming changgi muhim ahamiyat kasb etadi. Atopik dermatitning rivojlanishi va uning avj olishiga eng ko'p sabab bo'ladigan ingalyastion allergenlar uy changi kanalari (Dermatopagoides pteronissinus va farinae) hamda uy hayvonlari epidermisi hisoblanadi.", "Atopik dermatitning tananing shu allergenlar bilan eng ko'p muloqot qilishi mumkin bo'lgan qismlarida: yuzda, bo'yinda, boshda va qo'llarda rivojlanishi aynan o'sha allergenlarga nisbatan sezuvchanlikning oshib kelganligi ehtimolini oshiradi. Bu allergenlar ko'pincha o'rta og'irlikdagi va og'ir shakldagi atopik dermatitlarga olib keladi. Uyni allergenlardan tozalash tadbirlari kasallikning kechishiga ijobiy ta'sir etadi. O'simliklar changgi, xususan boshoqli o'simliklaming changgi va atopik dermatit o'rtasida bog'liqlik borligini 1949 yilda Tuft L. namoyish qilib bergan. Mavsumiy atopik dermatitga chalingan bemorlarda o'simlik changgi bilan o 'tkazilgan allergik sinamalaming musbat natijalari, ba'zi bemorlarda allergik dermatit simptomlarining daraxtlar gullashi davrida avj olishi bu bog'liqlikni tasdiqlaydi.", "Bundan tashqari bir qancha bemorlarning qonida o'simlik changlariga nisbatan maxsus IgE antitanalaming va maxsus allergenli T limfostitlaming topilganligi dennatit genezida o'simliklar changgining ahamiyatini kuchaytiradi. Bakterial va zamburug'li allergenlar. Keyinggi yillarda atopik dermatit patogenezida mikroorganizmlaming ahamiyati keng ko'lamda o'rganilmoqda. Mikroorganizmlar atopik dermatit kechuvida, asoratlami rivojlanishida, allergen sifatida va superantigenlik xususiyatiga ega toksiniar ishlab chiqaruvchi omil sifatida ta'sir etishi aniqlangan. Mikroorganizmlardan eng ahamiyatli va eng ko'p o'rganilgani tilla rangli stafilokkok (Stapylococcus aureus) hisoblanadi. Atopik dermatitga chalingan bemorlar terisining shikastlangan va shikastlanmagan qismlarida S.aureis koloniyalari soni ortadi.", "10 ta kasaldan 9 tasida teri qoplamasining 90 %i bu mikroorganizmlar tomonidan egallab olingan bo'ladi. Sog'lom odamlar terisida esa bu ko'rsatkich 5% ni tashkil qiladi. Bundan tashqari. ko'pchilik bemorlar qonining zardobida stafilokokkga qarshi maxsus Ig E antitanalar miqdori baiand ko'rsatkichlarga ega bo'ladi. Lekin, shu bilan birga, atopik dermatit patogeneziga eng ahamiyatli ta'sirni S.aures ishlab\nchiqaradigan, superantigenlik xususiyatiga ega bo'lgan ekzotoksiniar ko'rsatadi. Ular oddiy allergik jarayonlami inkor etgan holda T limfostitlar qayta taqsimlanishini rag'batlantirish yo'li bilan immunjavob chaqirish qobiliyatiga ega. Bunda ular keratinostitlami va antigenlik hususiyatini namoyon qilairuvchi hujayralami faollashtirib, yoki o'zlari bevosita allergen sifatida ta'sir etib maxsus IgE antitanalar ishlab chiqarilishini kuchaytiradi.", "Stafiiokokklarning ekzotoksinlari CLA+T limfostitlarining apoptoz jarayonini kamaytirib atopik dermatitdagi yallig'lanish surunkali shaklga o'tib ketishiga sabab bo'ladi. Bundan tashqari stafiiokokklarning superantigenlari noallergik atopik dermatitda T limfostitlarini faollashtirib yalliglanish stitokinlarini ishlab chiqarilishida va terida yalliglanish jarayoni rivojlanishida ishtirok etadi. Petyrosporum ovale yoki Petyrosporum orbiculares nomi bilan ham ataladigan Malassesia sympodialis (M.fiirfur) nomli lipofil zamburug'iar seboreyali dermatitga chalingan bemorlaming terisiga o'mashib oiib bosh, yuz, buyin va tananing yuqori qismida dermatit chaqiradi. Atopik dermatitga chalingan bemorlaming 49% ida yuqoridagi zamburug'larga nisbatan maxsus IgE antitanalar topiladi. Boshqa turdagi dermatofillardan Candida albicans atopik dermatitda eng ko'p uchraydigan zamburug'lar hisoblanadi.", "Asabiylashish atopik dermatitning avj olishiga sabab bo'ladigan muhim ruxiy omil hisoblanadi. Aksariyat bemorlarda kasallikning avj olishi asabiylashish holatidan so'ng kuzatiladi. Bolalarda gipotalamus adrenalin tizimi oxirigacha rivojlanib ulgurmaganligi tufayli asabiylashish vaqtida ularda noradrenalin ishlab chiqarilishi va shu tariqa dermatitdagi teri yaliiglanishi belgilarini kamaytirilishi etarli darajada bo'lmaydi. Oqibatda ruxiy aziyat chekish bolalardagi atopik dermatit belgilarini kuchliroq avj oldiradi. o'rta og'ir va og'ir turdagi atopik dermatitda bemorlaming tungi uyqusi buziladi va kunduz kundagi faolliklari salbiy tarafga o'zgaradi. Bu o'z navbatida depressiya holatini chaqiradi.", "Atopik dermatiti bor bemorlar terming ta'sirlanishi bilan boradigan har qanday ish faoliyati (jumladan tez tez qo'lni yuvish, rezina qo'lqoplarni uzoq vaqt taqib yurish, grim qilish) dan voz kechishlari va asabiylashish holatlari yuz berishi mumkin bo'lgan vaziyatlardan o'zlarini olib qochishlari kerak. Atopik dermatitning patogenezi. Atopik dermatit rivojlanish omillari ko'p bo'lgan, asosida irsiy\nmoyillik hamda teri to'sqinlik faoliyatining nuqsoni yotadigan kasallik. To'sqinlik faoliyati buzulishi ekzoailergenlaming teri orqali o'tib immuntizimni faollashishiga olib keladi. Atopik dermatitga chalingan bemorlaming 80 %ida tez turdagi allergik reaksiya chaqirib, reaksiya belgilarini terida namoyon qiluvchi turli allergenlarga nisbatan maxsus IgE antitanaiar miqdorining yuqoriligi aniqlangan. Aeroallergenlar ingalyastiya usulida kiradi yoki teri orqali ham o'tishi mumkin.", "Teridagi Langergans epidermal hujayralari teri immuntizimining tarkibiy qismiga kiradi. Ular teri orqali o'tgan allergenlarii tutib qolib teri immuntizimining tarkibiy qismini tashkii qiluvchi epidermal hujayralar kirgan allergenlami tutib qoladi. Atopik dermatitni tashxislash mezonlari. 1980 yilda Hanifin va Rajica atopik dermatitning tashxisiy rnezonlarini taklif qilishgan. Bu mezonlarga bir necha bor o'zgartirishlar kiritilgan va to'ldirilgan. Amerika Dermatologlar Akademiyasi yilda atopik dermatitga bag'ishlangan konferensiyada tashxis mezonlarining eng zamonaviy shaklini taklif qildi: Atopik dermatitning klinik mezonlari ( Eichenfield L.F., 11 a n if In J.M. et al, 2003) A. Asosiy mezonlar (doiiniy ravishda bo'ladi) 1. Qichishish. 2. Ekzema (o'tkir, o'tkir osti, surunkali). a) xos morfologik o'zgarishlar. b) Surunkali yoki qaytalanuvchi kechuvi.", "Shikastlanishning maxsus o'ziga xosligi. 1) . Go'daklarda va bolalarda yuz, bo'yin va yoziluvchi yuzalami qoplavdi. 2) . Bukuluvchi yuzalar har qanday yoshda shikastlanishi mumkin. 3). Chov va qo'ltiqosti sohalarining shikastlanishining oldini olish. B. Muqim mezonlar (ko'p holatlarda mavjud bo'ladi, qo'shimcha ravishda tashxisni tasdiqlaydi) 1.Kasallikning erta bolalik davrida boshlanishi. 2. Atopiya. a) Anamnezida irsiy moyillik bo'lishi. b) IgE sezuvchanlikning mavjudligi. 3. Kseroz (terming quruqiigi). C. Qo'shimcha mezonlar (xos bo'lmagan, lekin tashxisni tasdiqlashga ko'makdosh). 1. Tomirlar ta'sirchanligining izdan chiqishi (yuzning siniqqanligi, oq dermografizm). 2. Terida ifodali follikulyar su'rat (keratosis pilaris- kafit terisi ko'rinishidagi kuchli o'zgarish, ixtioz). 2. Ko'zda va uning atrofida (periorbital) o 'zgarishlar. 3.", "Boshqa maxalliy o'zgarishlar (og'iz atrofi, quloq atrofidagi shikastlanishlar). 4. Perifollikulyar akstentuasiya lixenifikasiya prurigo. Atopik dermatitning asosiy 6 ta belgisi mavjud: 1. eritema (giperemiya) 2. snish/papula 3. ekssudastiya/qatqaloq 4. ekskoriasiya 5. lixenifikasiya 6. teri quruqligi asos qiiib olinadi. Atopik dermatitning klinik belgilari. Atopik dermatitning klinik belgilari bemoming yoshiga va kasallikning davriga qarab turli xil ko'rinishda namoyon bo'lishi mumkin. Atopik dermatit aksariyat hollarda erta bolalik davrdan boshlanadi. Bolalarda 3 oylik davr kasallik boshlanishining ilk davri hisoblanadi. Ta'kidlash joizki, kasallik qancha erta boshlansa, uning kechishi shuncha ogir bo'ladi. Qichishish. Atopik dermatit namoyon bo'lishining eng asosiy belgilaridan biri hisoblanadi.", "Atopik dermatitning o'rta og'ir va og'ir shakllaridagi qichima bemorlar hayotining sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ko'p hollarda bemorlar teridagi toshmalarga emas balki, kechki vaqt va ayniqsa tunda boshlanib avj oladigan, chidab bo'lmaydigan darajada kuchli kichimaga shikoyat qiladilar. Shu bilan birga, atopik dermatitda qichishish besabab, o'z-o'zidan boshlanishi mumkinligini ham e'tirof etish kerak. Atopik dermatitning tana bo'ylab tarqalishi va teri jarayonlarining boshlanishi jarayoni hisoblanadi. Qichishishning patofiziologiyasi aniq emas. Zamonaviy izlanishlar natijasiga ko'ra, boshqa allergik dermatozlar, xususan eshak emi va Kvinke shishidan farqii o'laroq, atopik dermatitdagi qichishishda\ngistamin asosiy mediator hisoblanmaydi.", "Bu kasallikda proteazalar, prostaglandinlar, neyropeptidlar, kininiar, astetilholin va stitokinlar qichishish keltirib chqarishi yoki gistamin ishlab chiqarilishini kuchaytirishi mumkin. Shu sababdan atopik dermatit qichimasida gistaminga qarshi dori vositalar emas baiki glyukokortikosteroidlar, kalstinevrin ingibitorlari va fototerapiya samaraliroq ta'sir ko'rsatadi. Ekzema teri shikastianishining turli tuzilishdagi toshmalar bilan namoyon bo'iuvchi belgiiari majmuasidir. Atopik dermatitning o'tkir davrida eritema, papula, vezikula, infiltrastiya va shish ko'rinishida, surunkali davrida esa lixenifikastiya ko'rinishida bo'ladi. Atopik dermatit qichima chaqiruvchi toshma emas, baiki toshmaga olib keluvchi qichima degan umumiy fikr haqiqatdan bir oz yiroq, chunki yengil papulali toshmalar terining atopik dermatitdagi birlamchi shikastlanishi hisoblanadi.", "Shu bilan birga atopik dermatitda teri shikastlanishi o'ziga xos va turlicha bo'lishi mumkin. Kseroz (terining quruqligi) atopik dermatitning qushimcha mezoni bo'lsada, hamma bemorlarda kuzatiladigan beigi hisoblanadi. Terining quruqligi terining nafaqat shikastlangan qismlarida, baiki uning boshqa, sog'lom joylarida ham ko'rinadi. Teri follikulyar ko'rinishining kuchayishi (keratosis pelaris) soch follikulalarini keratinlashishidagi yetishmovcxilik natijasida yuzaga keladi va odam terisi \"tovuq teri\" yoki qumqog'oz ko'rinishga ega bo'lib qoladi. Bu beigi atopik dermatit bilan og'rigan bemorlaming taxminan 55 % da bo'ladi va odatda qo'llaming yoziluvchi vuzalarida, sonda, belning pastki qismlarida hamda yuzda, ko'pincha bolalarda va o'smirlarda kuzatiladi.", "Atopik dermatitning ko'z va ko'z atrofi (periorbital) belgiiari allergik soyalar, Denni Morgan chiziqlari, atopik kcratokon'yunktivit. katarakta hamda keratokonus ko'rinishlarida namoyon bo'lishi mumkin. Allergik soyalar ko'z atrofida, ko'p hollarda esa pastki qovoqdarda ko'rinadi va 60 % hollarda hamma atopik kasalliklar, jumiadan atopik dermatitda ham kuzatiladi. Atopik dermatitning (davriy) belgiiari. Atopik dermatitda shikastlanish tarqalishining va morfologiyasining yoshga bog'liq holdagi ma'ium xususiyatlari, boshqacha aytganda maxsus \"andozaviy\" ko'rinishga ega bo'lgan (maxsus) davriy shakllari mavjud. Yoshga bog'Iiq uchta davr taffovut\netiladi: go'daklik davri (tug'ulishdan 2 yoshgacha), bolalik davri (2 yoshdan -13 yoshgacha), o'smirlik va etuklik davri (12 yoshdan katta bolalar). Atopik dermatitning davrlarga bo'linishi klinik jihatdan asosli bo'lsada, shartli hisoblanadi.", "Chunki davriylik, andoza hamma holatlarga ham aniq mos kelavermaydi, ya'ni bunday bo'linishda qonuniyat mavjud emas. I- davrda atopik dermatit ko'proq terining qizarishi, shish, tez rivojlanib qatqaloqlarga aylanuvchi eksudativ shaklda namoyon bo'ladi. Shikastlanish yanoqlar, iyak, ba'zan boshning sochli qismi, peshona va ensa sohalarini egallaydi. Jarayonga qo'l va oyoqlaming yoziluvchi yuzalari va belning pastki qismlari jalb etilishi mumkin. Dastlab chegarasiz shish, eritema paydo bo'ladi. Keyin tez yorilib suvlanadigan papula va vezikula toshmalari chiqadi. Odatda jarayon simmetrik bo'ladi va kuchli qichishish bilan davom etadi. II - davrda teri yalliglanishining ekssudativ komponenti kamroq ifodalangan ko'rinish oladi va oldingi o'ringa lixenifikastiya chiqadi. Bu holat yalliglanishning surunkali ko'rinish olayotganiga ishora qiladi.", "Jarayon tirsak - bilak bo'g'imining yuzasi, taqim, quloqorti va bo'yin, bilak - kaft va to'piq bo'g'imlarining bukiluvchi yuzalarida namoyon bo'ladi. Eritema, papula, ekskoriastiya, terining qalinlashishi va uning ko'rinishining kuchayishi (lixenifikastiya), terining yorilishi, unda baliq tangasi ko'rinishli va qipiqlanuvchi qazg'oqlarning paydo bo'Iishi shu davrga xos belgilar hisoblanadi. Odatda bu davrda bemoming yuzi toza bo'ladi, lekin, o'rta og'ir va aynikea, og'ir atopik dermatitda facies atoicus shakllanis'ni mumkin. Bunda bemoming yuzi oqish yoki ko'kimtir tus oladi, ko'zlarining ostida to'q rangli doyra (\"charchoq nazar\") paydo bo'ladi, pastki qovoqda burmalar (Denni-Morgan chiziqchalari) hosil bo'ladi, lablar yoriladi, atopik xeylit (labni hadeb yalayverish oqibatida) rivojlanadi. III - davrga faqat lixenifikastiya xos.", "Lekin kasallik avj olganda namlanuvchi vezikula va papulalar paydo bo'Iishi mumkin. Shikastlanish tananing yuqori qismida: yuz, boshning sochli qismi, buyin, qo'Ilaming hamma tomomnida joylashishi mumkin. IV- yoshga bog'lik bo'lgan davriy belgilami jadval shaklida keltiramiz:\nAtopik dermatitning yoshga bog'liq A t o p ik d e r m a t it n in g I - d a v r ( g o 'd k lik ) 11- d a v r ( b o ! a lik b e lg ila r i I t u g 'u lis h d a n 2 ) 2 v o s h d a n -1 3 y o sh gach a y o sh gach a H I- d a v r ( o 's m ir lik v a e t u k lik ) 12 y o sh d a n k a tta Q ic h is h is h +++ - /+ T o s h m a la r eritema, papula, vezikula 1.", "Turg'un O'rta og'ir va eritema, papula, o g 'ir shakiida ekskoriastiya suvli papula, vezikula e k s s u d a t iy a / + + /- -/+ + S u r u n k f li d a v r g a o 'tih i - ++ T e r i n i n g y o r ilis h i - ++ - +++ _ -/+ lix e n if lk a s t iy a ++ _ S h ik a s t la n is h s o h a ia r i yonoqlar, iyak, tirsak - bilak boshning sochli bo'g'imi, qismi, peshona, taqim, bilak бошкинг ensa kaft bo'g 'imi, to'piq. soxasi Tananing yuqori qismida F a c ie s a t o p ic u s shakllanmaydi shakllanishi shakllanadi Atopik dermatitning kechishi. Atopik dermatit surunkali, takrorianib turishga moyil bo'lgan holda, ba'zan avj olib kechishi, ba'zan esa sababsiz, o'z-o'zidan tinchib qolishi bilan ifodalanadi. Ba'zi hollarda atopik dermatitning qisqa muddatli shakliari ham uchraydi. Bolalaming yonoqlaridagi chegarali o'tkir toshmalar va tarqoq ekzematoz toshmalar odatda iz qoidirmay ortga qaytib ketadi.", "Taxminan bolaiar 2 yoshga kirganlarida yoki 5 yoshga yetgunlarigacha bo'lgan davrda sog'ayib ketadilar. Qolganlarida esa kasaliik uzoq vaqt, takrorianib turishga moyil ravishda kechadi. Shu bilan birga, ko'p hollarda atopik dermatit engi! shaklda kechadi va oson davolanadi. Bola atopik dermatitga hayotining lchi yilida chalinsa, uning davolanishi ancha engil bo'ladi degan taxmin mavjud bo'lsada, kasaliik qancha erta boshlansa uning kechishi shuncha og'ir bo'ladi va u persistik shaklga o'tishga moyil bo'ladi degan umumiy fikr fanda saqlanib qolgan. Atopik dermatit nasldan naslga o'tish xususiyatiga ega va ko'p hollarda unga boshqa allergik kasalliklar, jumladan bronxial astma, ovqat allergiyasi, allergik rinit, terininng takrorianib turuvchi\ninfeksiyalari hamroh bo'lishi mumkin. Atopik dermatitning asoratlari. 1. Eritrodermiya. 2.", "Ikkilamchi infekstiyalar: baktedal, zarr.burug'li va virusli infeksiyaiaming qo'shilishi. 3. Ko'zda namoyon bo'ladigan asoratlar. 4. Ruxiy holat asoratlari. 5. Bolalaming o'sishida ro'y beradigan asoratlar. Eritrodertniya atopik dermatitning eng cg'ir asoratlarivLn bin hisoblanadi. U bemor teri qoplamlari unuimiy ftnydonining eriicma, ekksudastiyali infiltiastiya, lixenifikastiya va q'piqbnish kc'drJjhida kechadigan shikastlanishi ko'rinishida narncycn boTadi. bmkastlanish zaxarlanishning umumiy belgilari: tana harorathirg ko'faribhi, varaja, limfoadenopatiya, qon fonmilasining o'zgarishi bilan bcradi. Sunday holat juda og'ir bo'Iib, ba'zan bemorning o'li.ni bilan yakunlanishi mumkin. EritrodeiTniya atopik dermatitning cg'ir yoki muqirn bo'lmagan shakllarida rivojlanishi mumkin.", "Eritrodernriya rivojlsngan bemor gidrotasion muolaja, tana haroradni nazorat qilib turishga yo'naltirilgan davo choralari, glyukokortikosleroid va bakteriyaga qarshi davo vositalarini qo'llash uehun zudlik bilan siiifoxonaga olib borilishi kerak. Atopik derrnatit ko'pincha ikkilamchi infekstiyalar: bakteriyalar, zamburug'lar ' i viruslaming qo'shilishi ko'rinishida asoratlar beradi. Bakteriyalardan: stafiiakokklar va sterptokokklar tegishiicha stafiiodermiya va sterptodermiya chaqirishi hamda impetigo, follikulitlar, furunkullar ko'rinishida namoyon bo'iishi mumkin. Bulaming natijasida ba'zan septistemiya rivojlanishi mumkin. Bolalarda atopik dermatitning infeksiyali asoratalari juda tez vujudga kelish xususiyatiga ega. Zamburug'lar ham atopik dermatitni asoratli kechishiga sabab bo'lishi mumkin.", "Zamburug'laming qo'shilishi natijasida atopik dermatitning avj olishi tez-tez namoyon bo'ladi, terining eksudativ jarayonlari davri cho'ziladi. Mog'orsimon zamburug'lar (Candida albicans) va mog'or zamburug'iari atopik dermatitda eng ko'p asorat beradigan zamburug'lar jumlasiga kiradi. Terining shikastlanishi aniq chegaraviy ko'rinish oladi, yaralaming atroflari bir oz ko'tarilib qoladi, ba'azan shikastlangan joylarda o'yilishlar ko'zga tashlanadi, shikastlanish quloq orti burmasida, chov son burmasida, jinsiy a'zolar atrofida va barmoqlar hamda oyoq\npanjalari oralig'ida joylashishi mumkin. Zamburug'li asoratlar natijasida shikastlangan sohalardan o'ziga xos badbuy hid keladi. Bolalarda atopik dermatitning zamburugli asoratlari shiliik qavatlar (og'iz bo'shlig'i, ichak va anogenital sohalar)ning zamburug'li shikastlanishi bilan hamkor ravishda kechishi mumkin.", "Viruslar atopik dermatitda og'ir kechadigan asoratlarga sabab bo'lishi mumkin. Eng ko'p uchraydigan viruslardan uchuq virusi (erpes simplex), so'gal virusi hamda kontagioz mollyusk viruslarini keltirish mumkin. Bular atopik dermatitdagi teri yalliglanishi jarayonlarini avj olishiga olib keladi. Uchuq virusli infeksiya atopik dermatitda og'ir kechishi, tananing hamma sohalariga tarqab ketishi va Kaposhi uchuqli ekzemasiga sabab bo'lishi mumkin. Klinik jihatdan guruhlangan suvli pufakchalar ko'rinishida kechadi va odatda bemoming yuzida namoyon bo'ladi. So'galli virus ko'pincha 5 yoshdan katta bolalarda rivojlanishi mumkin. Ko'zdagi asoratlar keratokonus va katarakta ko'rinishida namoyon bo'ladi. Keratokonus ko'z soqqasi shaklining buzilishi bo'lib, og'ir kechadigan atopik dermatitda rivojlanadi.", "U ko'z shox pardasining degenerativ o'zgarishi va susayishi natijasida shakllanadi va ko'rish qobiliyatining pasayishiga olib keladi.. Atopik dermatitdagi azobli qichishish, uyquning buzilishi va tashqi ko'rinishdagi o'zgarishlar bemorlaming va ayniqsa bolalarning ruxiy holatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ularda haddan tashqari uyatchanlik, jur'atsizlik va odamovulik shakllanib boradi. Bunday bemorlar doimiy ruxiy daldaga, ba'zan esa ruxshunos mutaxassis yordamiga muxtoj bo'ladilar. Atopik dermatitning og'ir shakli bilan og'rigan bolalarning ba'zilari o'sishdan ortda qoladilar. Bunga birinchi sabab bevosita atopik dermatitning o'zi bo'lsa, ikkinchi sabab davolasii maqsadida haddan ziyod ko'p qo'llaniladigan tizimli glyukokortikosteroidlar bo'lishi mumkin. Qiyosiy tashxislash.", "Atopik dermatitning klinik belgilari o'ziga xos belgilar majmuasidan iborat bo'lsa, teri jarayonlarining joylashish o'mi yoshga mos ravishda namoyon bo'lsa kasallikni tashxislash qiyinchilik tug'dirmaydi. Lekin ba'zan atopik dermatitni teri yalliglanishi bilan boradigan boshqa kasalliklardan farqlash zaruriyati mavjud bo'ladi. Go'daklik davrida rivojlangan atopik dermatitni seboreyali dermatitdan farqlash kerak. Dermatitning ikkala shaklida ham kasallikning teri belgilari boshni, uning sochli qismini shikastlaydi. Lekin atopik dermatitdan farqli o'laroq seboreyali dermatitda boshdagi toshmalar yog'li, sariq rangli yaralardan iborat bo'ladi, kuchli qichishish va kseroz kuzatlmaydi. Q o'tir kasalligida bemomi qattiq qichishish bezovta qiladi, kasallik bolalarda ham kattaiarda ham uchrashi mumkin.", "Shu bilan birga, qo'tir yuqumli kasalliklar sirasiga kirganligi sababli, bir vaqtning o'zida u oiianing boshqa a'zolarida ham kuzatilishi mumkin. Toshmalar asosan qo'i va oyoqlarda joylashadi, atopik dermatitdan farqli ravishda, yuz terisini shikastlamaydi, va unda kseroz kuzatilmaydi. Atopik dermatitda mahsus allergologik tekshiruv. Terida allergik sinamalar o'tkazish, allergenlar vositasida sun'iy ravishda kasallik chaqirish (provokasion sinama) uchun sinamalar o'tkazish hamda laborator uslubda maxsus allergenli IgE-antitanalar mavjudligini aniqlash kiradi. Atopik dermatitning o'rta og'ir va og'ir turlariga chalingan bolalaming 1/3 qismida ovqat allergenlariga nisbatan sezuvchanlik baland bo'ladi va bu sezuvchanlik bilan atopik dermatit orasida bevosita bog'liqlik kuzatiladi.", "Bunday bemorlarda qaysi maxsulotlarga nisbatan sezuvchanlik mavjudligini aniqlash va shunga binoan eliminastiya tadbirlarnini qo'llash atopik dermatitdagi teri belgilarini keskin kamayishiga yordam beradi. Ovqat allergenlariga nisbatan sezuvchanlik oshib ketganligini aniqlash uchun ovqat allergenlari bilan teri sinamalari va provokasion sinamalar o'tkaziladi. Ovqat maxsulotlariga nisbatan sezuvchanlikning oshib ketishi odatda go'daklarda hamda kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladi. Katta yoshli bolalar va kattaiarda sezuvchanlik asosan ingalatsion allergenlarga nisbatan rivojlanadi va ularda allergiya faqat atopik dermatit ko'rinishida emas balki respirator belgilar bilan ham namoyon bo'lishi mumkin.", "Ingalatsion allergenlarga sezuvchanlikning oshib ketganligini shu turdagi allergenlar vositasida terida allergik sinamalar o'tkazish, va agar respirator belgilar ham kuzatilsa, zaruriyatga qarab, provokatsion sinamalar o'tkazish bilan aniqlanadi. Atopik dermatitda hamma sinamalar kasallikning remissiya davrida, teri sinamalari esa terining shikastlanmagan sohalarida o'tkazilishi zarur. Atopik dermatitni davolash va oldini olish. Davolashning umumiy tadbirlari: maxsus alergologik sinamalar natijasida aniqlangan allergenlarga nisbatan eliminatsiya tadbirlar maxsus bo'lmagan iritantlardan muxofazalanish terini namlashga va uni yumshatishga yo'naltiriigan choralar katta yoshli bemorlarga va atopik dermatitga chalingan bolalarning ota-onalariga parvarish usullarini o'rgatish.", "Ovqat allergenlari tufayli rivojlangan atopik dermatit va ovqat maxsulotlariga sezuvchanligi oshib ketgan, lekin asosida allergik jarayonlar yotmaydigan allergik dermatitda maxsus eliminastion parxez buyurish maksadga muvofiq bo'ladi. Bu parxezda bemor faqat o'zida kasallikning belgilari avj olib ketishiga sabab bo'ladigan maxsulotlami iste'mol qilishdan saqlanadi. Atopik dermatitga bevosita aloqasi yo'q bo'lgan ovqatlardan uzoq vaqt saqlanib yurish, boshqacha aytganda, maxsus bo'lmagan parxez bemorda vitaminlar va minerallar tanqisligini keltirib chiqarishi va tegishlicha, davo samarasini pasaytirishi mumkin. Gipoallergen parxez kasallik «avj olgan davrda buyuriladi, boshqa vaqtlarda uni kengaytirish kerak bo'ladi. Bemorlar gistaminga boy mahsulotlarni yoki gistamin ishlab chiqarilishini raxbatlantiradigan maxsulotlami, issiq va achchiq taomlami iste'mol qilmasliklari lozim.", "Ba'zi maxsulotlami, masalan beta kerotinga boy bo'lgan sabzi sharbati, asosiy yog' kislotalari tutadigan maxsulotlami (qora smorodina urug'ining yog'i, lasos balig'ining moyi) iste'mol qilib Parish tavsiya qilinadi. Dengiz suv o'tlari yod va boshqa minerallarga boyligi bilan foydali hisoblanadi. V guruhi vitaminlari, ayniqsa V6 va V5, A vitamini, E hamda S vitaminlari atopik dermatitda foydali hisoblanadi. Uy changgi kanalariga nisbatan sezuvchanligi oshib ketishi natijasida rivojlangan atopik dermatit va respirator belgilar bilan hamkorlikda kechayotgan atopik dermatitda eliminastiya tadbirlari kanalami yo'qotishga qaratilgan bo'lishi kerak. Buning ahamiyati katta, chunki bemorda keyinchalik respirator allergiya, xususan bronxial astma rivojlanishini oldini oladi. Atopik dermatitda teri parvarishi tadbirlari, terlashga sabab bo'ladigan jismoniy mehnat va mashqlar bilan shug'ullanmaslik.", "Qattiq va yungli matolardan tikilgan kiyimlar kiymaslik. Yotoqxonalami sovuqroq ushlash (20 S darajadan balar.d emas). Kiyimlami va yotoq anjomlarini yuvishda fermentli qo'shimchalar tutadigan yuvish vositalaridan foydalanmaslik. Yuvinish vaqtida qattiq va dag'al mochalkalar bilan ishqalanmaslik. Vanna yoki dush qabul qilishda suvni isitib yubormaslik. 10 mavzu. Bolalardagi allergik kasaliklarning turlari va davosi. Ekssudativ diatez- bu kasalikda ten va shilliq parda juda ta'sirchan bo'lib qoladi, shu sababli organizmning infeksiyaga qarshilik ko'rsatish kuchi susayadi. Bola allergiyaga moyil bo'lsa, eksudativ diatezning belgilari bola tug'ilgandan keyin birinchi haftalaridayoq paydo bo'ladi. Bu belgilar bola 2-3oylik bo'lganda yaqqol yuzaga chiqadi. 5-6 oylikdan boshlab zo'rayadi, 3-5 yoshda asta-sekin kasallikning belgilari narnoyon bo'lishi kamayib boradi.", "Eksudativ diatezning klinik belgilari yuzaga chiqqan vaqtdan boshlab o'tkaziladigan labaratoriya tekshiruvlari bola organizmida katta o'zgarishlar borligini ko'rsatadi, moddalar almashinuvi jarayoni, shu jumladan, awalo tuz suv almashinuvi izdan chiqadi. Eksudativ diatezi bor bolalaming vazni meyorda bo'lmaydi, bolalarda yog'ning singishi sekinlashadi, qonda yog' moddalari 250-300% mg o'miga 450-600 mg% ga etadi. Natijada kapillyarlarda qon harakati ancha sekinlashishi mumkin. Shuning uchun ham keyingi vaqtlarda eksudativ diatez allergik holatdir, degan fikr ilgari surilmoqda, haqiqatdan ham ko'pchilik bolalardagi allergik kasalliklar (ekzema, bronxial astma va boshqalar)ning yuzaga kelishida eksudativ diatez muhim o'rin egallaydi. Eksudativ diatez belgilarini ko'zdan kechirganda awalo bola terisida ro'y beradigan o'zgarishlarga ahamiyat berish kerak.", "Bolaning terisi va shilliq qavatiari oqimtir bo'ladi. Bola vazni meyordan ortiq bo'ladi, ba'zi bir bolalarda buning aksi ham bo'lishi mumkin. Bola tug'ilgandan so'ng birinchi haftadayoq tizza bo'g'imi va qoshlari ustida sariq tusli dog'lar (meyergofer dog'lari) paydo bo'ladi. Bolaning qo'ltig'ida, chog'ida, bo'ynida va quloqlari orqasidagi teri suvchirab turadi. Bola l,5-2oylik bo'lgandan boshlab, lunji qipiqlanib qizaradi, qoshlari ustida, bosh hiqildoq atrofida yog'li qasmoq paydo bo'ladi. Eksudativ diatez bilan og'rigan bolalar tez tez respirator kasalliklarga chalinib turadi. Bunday bolalar zotiljam bilan og'rib qolsa kasalik og'ir kechib uzoq davom etishi mumkin. Meda-ichaklardagi\no'zgarishlar tez-tez ich ketishiga, ba'zi hollarda esa aabziyatga oiib keladi. Eksudativ diatezni davolashda awalo boianing ovqatlanish tartibiga ahamiyat berish kerak.", "Boiani faqat bir xil ovqat bilan ovqatlantirish, hamda boiani ko'krakdan barvaqt ajratish ham boianing o'sishdan orqada qolishiga sabab bo'lishi mumkin, hech qanday ovqat ona suti o'mini bosa olmaydi. Boiani vaqti-bevaqt noto'g'ri ovqatlantirish, juda to'ydirib emizish yoki ovqatlantirish noto'g'ri hisoblanadi. 2-3yoshga etmagan bolalarga kuchli allergen hususiyatga ega bo'lgan ovqat (tuxum, asal, shokolad, какао) bermagan ma'qul, chunki ular diatezni zo'raytirib yuborishi mumkin. Bola bir yoshdan oshgach o'simlik moyi qo'shib tayyorlangan ovqatlami berish tavsiya qiiinadi. Bulardan tashqari bolaga beriladigan ovqatlar vitamin А, К, B2, B6, C va PP ga boy bo'lishi kerak. Bola terisining yallig'langan joylariga kun cheredali va romashkali vannalar qilib turish kerak. Bunda o'simlik moyi, bolalar kremidan surtish kerak.", "Bolalarda qichishish pavdo bo'lsa albatta uni shifokorga ko'rsatish lozim. Bolalarda terming allergik kasalliklari. Bolalarda teri allergik kasalliklarining paydo bo'lishi juda murakkab va bir-biriga o'xshamaydi. Umuman bolalarda strofiilus, ekzerna kabi kasalliklar kattalarga qaraganda ko'p uchraydi. Ko'krak yoshidagi bolalar terisida paydo bo'ladigan allergik jarayonlaming yuzaga kelishida aksari (tuxum, sut, kartoshka, jo 'xori, baiiq, kofe, apelsin va boshqalar) allergen bo'lishi sabab bo'ladi. Sigir sutiga sezgirlik sun'iy ovqatlantiriladigan bolalarda tabiy ovqatlantiriladigan bolalarga nisbatan ko'proq bo'ladi. Ekzerna terida pufakchalar hosil bo'lishi, terining yallig'lanishi, terinig qurib qolishi, qora-qo'tir va katta-kichik po'st paydo bo'lishi bilan kechadigan kasaliikdir. Ko'pincha surunkali davom etib, tez-tez qaytalanib turadi.", "Bolalardagi ekzemaning kelib chiqish sabalari turlituman. Ekzerna ko'pincha ekssudativ diatezli bolalarda, ichak mikraflorasi tez-tez buzilib turadigan yoki ichi tez-tez suyuq keladigan bolalarda uchraydi. Kasallik belgilariga ko'ra chin ekzerna, dermatitli ekzerna, mikrobli ekzemaga bo'linadi. Chin ekzerna bola uch-to'rt oylik bo'lganda boshlanib, bolalikning\nhamma davrida davom etishi mumkin. Bu hildagi ekzema ko'krak yoshidagi bolalarda uiaming yuzidan boshlanadi, yuz terisi suvlanib turadi hamda qora-qo'tir hosil qiladi Chin ekzema badanning hamma qismiga tez orada tarqalib ketishi mumkin. Klinik belgilari. Bolaning lunji va peshonasi qizaradi, shishadi, keyinchalik shu joyda pufakchalar paydo bo'ladi. Pufakchalar o'zo'zidan yorilib, suvlanadi. Terisi qichib, bolaga ancha azob beradi. Ekzema yuzdan boshlanib boshga. quloq orqasiga, tirsak va tizzaga tez tarqalib ketadi.", "Keyinchalik terining o'tkir yaliig'lanishi to'xtaydi. Bunda teri oqarib, qora-qo'tir paydo bo'ladi va qipiqlanadi. Lekin bu holat uzoq davom etmasdan, kasallikning yangi huruji boshlanadi. Bola bezovtalanib tez-tez qachinishi natijasida terida yiringli yaralar hosil bo'lishi mumkin. Chin ekzema katta yoshdagi bolalarda ko'pincha qo'l oyoqlardan boshlanadi. Dermatitli ekzema allergen bola terisiga qayta ta'sir etganda paydo bo'ladi. Kasallikning keltirib chiqaruvchi allergenlarga kimyoviy moddalar, o'simlik yog'lari, ayollaming pardoz buyumlari, doridarmonlar, har-xil bo'yoqlar, sovun va sintetik moddalar kiradi. Terining jarohatlanishi, shilinishi ham dermatitli ekzemaning kelib chiqishiga sabab bo'lishi mumkin.", "Dermatitli ekzemaning belgilari chin ekzemanikiga o'xshab ketadi, lekin yara toshadigan joy kasallikni keltirib chiqaruvchi allergenni terining qaysi joyiga tushishiga bog'liq bo'ladi. Mikrobli ekzemaning kelib chiqishiga stafilokokk, streptokokk bakteriyalar hamda kasallikni keltirib chiqaruvchi zamburug'lar sabab bo'ladi. To'la vaznli bolalarda terining bichilgan joylariga mikrob tushib ekzemani keltirib chiqarishi mumkin. Terining jarohatlangan joylaridan yiring ajraladi, bular badanning turli qismlarida parallel joylashib, keyinchalik bir-biriga qo'shilib, badanning ko'p joyiga tarqalib ketadi. Ekzemani davolashda bolaning onasidan to'iiq ma'lumot yig'ib, bemomi tekshiriladi hamda unga kuchli allergenlik hususiyatiga ega ovqatlami berilmaydi. Kasallikni davolashda antigistamin dorilar qo'llaniladi.", "Mikrobli ekzemada esa mikroblaming turi va qanday antibiotikka sezgirligini aniqlab, antibiotiklar va sulfanilamidlar qo'llaniladi. Eshakem teriga, ba'zan shilliq qavatlarga toshadi. Eshakem\norganizmga allergen tushgandan keyin 15-20 daqiqa ichida tosha boshlaydi. Toshma terining turli joylariga toshishi mumkin. Teri oldin qichishadi, keyin mayda-mayda qizii dog'lar toshadi. Bu qizil dog'lar shishib bo'rtib chiqadi. Ular bir-biriga ao'shilib elkaga, belga, dumbaga yoyiladi. Eshakem me'da-ichak yo'llariga toshsa, kasallik qusish va ieh ketishi bilan kechadi. Eshakemning ko'rinishlaridan biri bo'lgan Kvinke shishi (angionevrot.ik shish)da ham kasallik belgiiari allergen ta'sir ko'rsatgandan keyin qisqa vaqt ichida paydo bo'ladi va rivojlanadi. Bunda odamning yuzi (lablari, tili va chakkalari) shishib ketadi. Bu alomatlar 2-3 kunda yo'qolib, yana qaytalashi mumkin.", "Eshakemni davolash uchun kasallikga sabab bo'lgan allergenni topish va shunga qarab bemorga, teriga surtiladigan, ichiladigan dori-darmonlar tavsiya etish iozim. Neyrodermit Bu kasallik bolalarda terining boshqa kasalliklari bilan kechadi. Neyrodermitda teri chidab bo'lmaydigan darajada qichiydi. Bunda bemoming asabi juda buziladi. Neyrodermitda odatda tirsak, tizzaning orqa tomoni, bo'yin va yuz zararlanadi. Kasailikni davolashda bolaga shirin muomalada bo'lish, kun tartibini to'g'ri tashkil qilish, etarlicha uxlash, toza havoda bo'lish, badan tarbiya bilan shug'ullanish katta ahamiyatga ega. Strofulus 1-7 yoshli bolalarda uchraydigan tugunchali teri toshmasi bo'lib, uning kelib chiqishiga ko'pincha kuchli allergenlik xususiyatiga ega bo'lgan ovqatar: tuxum, shokolad va boshqa shirinliklar sabab bo'ladi.", "Teridagi toshmalar bo'rtib chiqadi yoki tuguncha-tuguncha bo'lib, kattaligi no'xatdek bo'lishi mumkin. Bu toshmalar suvsiz yoki suvli bo'lishi mumkin. Toshmalar tirsak va tizzaga. oyoq-qo'l kaftiga toshadi. toshma bolalarga yotishidan oldin yoki kechasi toshib, qattiq qichib azob beradi. Tabiiy omillarva fizioterapevtik Muolajalar. Bemorning ovqatlanishi, uxlashi, dam olishi, muolajalar qabul qilishi aniq beigilanadi. Ovqatlanish va kun tartibiga qat'iy rioya qilishi natijasida organizmning himoya kuchlari faollashib, bemor tezroq\nsog'ayadi. Bolalaming umurniy ahvolini kasallikning turini, qo'shimcha kasalliklari bor-yo'qligini hisobga olgan holda chiniqtimvchi, tonusini oshiruvchi, og'ir botmaydigan tartib belgilanadi. Chiniqtimvchi va tonusni oshimvchi, og'ir bo'lmaydigan rejim belgilanadi.", "Chiniqtimvchi va tonusni oshimvchi tartibda mineral suv vannalari, issiq muolajalar, jismoniy tarbiya bilan davolash, sport o'yinlari, sayr qilih, cho'milish va boshqalar buyuriladi. Bemor bolalar shifokor buyrgan muolajalami vaqtida qabul qilishi, davolash gimnastikasi bilan shug'ullanish, davolash tartibiga rioya qilishi zamr. Bemor o'z vaqtida uxlab, dam olishi muhim hisobianadi. Parxez bar bir bemorga umurniy ahvoliga qarab buyuriladi. Ekzema va neyrodermit bilan og'rigan bolalar shirinliklar, asal, shokolad, какао, mol yog'i, tuzlangan va konservalangan sabzavotlar, limon, apelsin, mandarin, qulupnay, o'rik, shaftoli, tuzlangan baliq iste'mol qilmasliklari kerak. Iqlim bilan davolash bemomi majmua davolashning ajralmas qismidir.", "Quyosh nuri, yil fasllarining almashinishi, havo harorati, namligi, fizik-kimyoviy tarkibi, havo bosimi, yog'in-sochinlar, tuman tushishi, bulut, joyning geografik relefi, o'simliklar dunyosi, suv havzalari iqlim omillari hisobianadi. Iqlim omillari inson organizimiga turlicha ta'sir qiladi, tashqi muxit ta'siriga bo'lgan chidamlilikni oshiradi, organizmni chiniqtiradi. Aeroterapiya deb organizmga yomg'lik va havoning majmua ta'sir etishiga aytiladi. Bu muolaja organizmning himoya va tashqi sharoitga moslashish xususiyatini faollashtirib, chidamlilikni oshiradi. Terida issiqlik almashinuvini va qon aylanishini yaxshilaydi. Aeroterapiya muolajalariga quyidgilar kiradi: toza havoda sayr qilish; ayvonda, havo yaxshi bo'lganda esa ochiq joy da havo vannasi qabul qilish.", "Bemorning umurniy ahvoliga, kasallikning turiga, og'irlik darajasiga qarab iliq (23°C dan yuqori), mo'tadil (21-22°C), salqin (1720°C), o'rtacha sovuqlikdagi (13-16°C) havo vannalari byuriladi. Havo vannasini 10-15 daqiqadan boshlab, keyinchalik har gal 3-5daqiqa dan qo'shib borildi. Ammo havo vannasi muddatini 2-3 soatdan oshirib yubormaslik kerak. Havo vannasidan keyin dushda yuvinish yoki nam sochiq bilan badanni artish tavsiya qilinadi. Quyosh nurlari bilan davolash (gelioterapiya) teri kasalliklarini\ndavolashda katta ahamiyatga ega. Quyosh nurlri bioiogik faol qismi ultrabinafsha nurlar bo'lib, ya'ni qon va asab tizimi orqali ta'sir etadi. Bemorning umumiy holatiniva teri kasalligini kechishini hisobga olgan holda ultrabinafsha nurlari turli dozalarda buyurildi. Fotodermatoz, pellagra, yozda qo'ziydigan psoriaz kasalliklarida gelioterapiya qo'llash mumkin emas.", "Agar kasallik terming ma'lum bir joyida bo'lib, surunkali va qish paytida qo'ziydigan (masalan, psoriazning qo'ziydigan turi) bo'lsa, gelioterapiyaning nafi ko'prok bo'ladi. Quyosh nuridan me'yoridan ortiqcha foydlanish organizmga salbiy ta'sir etishi mumkin. Oftobda toblanishda bemor doimo shifokor nazorti ostida bo'lishi kerak. Bemorning umumiy ahvoli yomonlashsa, uyqusi buzilsa, terida biron~bir fimkstional o'zgarishlar paydo bo'lib, kasallik qo'zg'alsa, eritrostitlaming cho'kishi (SOE) tezlashsa oftobda toblanish darhol to'xtatiladi. Uch yoshgacha bo'lgan bolalar salqinda ( tarqoq quyosh nurlarida), 7 yoshgacha bo'lgan bolalar extiyotlovchi rejimda quyosh vannasini tulaligicha ochiq havoda qabul qiladilar. Ultrabinafsha nurlar ham teri kasalliklarini davolashda eng ko'p qo'Uanadigan fizioterapevtik molajalardan biri hisoblanadi.", "Ultrabinafsha nurlar bemor organizimiga yaalliglanishga qarshi,og'riq qoldiruvchi, sensibillovchi, ya'ni o'ta sezgirlikni kamaytiruvchi, bakteriologik, tetiklashtiruvchi ta'sir ko'rsatib, moddalar almashinuvini yaxshilaydi va organizmni energiya balansini meyorlashtiradi. Bemomi ultrabinfsha nurlari bilan davolashdan oldin biodoza aniqlanadi. Terida bir tekis qizarish paydo bo'lishiga sarf bo'lgan vaqt 1 biodoza deyilib, undan ozrog'i suberitema doza deyiladi. 1 dan 4 gachasi eritem, 5 biodoza va undan yuqorisi gipereritem doza deb ataladi. Zararlangan to'qimalaming qayta tiklanishi uchun suberitem biodoza, o'tkir yalliglanish jarayonida gipereritem, boshqa surunkali teri kasalliklarini davolashda o'rtacha eritem doza buyuriladi.", "Odatdagi davolash usulida belgilangan biodozaga kunaro yoki har kuni 0,25 yoki 0,5 biodozadan qo'shib boriladi va terining ma'lum sohasiga hammasi bo'lib 5-6 martagacha ultrabinafsha nurlar beriladi. Keyingi yillarda psoriazni davolashda yangi-fotoximioterapiya usuli muvaffaqiyatli qo'llanilmoqda. Bu usulda bemorga 0,6 mg/kg miqdorda (vazniga qarab) puvalen beriladi, so'ngra «Piva-22» apparatida 320-390 mm uzun to'lqinli ultrabinafsha nurlar qo'llaniladi. O'pka sili bo'lgan, rak bilan og'rigan, teroskleroz, yurak faoliyati\nyetishmovchiligi, giperterioz, o'ta ta'sirchanlik, buyrak faoliyati etishmovchiligi bilan og'rigan bemorlarni ultrabinafsha nurlar biian davolash mumkin emas. Quyida teri kasalliklarini davolashda nisbatan keng qo'llaniladigan fizioterapevtik usullar haqida qisqacha to'xtaiib o'tamiz.", "Galvanik tok yoki elektrofarez usulida dori yuborishda organizmga kuchsiz doimiy tok ta'sir ettiriladi, natijada qon, limfa aylanishi, to'qimalarda moddalar aimashinuvi, oziqlanish va tiklanish jarayonlari yaxshilanadi, og'riqlar yo'qoladi. Teri kasalligi bor bemorning asab tizimi faoliyatida ham salbiy o'zgarishlar bo'lganda bo'yin soxasini gaivanik tok bilan davolash (galvanik yoqa usuli) yaxshi natija beradi. Elektroforez usulida galvanik tok yordamida organizmga dori yuborish usuli ancha afzalliklarga ega. Yuborilgan dori ionlariga teri ostiga yig'ilib, «teri osti deposi» ni hosil qiladi va uch hafta davomida organizmga asta-sekin surilib, shifobaxsh ta'sir etadi.", "Ekzema va neyrodermit kasalligida terining ma'lum qismida toshgan toshmalar qattiq qichib azob berganda maxalliy elektroforez usuli bilan 2% li dimedrol, novokain yoki kalstiy xlorid eritmasi yuborish yaxshi natija beradi, badan qichishishi tezda to'xtaydi, toshmalar so'rila boshlaydi. Bu muolajalami bolalarga har kuni yoki kunora mineral vannalar buyuriladi. Muolaja muddati 15-20 daqiqa, davo kursi 8-12 muolajadan iborat. Davo kursini 2-6 oydan keyin yana takrorlash mumkin. O 'tkir yiringli yalliglanish kasalliklarida, rak oldi kasalliklariga gumon qilingan bemorlarga, o'tkir tarqoq teri kasalliklarida, ichki a'zolardan qon ketishiga moyillik bo'lganda, yurak faoliyati sust, bemor haddan tashqari ozg'in bo'lganda galvanik tok yoki yuborilgan dorini ko'tara olmagan hollarda elektroforez usulini qo'llab bo'lmaydi.", "Diadinamik tok terining tashqi reseptorlariga va muskul-nerv apparatiga qo'zgatuvchi ta'sir etadi. Natijada tok ta'sir qilgan soxada qon aylanish kuchayadi, to'qimalaming oziqlanishi yaxshilanadi, yallig'lanish, og'riq, achishish tez yuqoladi. Elektr uyqu. Impuls davri va amplitudasi o'ta past bo'lgan kuchsiz tok organizmga bir maromda ta'sir etadi. Bunday tok bosh miya yarim sharlari po'stlog'idagi tormozlanish jarayonini kuchaytiradi va uyquni chaqiradi. Odatda ekzemasi va neyrodermiti bor bolalarda nerv sistemasidagi qo'zgalish jarayoni sust bo'lib, o'ta ta'sirchanlik, jizzakilik, jaxildorlik, uyqusizlik kuzatildi. Bu muolaja bemorlar asab tizimiga tinchlantiruvchi\nta'sir etadi, bosh miyaning bioelektrik aktivligini meyorlashtiradi, natijada qichishish kamayib, bemor o'zini yaxshi sezadi, uyqusi yaxshilanadi, teridagi toshmalar erta so'rila boshlaydi.", "Muolaja har kuni yoki kun ora 30-60 daqiqadan olib boriladi, bir davo kursi 10-15ta seansdan iborat. Qon aylanishning buzilishi bilan kechayotgan bosh miya sklerozida, yurak toj tomir sklerozida, gipertoniya kasalligida, ko'zning kon'yuktivit, irit , katarakta kasalliklarida, quloqning surunkali kasalliklarida, quloqning surunkali yiringli (otit) kasalligida, yuzda teri kasalligi bo'lganda elektr uyqu va diadinamik tok bilan davolash mumkin emas. «Amplipuls» apparati yordamida davolashda o'rta to'lqinli sinusoidal modullashgan o'zgaruvchan tokdan foydalaniladi. Blyashkasimon sklerodermiya, psoriaz, artrit kasalliklarida zararlangan teri yuzasiga shifobaxsh balchiq qo'yib, so'ng «Amplipuls» apparatining elektrodi orqali tok ta'sir ettirilsa, yaxshi natijalarga erishish mumkin.", "Yuqori to'lqinli kuchlanish toki bilan davolashning quyidagi usullari teri kasailiklarini davolashda keng qo'llaniladi. Darsonvalizasiya usulidan kuchsiz impulsli (bir necha milliamper), biroq yuqori to'lqinli va kuchlanishli (10000 volt) tok tomirlar torayishi, qon aylanishining buzilishi, to'qimalar yomon oziqlanishi bilan kechadigan surunkali teri kasailiklarini davolashda qo'llanilishi mumkin. Muolaja paytida hosil bo'lgan impulslar markaziy nerv sistemasiga ta'sir qiladi, qaytgan javob impulslari esa qon tomirlar devoridagi silliq muskul tolalarini bo'shashtirib, tomirlami kengaytiradi, natijada to'qimalarda qon aylanishi yaxshilanib, oziqlanish kuchayadi, og'riq yo'qoladi. Muolaja davomiyligi 3-10 min, bir davo kursi 5 tadan 15 tagacha muolajadan iborat. Magnitoterapiya usulida bemorlami davolashda past, yuqori, ultrayuqori o'zgaruvchan magnit maydondan foydalaniladi.", "Past to'lqinli o'zgaruvchan magnit maydoni organizmda moddalar almashinuvini kuchaytiradi, qon aylanishi va to'qimalaming oziqlanishini yaxshilaydi, tinchlantiruvchi va og'rik qoldiruvchi ta'sir ko'rsatadi. A. B. Braystev va boshqalar (1974) «Polyus-1» apparati orqali past chastotali o'zgaruvchan magnit maydondan foydalanib, ekzema, neyrodermit va boshqa turli teri kasailiklarini muvaffaqiyatli davolaganlar. Avtorlarning kuzatishicha, davolangan bemorlaming\nuyqusi va kayfiyati yaxsxilangan, badan terisi qichishishi kamaygan. Yuqori chastotali o'zgaruvchan magnit maydoniga induktotermiya deyiladi. Induktor elektrod atrofida paydo bo'lgan aylanma toklar to'qimalar ichida issiqlik hosil qiladi, asab tolalarining salbiy ta'sirlovchilariga nisbatan sezgirligini kamaytiradi.", "Ultrayuqori chastotali (UVCh) induktotermiya - yallig'lanishga qarshi, og'rik qoldiruvchi t'asir ko'rsatadi, bakteriyal anting rivojlanishini to'xtatadi, organizmning sensibilizasiya holatini kamaytirib, immunitetini oshiradi hamda leykositlarning mikrob yutuvchaniik (fagostitoz) aktivligini kuchaytiradi. UVCh asosan terining o'tkir yallig'lanish va yiringli kasalliklarida qo'llaniladi. Mikroto'lqinlar bilan davolash ham yallig'lanishga qarshi ta'sir qilib, to'qimalarda qon aylanishni yaxshilaydi, natijada hujayralarning kislorod bilan taminlanishi, moddalar almashinuvi yaxshilanadi. Organizmning tashqi muhitga moslashuvi va muxofaza qobiliyati aktivlashadi, qon tomirlaming shartli va shartsiz ta'sir]ovchilarga nisbatan salbiy reaksiyasi kamayadi. Mikroto'lqinlar bilan ko'zida kasalligi bor bemorlami davolash mumkin emas.", "Ultratovush yoki vibroterpiya to'qima va hujayralami mikromassaj qiladi. Ultratovush yallig'lanishga qarshi, sensibilizasiyani kamaytiruvchi, og'riq qoldiruvchi ta'sir etib, vegetativ reaksiyalami, buyrak usti bezi faoliyatini yaxshilaydi. Natijada organizmda fosfor va yog' almashinuvi me'yorlashib, teridagi shishlar so'riladi, organizm keraksiz moddalardan tozalanadi. Lazer nuriari bilan davolash fizioterpiyada yangi samarali usul bo'lib, teri kasalliklarini davolashda sinab ko'rilmoqda. Ingalyasiya usuli surunkali teri kasalliklarini davolashda organizmga dori yuborish maqsadida va tonzillit, gaymorit, faringit kabi qo'shimcha kasalliklami davolash uchun kurortologiya va dermatologiyada keng qo'llanilmoqda. Bu usulda antibiotiklar, aloe ekstraktiv, fitonstidlar, dimedrol eritmasi, mineral suvlar nafas yo'llari orqali organizmga yuboriladi.", "Mineral suvlar bemorlami davolash uchun mineral vannalar va turli muolajalar holida buyuriladi. Ayniqsa mineral suvlar ichish uchun ko'proq beriladi. Teri kasalliklariga ovqat hazm qilish organlarining turli kasalliklari sabab bo'lishi haqida aytib o'tgan edik. Darhaqiqat, ko'pchilik\ntadqiqotchilaming fikriga ko'ra. ekzema va neyrodermit bilan og'rigan bolalaming ko'pchiiigida jigar, o't pufagi va me'da-ichak kasaliiklari uchraydi. Shuning uchun bunday bemorlami iloji bo'lsa, teri va me'daichak kasaliiklari bo'yicha ixtisosiashgan sanatoriyalarga yuborib, davolasa yaxshi natija beradi. Ularga mineral suvlardan vanna qabu! qiiish va ichishdan tashqari, qo'shimcha kasalliklami hisobga olgan holda me'dani yuvish, o'n ikki barmoqli ichakka zond yuborish, dyubaj qiiish, ichakni yuvish, mikroklizma qiiish kabi turli muolajalar buyuriladi.", "Ekzema va neyrodermit kasalligi surunkali xolesistit, gastrit, kolit kasalligi bilan birga kechadigan mineral suviami shifokor tavsiyasi bilan ichi'sa yaxshi natija beradi. Mineral suv bilan me'dani yuvish ham tavsiya etiladi. O'n ikki barmoqli ichakka zond bilan mineral suv yuborish ut pufagidan va o't yo'llaridan o't ajrlishini tezlashtiradi. Dyubaj - o't yo'llarini zond yubormasdan yuvish usuli. Bunda bemorga 500 ml. ilitilgan va magniy sulfat eritmasi bilan to'yintirilgan gazsiz mineral suv (aw al 1 stakan suvni xo'plab-xo'plab keyin qolganini) iehiriladi. Bemor jigarini ustiga grelka qo'yib yotadi. Dyubajdan so'ng ko'p miqdorda o't ajraladi va o't yo'llaridagi yallig'lanish kamayadi. Mikroklizma usulida yo'g'on ichakka oz miqdorda mineral suv yuboriladi, suv tarkibidagi mineral moddalar organizmga so'rilib, shifobaxsh ta'sir ko'rsatadi.", "Teri kasaliiklarini kurortlarda davoiashda mineral suvlardan tashqari shifobaxsh balchiq, nafialin va ozokeritdan ham foydalaniladi. Shifobaxsh balchiq teri kasaliiklarini davolovchi kuchli omillardan biridir. Psoriaz, neyrodermit, ekzema kasalliklrini balchiq bilan davolash juda ko'p kurortlarda yaxshi yo'lga qo'yilgan. Balchiq organizmda oksidlanish-qaytarilish va moddalar almashinuvi jarayonini yaxshilavdi, immunitetni oshiradi, allergik reaksiyalami kamaytiradi, teridagi shishlami so'rilishini tezlashtiradi. Balchiq tarkibidagi ko'plab mineral tuzlar, mikroelementlar organizmga so'rilib shifobaxsh ta'sir qiladi. Balchiqni teri yuzasiga ioy suvagandek yopishtirib (applikastiya) usuli keng qo'llaniladi; ba'zan balchiq bemorga elektroforez usulida ham buyurildi. Teri kasalligining fao! davrida balchiq bilan davolab bo'lmaydi.", "Naftalan - neft maxsuloti bo'lib, markaziy nerv sistemasiga, endokrin bezlar faoliyatiga, qon ishlab chikarishga, yurak faoiiyatiga\nijobiy ta'sir ko'rsatadi. Shuningdek u yallig'lanishni, qichishishni va organizmdagi ailergiya holatini kamaytiradi. Ozokerit - mumsimon neft maxsuloti bo'iib, ekzema, psoriaz, neyrodermit kasalligini davolashda kurortlarda va boshqa sharoitlarda qo'llaniladigan turli-tuman tabiiy omillar, fizioterapevtik va mineral suv muolajalari haqida qisqacha to'xtalib o'tdik. Teri kasalliklarini davolashda ishlatiladigan asosiy mineral suviaming turlariga to'xtalib o'tamiz: Tarkibida yuqori konstentrastiyada mineral tazlar va organik moddalar bo'lgan, ozod, vodorod sulfid, karbonat angidrid, rodon kabi gazlarga to'yingan, biologik va fiziologik jixatdan shifobaxsh xususiyatga ega bo'lgan tabiiy suvlar mineral suvlar deb ataladi.", "Teri yuzasi mineral suvlar tarkibidagi turli moddalaming organizmga ta'sir etish nuqtasi hisoblanadi. Mineral suvlardan tashqari, gazlar, suvning gidrostatik bosimi, harorati ham vanna qabui qilish paytida organizmga faol ta'sir ko'rsatadi. Teri kasallikiarining turiga, joylashgan yeriga qarab bemorlarga umumiy vanna, yarim vanna yoki belgacha vanna, oyoq-qo'l vannasi; yuz, bo'yin, boshni yuvish; basseynda cho'milish, dush, massaj kabi balneologik muolajalar buyuriladi. Vanna qabui qilish paytida mineral suvdagi moddalar nerv resteptorlariga yaxshi ta'sir etadi. Suvda erigan elektrolitlar, ba'zi gazlar (vodorod sulfid, rodon), yod, brom va hakozo moddalar teri orqali organizmga so'rilib, shifobaxsh ta'sir ko'rsatadi. Ill BOB. ALLERGEN - XOS IMMUNOTERAPIYA Allergen - xos immunoterapiya (AXI) sinonimlari: maxsus giposensiblizatsiya, allergovaksinastiya, ALLERGIYAning maxsus vaksinatsiyasi.", "Tavsifi: AXI ilk bor 1911 yilda mavsumiy AR ni davolash uchun qo'llangan. Uslubning mohiyati shundan iboratki, bemor organizmiga asta-sekinlik bilan ALLERGIYAning yuqori sezuvchanlik chaqiruvchi dozasi kiritib boriladi. O'z vaqtida o'tkazilgan AXI birinchidan: kasallik og'ir formalarining nisbatan engil formasiga o'tishga ikinchidan: dori vositalariga bo'lgan ehtiyojini kamayishiga (bazan umuman yo'qolishiga) olib keladi. AXI olgan bemorlarga kasallikning uzoq mudatli remissiyasi kuzatiladi va yangi allergenlarga nisbatan sensibilizatsiyalar hosil bo'lmaydi. Allergen-xos immunoterapiya o'tkazishning tarixi haqida rna'lumotlar: Atopik kasalliklami davolashda allergen-xos terapiya patogenezi asosida XIX-XX asrlardagi buyuk immunologik kashfiyot yotadi. 1819 yilda Londonlik shifokor Djon Bostok o'zida pichan isitmasining klinik manzarasini yozib o'tgan.", "Oradan 17 yil o'tgach Vayman mavsumiy ailergik reaksiyalarda (AR) organizmning reaksiyasi o'simliklar changiga ekanligini ko'rsatib o'tdi. XIX asr oxiriarida Bostok ixtirosi Blekli ishlarida o'z tasdiqini topdi. U birinchi bo'Iib allergen immunoterapiyadan tavsiyalar berdi ya'ni, pichan isitmasi bo'lgan bemorlarga o'simlik changlari bilan applikastiya bo'lgandan so'ng provokatsiyalovchi agentga nisbatan terida mahalliy reaksiyalar pasavganligirii aytdi. 1900 yilda Kurtis AR va BA bo'lgan bemorlarga suvli ekstraktlar bilan qayta inektsiya qilinganda ijobiy effekt bo'iishini isbotladi. Biroz keyinroq 1902 yil fransuz fiziologlari P. Porte va Sh. Rishelar itlarga aktiniy damlamasi (shupalets) qayta yuborganda kutilgan toksinga chidamlilik emas, o'lim bilan tugallanuvchi keskin toksik reaksiya bo'lganligini kuzatishai.", "Bu o'zgarishiami Rishe anafilaksiya (grekcha ana - yuk, teskari, plaksis - himoya) deb atadi. Olingan ma'lumotlar allergenlarga nisbatan sezgiriigi bo'lgan odamiarda ot zardobi asosida tayyorlangan anatoksinlar ineksiyasidan to'satdan o'lim sababini tushuntirib beradi. To'rt yil o'tgach Maltzer xulosaiariga ko'ra odamlardagi ailergik astmaning rivojlanishi xuddi\ndengiz cho'chqalarida yaratilgan ASH reaksiyasiga o'xshash ekanligi aniqlandi. Bu vaqtda o'to muhim kashfiyot, ya'ni anafilaksiya o'tkazgan hayvonlar shu omilga nisbatan qayta yuborilganda vaqtinchalik chidamlik namoyon qilishini aytdi. 1908 yilda A. N. Bezredko dengiz cho'chqalarida antigenning o'sib boruvchi dozasini yuborish ulami anafilaksiyadan himoya qilishini tajribada ko'rsatib berdi.", "Yig'ilgan ma'lumotlar asosida 1910 yil ingliz olimi Leonard Nun chang ekstraktlaridan tayyorlangan o'sib boruvchi dozadan mavsum oldi inekstiyasi pichan isitmasini davolashda yordam berishini aytib o'tdi. Haqiqatdan ham 1914 yil uning hamkasbi Djon Frimen 84ta pichan isitmasi bo'lgan bemorlarga boshoqli o'simliklar changiga nisbatan yuqori sezuvchanlik bor ekanligini aniqladi. Bemorlarga o'simlik changlarining suvli ekstrakti bilan uch yillik kurs terapiya o'tkazildi. Davolash juda muvaffaqiyatli chiqdi. Bundan tashqari davolash kursi samaradorligi 1 yil davomida saqlanib turdi. Shunda AXI ning samarodorligi kiritilayotgan allergenning dozasiga bog'liqligi har-bir ineksiya orasidagi optimal interval 1-2 hafta ekanligi, dozaning ortib ketishi tizimli reaksiyalar keltirib chiqarishi mumkinligi aniqlandi.", "Natijada butun jahon tadqiqotchilari ushbu davolash uslubini takomiliashtirish kerakligini taklif etishdi. 1924 yil Tomen ilk bor ushbu qoidalami, ya'ni pichan isitmasi chaqiruvchi o'simliklami gullash davriga ko'ra guruhlarga ajratishni taklif qildi (daraxtlar, o'tloqlar, yovvoyi o'tlar). Bu vaqtda Kern esa bemorlarga doimiy, mavsumdan qat'iy-nazar ta'sir qiluvchi allergenlami aytib o'tdi (ularga asosan mayishiy uy changlari kiradi) yil davomida AR va BA bo'lgan bemorlarga chang allergenlari bilan mavsumoldi giposensibilizatsiya muolajalari o'tkazilgan. Oradan 30 yildan ko'proq vaqt o'tgach Louell va Franklinlar AXI ning samaradorligini “qo'shaloq ko'r-ko'rona plastebo-nazorat“ uslubda tasdiqladilar. Hozirgi kunda AR va BA davolashda ushbu uslub samaradorligi haqida o'ta ishonarli va isbotlangan ko'plab nazorat-tadqiqot ma'lumotlari chop etilgan.", "O'tgan asrning 50-yiliarida Loveless ilk bor chaquvchi hashoratlar anafilaksik reaksiyasida parda qanotlilar zaxri bilan AXI o'tkazish foydali ekanini tasdiqladi. 1978 yil Hant va boshqa mualliflar zaxar bilan AXI o'tkazish ari tanasi ekstrakti va plastebo bilan AXI o'tkazishga qaraganda ancha samarali ekanligini isbotladilar. IgEning topilishi va allergik reaksyalar jarayonida IgE ahamiyatini chuqurroq tushinish aynan shu patologik holatlarda AXI yanada samarali ekanligini tasdiqladi. ALLERGEN-xos immunoterapiva jarayonining kechishi. O'tgan bir-qancha o'n yillar mobaynida olimlarning e'tibori AXI ning immunologik mexanizmlarini o'rganishga qaratildi.", "Cooke va boshqa mualliflaming 1935 yildagi tadqiqotlari natijasida polinozga chalingan bemorlarga chang allergenlari bilan teri ostiga ineksiya qiiinganda alohida allergenga nisbatan teri reaksiyasini bloklovchi antitanalar hosil bo'lishi aniqlandi. 1937 yilda Harli maxsus giposensiblizatsiya mexanizmirting ikki hil taxminini aytib o'tdi: -tabiiy qisman desensibilizatsiya (teri sensibillovchi antitanalarining miqdorini kamaytirish)-himoya bloklovchi antitanaiarning hosil bo'lishi. Uzoq muddat davomida olib borilgan tadqiqotlar ko'rsatadiki, maxsus-aliergen-xos IgE kamayishi, allergen-xos IgG ning ayniqsa G4 sinfining ortishi bilan kechadi. Oxirgisi allergen bloklovchi antitana to'qimalarini sensibilizastiyaiash xususiyatidan maxrum bo'lgan, biroq allergen-bog'lovchi faollikka ega.", "Demak antigen-xos IgG xuddi IgE ning antogonisti bo'lib, uning mahsulotlari IgE va allergen kontaktidan yuzaga keladigan ketma-ket reaksiyalami bloklaydi. Sublingval AXI o'tkazilganda IgG dan tashqari allergen-xos IgA ning miqdori ham ortadi. Shuni ta'kidlab o'tish lozimki, IgA va IgG4 lar yallig'lanish reaksiyalarining aktivatori emas va komplementni faollashtirmaydi, ushbu vaqtda IgGl, IgG2, IgG3 lar esa komplement tizimini faollaydi va hujayraga bog'lik sitotoksiklik namoyon qiladi. Shunday qilib, IgG4 va IgE lar muvozanatining o'zgarishi AXI samaradorligi asosida yotadi. Keyingi vaqtlardagi malumotlarga ko'ra anti-IgE antitanasi hosil bo'lishi ham AXI samaradorligida o'zining o'miga ega. Biroq allergen-xos IgE ning tormozlanishi va allergen-xos IgGning ortishi orasidagi bog'liqlik AXI ning ijobiy samarasini belgilab berishi ham tulaligicha o'z tasdig'ini topmagan.", "Antitanalar munosabatlari haqidagi ma'lumotlar turlicha va bazan bir-biriga ziddir: ba'zi tadiqiqotlar IgG4 miqdori o'zgarganini ko'rsatsa, boshqasi IgG4 va IgE ning deyarli o'zgarmaganligini aytmoda. Ba'zi ma'lumotlar esa IgE, IgG4 nisbatining kamayganligini ko'rsatadi. Yaqinda olingan ma'lumotiarga ko'ra BA ga chalingan bolalar uy changi kanasi bilan sublingval AXI o'tkazgandan so'ng allergen-xos IgE qon zardobida sezilarli darajada kamaygan, ushbu vaqtda allergen-xos IgA kam miqdorda ortgan, IgG4 va IgGl lar miqdori esa o'zgarmasdan qolgan. Uzoq muddatli tekshiruvlar natijalariga ko'ra, allergenlarga nisbatan\nsezuvchanlikning pasayishini faqat AXI ning antitanalar hosil qilish jarayoniga ta'siri bilan bog'Iab bo'lmaydi. Oxirgi o'n yilliklar ma'lumotiga ko'ra AXI o'tkazilgandan so'ng aliergik reaksiya soxasidagi T-limfostit vakillari qayta taqsimlanadi.", "AXI dan klinik yaqqol ijobiy natija bergan bemorlardan (teriga allergen yuborilgandan 24 scat o'tgach) teri bioptat infiltratlaridan immunostitologik tekshiruv o'tkazildi. Analiz natijalari ko'rsatishicha SD3 va CD4 hujayralari sezilarli darajada kamaydi (bir vaqtda faol eozinofdlar miqdori ham kamaydi). Bundan tashqari IL-2 (CD25) uchun resteptorlar ekspressiyasi ortadi, LARD (antigen taqdim qiluvchi hujayralar) uchun ham va IL-12 ning loka! miqdori ortadi, ular Tl-ga bog'lik javobda qatnashadi (ushlab turadi). AXI o'tkazgandan so'ng 50% bemorlarda matrisali RNK (mRNK) IL-2 va TF-y ekpressiyasi va T1 hujayralariga xos IgG izotop antitanasi hosil qiluvchi va ushlab turilishini bloklovchi mahsulotlar miqdori sezilarli darajada ortdi. T1 hujayralarini faollovchi IL-12 stitokin ham.", "Atopik BA bo'lgan bemorlarga IL-12 tavsiya qilish bronx reaktivligini pasaytirmasa ham, qonaa eozinofillar miqdorini kamaytiradi. AXI jarayonida IL-12 bilan bir qatorda IL-18 hosil induktor, IF- у T-hujayralarda, NK- hujayralar va p-hujayralar ham muhim o'rin tutadi. Faollashgan T-hujayralarda IL18 IF- y.va IL-12 ga qaraganda 10-100 marta ko'p industirlaydi, natijada IgE sintezi ingibirlanadi. Sichqonlarga IL-18 yuborilganda nafas yo'iiari shilliq pardasining allergen inkustirlangan gipperreaktivligi ingibirlandi, Oxirgi yiilar mobaynida o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, AXI jarayonida allergologik so'nishda regulyator T-hujayra (Treg) lar muhim o'rin tutadi. Treg-ning ikki xildagi kichik turlari bor: doimiy CD4, CD25 va industirlangan Tregl kichik turlari.", "Doimiy kichik turi transkripsion Fox P3 omilning ekspressiyasi, industirlangan IL-10 sekretsiyasi va Vo'smalar o'sish omillari xosdir. Regulyator T-hujayralar aliergik javobni boshqaradi (ma'lum jarayonlar orqali), T- hujayralarga xos toierantlikni, ya'ni antigen va o'z organ-to'qimalari determinantlariga javob bermaslikni. T-hujayralarga xos tolerantlik IL-10 va V- o'smalar o'sish omilining to'g'ridan-to'g'ri ta'siridan ham chaqirilishi mumkin. IL-10- IgE mahsulotlari supressori bo'lib (ham umumiy ,ham allergen xos) IgG4 sintezini oshiradi, bu vaqtda esa V- o'smalar o'sish omili IgA mahsulotlarim oshiradi. Ushbu omiliar: IgA, V-o'smalar o'sish omili IL10 va IgG4 lar sog'lom odamlar shilliq qavati immun javobini\nta'minlaydi. Yuqorida aytilganidek, IgA, IgE va IgG lar muvozanati AXI samaradorligini belgilaydi.", "AXI o'tkazilganda IF- у dan hosil bo'luvchi CD8-supressor hujayralar miqdori ortadi. Akdis va boshqa mualliflar tahminiga ko'ra allergiya regulyator T-hujayralar etishmovchiligi natijasi hisoblanib, bu vaqtda «sog'lom immun javob» uchun xos bo'Igan (etarlicha supressor faol) antigen-xos Treg soni ortadi. Hayvoniarda o'tkazilgan tajribaiaming natijalariga ko'ra, shiliiq qavat orqali qilingan allergen vaksinastiya (AXI ning sublingval uslubi) dan so'ng shiliiq qavatlarda tolerantlik rivojlangan sayin daraxt changiga allergiyasi bo'Igan sichqonlarda Bet VI (qayin changi antigeni) intranazal applikatsiyadan so'ng bazofillarning IgE ga bog'liq degranulyatsiyasi pasaydi, allergen-xos IgGl va IgG 2 titrlari pasaydi, in vitro IL5 mahsulotiari ham pasaydi.", "Taioq makrofaglarining teskari transkriptaza polimeraz reaksiyasiga ko'ra, tolerantlik induksiyasi IL-10 ekspressiyasi, Vo'smalar o'sish faktorining, Fox P3 mRNK (CD4 T-hujayralardagi) ning ortishi kuzatildi. AXI ning sublingval uslubida og'iz bo'shlig'i shiliiq qavatlarining allergen bilan bevosita kontakti hisobiga qo'shimcha tarzda davolanish samaradorligini oshiradi. Supiingval AXI ning ta'sirlaridan biri-bu og'iz bo'shlig'i shiliiq qavatidagi Langergans hujayralarinig teridagi o'z analoglaridan farq qilishidir. Oral dentrit hujayralarida og'iz bo'shlig'i shiliiq qavati mahalliy immuniteti bilan bog'lik FceRI resteptor ekspressiyasi, MNS 1 va II sinf molekulalari, shuningdek, stimullovchi molekuialar (CD4,CD8) ning doimiy yuqori darajasidir.", "Adabiyotlardan olingan ma'lumotlarga ko'ra, o'z yuzasida nazal va oral dendrit hujayralar tutuvchi lipopolisaxarid SDH resteptor ko'proq miqdorda oral hujayralarda ekspressiyalanadi. Allergenning tilostiyutish yo'llari bilan borishi alohida, tilosti yoki peroral yo'llarga qaraganda ancha samarali bo'lib chiqdi. Bu shundan darak beradiki, allergenning hazm tizimi orqali majburiy absorbsiyasi og'iz bo'shlig'i shiliiq qavatida tolerantlik rivojlanishini kuchaytiradi. Bemorlar ahvolida sezilarli darajada yaxshilanish kuzatiladi, chunki AXI ALLERGIYAsining effektor bosqichlarida qatnashuvchi hujayra birliklariga ta'sir ko'rsatib, allergik reaksiyalar so'nishiga (sun'iy provokastiyalangan yoki tabiy ekspozitsiyalangan allergenlar orqali) sabab bo'ladi.", "AXI dan so'ng semiz hujayralar miqdori kamayadi va\nyallig'lanish hujayralari (eozinofil, neytrofiliar) to'planadi, nishon hujayralar (semiz hujayra, bazofil) dan mediatrlar ajralishi tormozlanadi (maxsus allergenlar va maxsus bo'lmagan aktivatorlar bilan stimu'ilanganda). Eozinafillar faolligi so'nishini quyidagi ma'lumot ko'rsatadi: polinozga chaliriib samarali AXI o'tkazgan bemorlarda bronx suyuqligining kation hosil markeri sekretidagi eozinofillar faolligining mavsumiy so'nishi kuchayb bordi. AXI o'tkazilgandan so'ng allergik reaksiyada qatnashuvchi hujayralar faolligi, bazofillar degranulyatsiyasi va trombostitlar sitotoksikligi so'nganligi tajribada ko'rsatildi. Bundan tashqari muvoffaqiyatli o'tkazilgan AXIdan so'ng “shok” a'zolarida metoxromatik bo'yalgan hujayralar (semiz hujayra, bazofil) miqdori kamaydi.", "Ko'rsatib o'tilgan effekt allergen ta'sirida chaqirilgan provakatsion sinamaning vaqt o'tishi bilan nomayon bo'lishi kamayshi hamda allergen bilan stimulyastiya qilinganda semiz hujayra va bazofillardan ajraladigan mediatorlaming tormozlanishiga mos kelmoqda. Vantke va boshqa mualliflar ma'Iumotlariga ko'ra AXI o'tkazilgandan 4 oy o'tkach AR bo'lgan bemorlar qonida spontan gistamin ajralishi pasayadi. Atopik BA va AR bo'lgan bemorlarda ASIT o'tkazilgandan so'ng allergen va metoholinga nisbatan sezuvchanligi ishonarii darajada pasayganligini bronxial provakatsion test ma'lumotlari tasdiqlaydi. AXI samaradorligini ifodolovchi yana bir mumkin bo'lgan jarayon- bu periferik qondagi T-limfostitlar xemokinli resteptorlari ekspressiyasi o'zgaraishidir, bu esa o'z navbatida nishon a'zolarda allergen-xos T-limfostitlar migratsiyasini susaytiradi.", "Polinozga chalingan bemorlarga sabab bo'luvchi o'simliklar guilaganda periferik SD4 T limfostitiar membranasida SXSR1 xemokin resteptori IL-8ga ekspressiyasining yuqori miqdori aniqlandi. AXI o'tkazgan bemorlarda esa bu miqdor past yoki sog'lom odamlar singari umuman kuzatilmadi. Allergen bilan AXI o'tkazgan bemorlar burun shilliq qavati AXI gacha va undan keyngi gistomorfologik manzarasi solishtirma analiz qilib ko'rilganda shilliq qavat epitelial qoplami tiklanayotganligi, unga limfostitiar migratsiyasi kuchayganligi, eozinofi! va degranulyatsyalanayotgan hujayralar soni kamayayotgani va hatto to'liq tuzalayotgani kuzatildi. Epiteliyda yetuk plazmatik hujayralar paydo bo'lgan. ASIT davosini o'tkazgan bemorlarda o'z shilliq qavati plazmatizatsiyasi kuchaygan, shilliq qavatining yumshash darajasi esa pasaygan.", "Shunday\nqilib, AXJ T-limfostitlar subpopuiyatsiyasida o'zgarishlar olib keladi, bu o'z navbatida IgE, IgG immun javob va T-limfostitlarga xos tolerantlikni keltirib chiqaradi. Allergenga xos immunoterapiyasining klinik xususiyadari. AXI ning klinik samaradorligi 70-90% ga etadi va kasailik tashqi belgilarining bartaraf etilishi, dori vositalariga nisbatan talabning kamayshi bilan ifodalanadi. Bu AXI ning uchta asosiy ta'siri bilan bog'liq: -allergen ekspozitsiyasiga nisbatan to'qima (a'zo) sezuvchanligining pasayishi, bu ko'p martalik klinik kuzatuvlar va allergen provakastion testlar yordamida tasdiqlangan ALLERGIYAning har-hil mediatorlariga nisbatan sezuvchanlik pasayishini belgilaydigan maxsus bo'lmagan to'qima giperreaktivligi pasayishi-aliergik yallig'lanish belgilarining so'nishi bilan namayon bo'ladi.", "Ko'plab tekshiruviar tasdiqlaydiki, maxsus bo'lmagan to'qima giperreaktivligi pasayishi, yallig'lanishga qarshi ta'siri, allergen-xos giposensibilizatsiya AXI tugagandan so'ng ham uzoq yillar davomida saqlanib turadi. Bunda AXI ning samaradorligi ailergik jarayonning u yoki bu bo'g'imiga tanlab ta'sir ko'rsatuvchi zamonaviy dori vositalarining ta'sirini o'zida mujassamlashtirganini oson anglash mumkin. AXI ning terapevtik samarasi ailergik javobning barcha bosqichlarini qamrab oladi, bu esa ma'lum zamonaviy dori vositalarining hech biri uchun xos emas. AXI ta'siri aynan immunologik bosqichni o'z ichiga oladi, T-hujayra tolerantligi shakillanishidagi immun javobning T2 turi T1 turga o'tishiga sabab bo'ladi, IgE-ga bog'liq ailergik reaksiyalami erta va kech bosqichlarida tormozlaydi, ailergik yallig'lanishning hujayra jarayonlari va maxsus bo'lmagan to'qima giperreaktivligini so'ndiradi.", "AXIning farmokoterapiyadan asosiy farqi shundaki, davo kursi tugagandan so'ng ham uzoq muddat saqlanib qoladi. Aynan ushbu holatlar allergologiyada allergenga xos terapiya (AXI) ni ertaroq boshlash zarurligini tasdiqlaydi. Ishning maqsadi-tabiiy ma'lum allergenga nisbatan sezuvchanligini pasaytirishallergen-xos giposensibilizatsiya.", "Ko'rsatma: AXI uslubi IgE ga bog'lik jarayon bilan rivojlanuvchi quyidagi allergik kasalliklarda qo'llaniladi: -allergik rinokonyuktivitda; -adekvat farmokoterapiyadan so'ng OFV1 mumkin bo'lgan ko'rsatgichdan 70% dan kam bo'lmagan atopik BA ning engil va o'rtacha turlarida; -allergen eliminatsiyasidan keyin ham simptomlar nazorat qilinmaydigan allergik kasalliklarda; -bronxial va rinokonyunktival simptomlar bilan kuzatiladigan allergik kasalliklarda; -uzoq vaqt davomida farmokologik vositalar qabul qilish iloji bo'lmaganda; -farmokoterapiya kutilmagan, noxush alomatlar chaqirgan allergik kasalliklarda; -chaquvchi hashoratlar zahriga nisbatan anafilaktik reaksiyalar bo'lganda.", "Qarshi ko'rsatmalar: AXI bilan davolash quyidagi holatlarda tavsiya etilmaydi: -og'ir immunopatologik va immunotanqis hoiatlar; -o'sma kasalliklari; -og'ir ruhiy o'zgarishlar; -(3 adrenoresteptor blokatorlari, topik shakllari bilan davolangan; -monoaminooksidazalar ingibitoriari bilan simpatomimetiklar kombinatsiyasi qo'llanganda, -belgilangan sxematik davoni bemorda saqlash iloji bo'lmaganda; BA ning og'ir formalari, nazorat qilinmaydigan farmokoterapiyada (OFV, 70% dan kam, adekvat farmokoterapiyadan so'ng). -yurak qon-tomir kasalliklarida, adrenalin qo'llanib asoratlar chaqirsa; -5 yoshdan kichiklarda; -homiladorlikda ushlab turuvchi AXI ni davom ettirish mumkin, biroq, homiladorlik vaqtida o'sib boruvchi dozani qo'llash tavsiya etilmaydi.", "B'azi ma'lumotlarga ko'ra APF ingibitoriari qabuli fonida AXI qo'llanganda tizimli reaksiyalar rivojlanishi, arterial bosim tushib ketishi va buni bartaraf qilish qiyinchilik tug'dirishi mumkin. Buni bazisli gipotenziya maqsadida APF ingibitoriari olayotgan\nbemorlar esda tutishi va ularga ASIT o'tkazilayotganda o'ta extiyot bo'lish lozim. O'ta sezuvchan va tizimli reaksiyalar rivojlanishi, arterial bosim pasayishi mumkin bo'Igan bemorlarga alternativ gipotenziv terapiya tanlash tavsiya etiladi.", "Allergen-xos immunoterapiya o'tgazishga tayyorlash: AXI o'tkazish uchun allergeniar maxsus xos-al!ergologik tashxis asosida tanlanib, ular ushbu komponentlami o'z ichiga oladi: -allergologik anamnez yig'ish; -allergeniar bilan teri testini qo'yish; -laborator tashxis-allergenga nisbatan allergen-xos IgE titrini aniqlash, bemorda klinik belgilarni aniqlash; -teri testi manfiy bo'lib, anamnezida bo'lsa, yoki teri testi ijobiy bo'lib, klinik belgilar bo'lmaganda nazal va konyuktival testlar o'tkazish. AXI o'tkazish uchun bemorda shubhasiz allergik kasallik simptomlarini chaqiruvchi allergeniar tanlab olinadi (o'simlik changlari, uy changi kanalari, zambrug' sporalari, hashoratlar zahri). Allergologik anamnez, teri sinamasi, nazal va konyuktival provokatsion testlar asosida ko'plab turlari ichidan yuqori sezuvchan ailergenning klinik ahamiyati aniqlanadi.", "AXI buyurishga qatiy sharoit-allergenning davo shakliga nisbatan bemoming individual sezgirligini oldindan aniqlash, ya'ni terini yoki allergenni 10 martalab suyultirib prik-test o'tkazish uchun. AXI birinchi shubhali yoki kuchsiz musbat reaksiya chaqiruvchi suyultirishdan boshlanadi, har-xi! soxta reaksiyalardan qochish uchun test boshlanishidan 1-14 kun oldin antigistamin dorilardan voz kechiladi (muddat bemor olayotgan dori turiga bog'liq). Shuningdek testga 1 kun qolganda adrenalin ham tavsiya etilmaydi. Allergen-xos immunoterapiya o'tkazishning uslublari va jadvali: Allergenlaming davo shakllari klinik allergologiyaning butun tarixi davomida allergen-xos tashxisot va davolash uchun ko'pincha faol ta'sir qiluvchi suv-tuzli eritmalar ekstraktsiyasidan foydalanib kelingan bo'lib, ular allergik reaksiya yoki kasallik chaqiruvchi turli moddalardir (o'simlik yoki hayvon mahsulotlari).", "Bu suv-tuzli ekstraktlar tarkibida allergeniardan boshqa moddalar ham tutgan bo'lib, ular vosita sifatiga ta'sir etgan. Shuning uchun allergen vositalami maxsus tozalash uslubni\nmukammallashtirishning asosiy omili hisoblanadi. Allergik vositalarni standartlashtirish, ulaming sifatini nazorat qilish hozirda o'z echimini topmagan. Hozirgi vaqtda quyidagi belgilarni hisobga olib allergik vositalarni butun jaxon standartlashtirish strategiyasi mavjud: -umumiy allergologik faollik; -biologik faollik; -hajm birligida asosiy allergenning miqdoriga qarab. Vositaning umumiy allergologik faolligi lining teri allergologik reaksiya chaqirishining (prik test) bemorlarda gistaminga nisbatan sezgirligiga qarab standartlanadi.", "Allergik vositaning tarkibi izoelektrofuksirlash polikiramidli gelda elektrofarez (dodettsitsulfat natriy bilan), IgE immunobuloting kesishgan radioimmunoelekrofarez uslublari vordamida aniqlansa, uning IgE bog'lash xususiyati radioallergosorbent test (RAST) vositasida baholanadi. Hozirgi vaqtda murakkab tarkibga ega bo'lgan va organizimda yuqori sezuvchanlik chaqiruvchi vositalaridagi asosiy allergenni aniqlashning sanoatda imkoniyati tug'ilgan. Shu maqsadda turli mamlakatlarda mos allergenning miqdoriga qarab halqaro refirens standart (VOZ) lar tadbiq etilgan. Dunyoda allergenni standatlashning ikki xil tizimi keng tarqalgan: -AU (Allergik Units-aliergen birlik) ASH FDA Turkeltaub laboratoriyasida ishlab chiqiigan. Bemorda teri reaksiyaning namoyon bo'lishi in vivo boholanadi.", "Allergenning teri ichi testiga javoban eritemalaming umumiy diametri mm da - BU (Biologikal Units-biologik birlik) Evropada ishlab chiqiigan teri prik-testi o'tkazilganda teri reaksiyalari namoyon qiladigan allergenning bioekvivalent birligi. Bemor teri reaksiyasining 1000 VUG' ml dagisi 10 mgG'ml gistamin eritmasi konstentratsiyasiga ekvivalent hisoblanadi. Hozirda yangi texnologiyalar asosida hosil molikulasini klonlashtirish orqali ko'plab (o'simlik changi allergenlari, yotoq kanalari, hayvon epidermisi, hashorotlar va pardaqanotlilar zahri) individual rekonbinativ, allergik faollikka ega va tabbiy hosil allergenlariga o'xshash muhim allergenlar olingan. Bu texnologiya allergin vositalarini standartlashtirishni engillashtiradi, dori talari, seriyalarida asosiy allergen miqdorini aniqlashga yordam beradi.", "Ilk bor o'simlik changiniing suv-tuzli ekstrakt allergeni davo maqsadida keng\nqo'llanilgan, Keyinchalik allergen vositalaming davo shakllari mukammallashtirildi, ya'ni ulaming xavfsizligi saqlanib asosiy xususiyati-immunogenligi oshiriladi. Ko'plab urunishlar natijasida allergenlarning turli modifikastiyasi, masalan: Polimerlash orqali (formaldegid, glutar aldegidlar) saraiangan turlari (L-trozin, gidroksi alyuminniy) prolongirlangan turlari orqali tabiy va sun'iy tashuvchilardan olindi. Hozirgi vaqtda AXI uchun suvtuzli ekstraktlar allergen va allergen bo'lmagan vositalar aralashmasi davo allergenlarining depolanuvchi va modifikatsiyalanuvchi shakillari qo'llanilmoqda. Ulardan allergik respirator kasalliklami davolash maqsadida hamda chaquvchi hashorotlar zaxridan anafilaktik reaksiyalarga qarshi maqsadda qo'llaniladi.", "Depolanuvchi va modifistirlanuvchi davo allergenlari каш allergenlik va yuqori immunologik xususiyatini naraoyon qiladi, natijada ular nisbatan samarali va AXI o'tkazilganda kamroq nojo'ya o'zgarishlar keltirib chiqaradi. Klinik amaliyotda ko'proq allergoidlar va depolanuvchi allergenlar (suspenziya shaklidagi allergenlar, gidroksi alyuminiyga adsorbs iyalangan yoki fosfat kaliyga va gulutar aldegid yordamida ximik modifikatsiyalangan) qo'llaniladi. Shuningdek allergenlarning konyugatsiyalangan turli shakllami yaratish uchun immunomodulyator yordamida (polioksidonli) oqsillami modifikatsiya qilish ustida ishlar olib borilmoda. Yaratilgan vositalaming klinik tadqiqoti-allergotropinlar mahsus allergen determinant bilan va polioksidonli kompleks bilan AXI uchun juda samarali, xavfsiz ekanligi aytilmoqda hamda bu keyinchalik takomillashtirishi lozimdir.", "Modifistirlangan allergenlami standartlash uchun quyidagi qoidalarga amal qilish lozim: -dastlabki aliergenni modifikatsiyagacha standartlash; -oxirgi mahsulotda asosiy allergen epitopini saqlagan holda modifikatsiya jarayonini yaratish ; - dastlabki va oxirgi mahsulotlar xususiyatlari (immunogenlik) mos kelishi. Bemorlarda bir-qancha allergenlarga nisbatan yuqori sezuvchanlik bo'lganda davolash maqsadida allergen aralashmalaridan foydalaniladi, biroq bunda ikkita muammo paydo bo'ladi: -birinchidan: aralashmada har-bir allergen dozasi alohida qaraganda ancha kam va bu asosiy allergenning optimal dozasiga etishini\nqiyinlashtiradi; -ikkinchidan: optimal dozaga kech erishilganligi uchun aralashmalar AXI si kech samara beradi.", "Esda tutish lozim: yaqin bo'lmagan allergeniarni aralashtirish tavsiya etilmaydi, chunki ular o'zaro bir-birining ta'sirini kamaytirishi mumkin, (Masalan: o'simlik changi allergenlari uy changi kanalari, mog'or, suvarak allergenlarini pasaytirib qo'yadi). ALLERGEN-xos immuno terapiyaning inektsion usullari: AXI ning asosiy usuli-klassik parenteral usul bo'lib, unga ko'ra kiritilayotgan allergen turi va bemoming individual sezuvchanligini inobatga olib, jadval tarzida allergenning o'sib boruvchi dozasini teri ostiga kiritishdir. AXI qo'liash tarixi va uning uslublari akademik A.D. Ado va uning maktabi bilan bog'liq. Ilmiy ta'dqiqot allergologiya labaratoriya xodimlari Yu.A.Poroshinoy, N.V.Adrianova va S.M.Titovalar 1961 yilda AXI ning klassik jadvalini klinikada keng ko'lamda qo'llaai (3.1 jadval).", "AXI usuli tashxis qo'yilgandan so'ng, ushbu davoga ko'rsatma va mo'neliklar aniqlangandan so'ng boshlanadi. O'simlik changlariga nisbatan AXI shu o'simlik gullashidan 1,5 oy oldin boshlanadi. In'eksiya teri ostiga bilakning uchdan-bir qismiga, lateral yuzasigacha qilinadi. Ineksiya uchun bemoming individual sezuvchanligini hisobga olib aralashma tayyorlanadi. Birinchi ineksiya har kuni yoki kunora qilinsa, keyingilari 7-10 kun interval bilan qilinadi. Allergenni ushlab turuvchi dozada (1:10 ga suyultiriigandan 0,9-1,0 ml) etguncha to gullash mavsumigacha 5-7 kun interval bilan in'ekstiya takrorlanib turadi. Har-bir ineksiyadan oldin shifokor bemoming umumiy ahvolini nazorat qilishi, fizikal tekshiruvlar o'tkazishi, arterial bosimni nazorat qilish, ineksiyadan keyin esa 40-60 min davomida kuzatishi lozim, chunki shu vaqt davomida tizimli reaksiyalar bo'lishi mumkin.", "Bundan tashqari qonning klinik tahlili nazorati, peshob umumiy taxlili, qonning bioximik tekshimvi, EKG tekshiruvi, TNF ham har-bir 10 in'ekstiyadan so'ng o'tkazilishi lozim . Standart AXI, jadvallaridan tashqari yana quyidagi tezlashtirilgan AXI jadvallari qo'llaniladi: -tezlashtirilgan allergenni kuniga 2-3 marta teri ostiga yuborish, -yashin tezligidagi barcha terapevtik doza 3 kun davomida har 3 soatda adrenalin miqdorida teri ostiga yuboriladi. -shok uslub allergenning kurs dozasi 1 kun davomida har 2 soatda adrenalin miqdorida teri ostiga yuboriladi. Barcha qisqa muddatli AX I lar faqat sterillangan statsionar sharoitida o'tkaziladi. Ushbu qisqartirilgan usullar tezroq muddatda allergenning ushlab turuvchi dozasiga erishish uchun qo'llaniladi.", "Usullar allergik reaksiyalar chaqiruvchi o'simliklar gullashiga oz muddat qolgan bo'lsa yoki bemor xohishiga ko'ra tezroq o'tkazish zarurati tug'ilsagina o'tkaziladi. Tezlashtirilgan AXI usullaridan ko'prok 3.1 JADVAL. ALLERGEN- XOS immunoterapiyaning klassik jadvali. Allergen aralashmasi 1: 100 000 1 ml da PNU Miqdori, ml 0.1 0,1 0.2 0,4 0.8 1 : 10 000 1,0 0.1 0.2 0.4 0,8 1 :1000 10,0 1 : 100 100,0 0,1 0,2 0,4 0,8 0,1 0.2 0.3 0,4 0.5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 : 10 1000,0 1.0 0.1 0,2 _____ J\n0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,9 1,0 PNU 5987 Jami Yu.A. Poroshinoy va boshqa mualliflar 1988 yilda ishlab chiqqan allergenning suv-tuzli ekstrakt tezlashtirilgan uslubidan foydalaniladi. Allergenli aralaslimalar bemoming individual sezuvchaligi va klinik belgilariga xos tarzda tayyorlanadi.", "Allergenning boshlang'ich dozasi 10-6 suyultirilgan 0.2 ml, ya'ni 0,002 RNU ga mos kelsa, oxirgi dozasi -10-1 suyultirilgan 1,0 ml ya'ni 1000 RNU ga mos keladi. Bemorlar allergen inyeksiyasini kuniga 2-3 marta 2 soat interval bilan qabul qiladilar (3.2- jadval). Bemoming individual chidamliligi inobatga olib (davolovchi shifokor nazorati ostida) muddat 1 kunga qisqartirilishi yoki kunoraga o'tkazilishi mumkin. Allergenning umumlashtirilgan kurs dozasi 5955,55 RNUni tashkil qiladi. Stasionardan chiqgandan so'ng ham 14 kunda 1 martadan allergening ushlab turuvchi dozasi tavsiya etiladi. Ushlab turuvchi doza tariqasida allergenga maksimai chidamlilik dozasi tanlanadi. Davolash yuqori sezuvchanlik namoyon qiluvchi o'simliklar gullashiga 1-2 hafta qolganda to'htatiladi. 3.2 jadval. Tezlashtirilgan AXI ning suv-tuz allergenli jadval na'munasi (Yu.A.", "Poroshinoy va boshqa mualliflar bo'yicha 1988 y). Davolangan kuni In'eksiyalar soni Allergen aralashmasi i 1: 1 000 000 PNU dozada 0.2 0,002 0,4 0,004 0,8 0,008 0.02 0,04 1 : 100 000 0,2 1 : 10 000 0.4 0,8 0.2 Miqdor, ml 0,08 L^2__________\n1 : 1000 1 : 100 1 : 100 1 : 100 0.4 0.8 0.8 A 2 ___________ 2 0,4 0,8 0,2 0,3 0.4 0,5 0.6 0.7 0,8 0,9 _L0______ 0.2 1 ; 10 0,3 0.4 0,5 0.6 0,7 0,8 0.9 1,0 1 . 10 0,4 1 : 10 Jami PNU 5976 Teziashtirilgan AXI bemor umumiy ahvolini nazorat qilgan holda 5 kunda 1 martadan qon va peshobning klinik tahiili ko'rib turiladi. AXI tugagandan so'ng ham qonning bioximik tahiili, EKG va TNF tekshiruvlari о'tkazilib ko'riladi. Shuni alohida ta'kidlash lozimki. yuqoridagi jadval na'muna jadvalidir.", "Allergolog bemomi kuzatish, natijasida AXI jadvalini o'zgartirishi-navbatdagi in'ekstiyada allergen dozasini kamaytirishi, yoki ALLERGIYA simptomlari paydo bo'lganda navbatdagi in'ekstiyadan boshqalariga saqlab qolishi infeksion, tizimli kasalliklar va boshqalar paydo bo'lganda intervallami uzaytirishi mumkin. Mutaxasislar ishlari ko'rsatadiki, AXI ni [3-karotin va askorbin kislota bilan birga qo'llash uslubning klinik samarasini oshirish va pollinoz bo'lgan bemorlarda nojo'ya reaksiyalarni kamaytiradi. Hozirgi\nkunda modifistirlangan allergenlardan allergoidlar keng miqiyosda qo'llanilmoqda. Allergenlarni fonnaldegid yoki glutar aldegid bilan ximik modifistirlashda ulaming immunologik xususiyati saqlangan holda allergenlik xususiyati pasayadi. Bu esa AXI o'tkazishda nojuya ta'siriarni kamaytiradi, allergenni yuqori dozada qo'llashga imkon beradi va davolash samarasini oshiradi.", "Amaliy allergologiya o'zining bir-qator allergoloidlariga ega. AXI o'tkazishda allergoloidlarga ineksiyani elkaning pastki uchdan bir qismiga teri ostiga qilinadi. Boshiangich doza allergomatrik titrlash uslubi orqali tanlab olinadi Birinchi inekstiya har kuni yoki kunora qilinadi. Inekstiyalar 1:100 va 1:10 nisbatlarda suyultirilib, 3 kun intervalda qilinadi. Agar chidamlilik yaxshi bo'lsa, terapiyani suyultirilmagan (to'liq) allergoid bilan 7 kun intervalda ineksiyani takrorlanadi (3.3 jadval). Allergoidlar bilan AXI o'tkazilgan bemor ahvoli xuddi AXI ning suv-tuz allergen ekstraktli klassik turi me'zonlari asosida baholanadi. Oxirgi yigirma yillik davomida mutaxasislar strukturasi nazorat qilinuvchi polielektrolit asosida olingan immunomodullovchi vositalar va vaksinalami klinik amaliyotda qo'llash asosida ishlar olib borishmoqdalar.", "Ushbu guruhning asosiy ma'lum vakillardan biri polioksidning fiziologik faol birikmasidir. Polioksidan bilan konyugastiyalangan o'simlik changi hosillari allergotropinlar deb ataladi. Timofevka (lu) changi (Timpol), qayin (Berpol) va shuvo (Polpol) asosida olingan allergotropinlar mos sensibilizatsiyasi bo'lgan respirator allergik kasalliklarda AXI uchun qo'llaniladi. AXI kursi 1 hafta interval bilan o'sib boruvchi 15ta kurs ineksiyani tashkil qiladi. Bitta bemorga yuborilgan allergennig umumiy kurs dozasi 4555 RNUni tashkil kiladi. Allergotropin bilan AXI o'tkazilgan bemoriar ahvoli xuddi ilgargidek suv-tuz allergen ekstraktli AXI me'zonlaridek baholanadi. Ko'plab tekshiruvlar ko'rsatib turibdiki, ushbu modifikastiya vositaning allergenlik xususiyatini kamaytiradi va immunologik xususiyatini oshiradi. Bu esa yuqori klinik samaradorlikka va davolashning hafsizligini ta'minlaydi.", "3.3 jadval Allergoidlar bilan AXI ning namunaviy jadvali. Allergenni suyultirish 1 : 10 000 1 ml daPNU Miqdori, ml 1,0 0,1 0,3 0,7... . 1 :1000 0.1 0,3 0,7 1 : 100 0,1 0,3 0,5 0,7 1 : 10 0,1 0,3 0,5 0,7 Masad 0,9 0,1 10000 _______________ 0,2 0,3 0.4 0,5 0,6 0.7 0,8 0,9 1,0 Allergenga -xos terapiyaning noinyektsion usuli hozirgi vaqtda AXI ning quyidagi noinyektsion usullari mavjud: -peroral, bir marta yutishga mo'ljailangan tomchi, kapsula, tabletka shakllarda; -sublingval, allergen til ostida 1-2 daqiqa ushlab turiladi, so'ng yutiladi yoki tuflab tashlanadi; -intranazal, maxsus qurilma yoki pipetka yordamida suyuq yoki kukun shaklida allergen burun ichiga kiritiladi; endobronxial, maxsus ingalyator yordamida suyuq yoki kukun shaklidagi allergen bronx ichiga kiritiladi.", "AXI ning noinyektsion usulida ko'pincha shifokoming qayta-qayta tashrifi talab qilinadi, buni esa barcha bemorda amalga oshirishning imkoni yo'q. In'eksiya usuli esa bemorlarda noqulaylikni keltirib chiqarsa ham, xavfsiz hisoblanadi. Shuning uchun allergenni altemativ\nnoinektsion usulda qo'llash hozirgi vaqtda allergologiyadagi dolzarb masalalardan biridir. Biroq peroral, endonazal va endobronxial yo'llar orqali allergenni kiritish каш samaralidir. Shuninng uchun amaliyotda allergologlar va allergen ishlab chiqaruvchilar e'tibori AXI ning sublingval usuliga qaratilgan. Bulardan tashqari AXI ning boshqa usullari haqida ham adabiyotlarda ma'lumotlar bor: intronazal, endobronxial.", "Ammo oiingan natijalardan xulosa qilinganda shok a'zolarida reaksiyalar xavfi yuqori (anafilaktik reaksiya kam uchrasa ham), chunki allergen bilan bevosita kontaktaktda bo'linadi, shuning uchun kiinik amaliyotda bu usuliar ham keng tarqalmagan. Allergen-xos immunoterapiyaning (AXI) kiinik samaradorligi turli mualliflar ma'lumotiga qaraganda 70-90 % ga etadi va tashqi kiinik belgilaming kamayishi va dori vositalariga extiyoj kamayishi bilan bog'liq. Maxsus giposensibilizastiya nospestifik to'qima giperreaktivligi va yallig'lanishiga qarshi ta'siri AXI o'tkazilgandan so'ng ham uzoq muddat saqlanib turadi. AXI samarasini tasdiqlovchi ilgarigi oiingan ma'lumotlar oxirgi yillarda qilingan maxsus ishlar orqali isbotiangan tibbiyotda o'z aksini topdi.", "Bu tadqiqotlarga “bo'sh bo'lmasdan pilastebo-nazorat” tekshiruvi standartlashgan tozalangan allergeniar bilan etarli muddat davomida allergenni ushlab turuvchi dozasiga (to'liq) erishish, davo kursi kiradi. Bunaqa ta'dqiqotlar uchun bemorlar guruhi aniq kiinik me'zonlar va maxsus allergologik tashxisot asosida tanlanadi. AXI ning ingalyatsion (changlar, epidermal, zambrug'li) allergeniar va pardaqanotli hashorotlar zaxridan oiingan allergeniar aynan shu usulda o'rganildi. AXI ning samaradorligini belgilab beruvchi tadqiqotiar quyidagi asosiy xulosalarga olib keladi: -samarali o'tkazilgan AXI ma'lum allergenga nisbatan bemor sezuvchanlikni pasaytiradi.", "Bu allergen-xos provokastion sinamada ko'rinadi, tabbiy allergen bilan ta'sirlanganda kiinik simptomlar yo'qoladi yoki kamayadi va dori vositalariga extiyoj susayadi; -AXI mavsumiy va yil davomidagi rinitlar (rinokonyuktivitlar) atopik BA va pardaqanotlilar chaqqandagi anafilaktik reaksiyalar uchun samaralidir; -allergik kasalliklarni davolashning boshqa uslublardan farqli ravishda AXI ning ijobiy ta'siri uzoq vaqt (bir necha yil) saqlanib qoladi; -AXI samarasi bemor yoshiga va kasallik bosqichlariga bog'liq (erta yoshli bolalarda va kasallik boshlang'ich bosqichlarida AXI\nnisbatan samarali); -o 'z vaqtida o'tkazilgan samarali AXI kasallik engil shaklining og'ir shakliga o'tishiga AR, BA ga transformatsiyasiga yo'l qo'ymaydi; -AXI ning klinik davo ta'siriga qayta kurslarda (3-5 kursda), ba'zan lkurs muolajalardan so'ng ham erishish mumkin; -AXI ning ko'p yillar davomida turli mamlakatlarda qo'llanilishi uning nafaqat samaradorligidan, balki usulning bolalarga ham, kattalarga ham birdek xavfsiz ekanligidandir.", "Parda qanotlilar chaqqanda anafilaktik reaksiya bo'lganda allergen-xos terapiya hashorat zaharlari bilan immunoterapiyaning ilk urunishlari 20 asming 20 yillariga to'g'ri keladi, biroq keyin 50 yil davomida hashorot tanasidagi allergen ekstraktidan foydalanildi. 1970 yil oxirlarida bir guruh ta'dqiqotchilar bir-biridan bexabar holda hashorat tanasidan olingan allergen ekstrakti plastebodan ziyod emasligini va hashorotning to'liq zahridan olingan, uning tanasidan olinganga qaraganda yaqqol ustun ekanligini ko'rsatdi. Keyingi yillarda buni tasdiqlovchi bir-qancha maqolalar chop etildi va zahardan olingan allergen oqsilining 100 mkg mi 80% bemorlarda tizimli reaksiyalardan saqlaydi va qolgan bernorlarda yengil tizimli reaksiyalar bo'lishi aytildi.", "Ta'kidlash lozimki, arilar bilan ko'p kontakaa bo'luvchi shaxslarda (ari boquvchilarda, vetirinarlar, ari uyasi bilan maxsus davolanayotganlar va boshq.) ulaming zahriga qaraganda ko'proq pardaqanotlilar tanasi va hayotiy mahsulotlardan respirator allergik kasalliklar kuzatiladi. Bu vaqtlarda AXI individual jadval asosida hashorot tanasi bilan o'tkaziladi. Pardaqanotlilar zahri bilan AXI o'tkazishga absolyut ko'rsatma- hashorotlar chaqqandagi og'ir tizimli reaksiyalar, ya'ni musbat tashxis ma'lumotlari (musbat teri testi, qon zardobida maxsus IgE borligi) bo'lganda kuzatiladigan respirator va kardiovaskulyar simptornlarda. Yengil tizimli reaksiyalar, ya'ni eshakyemi, Kvinke shishiga o'xshashlar kattalarda, ayniqsa, bolalarda yomon oqibatlarga olib kelmaydi. Ko'plab ta'dqiqotlar ko'rsatishicha faqat bemoriaming bir qismi qayta chaqishlarni sezadi .", "Bu xavf ko'proq o'zidan oldin o'tgan reaksiyaning qanchalik hafliligiga bog'liq. Yaqqol mahalliy reaksiyalardan so'ng 5%dan kam bemorlarda tizimli reaksiyalar rivojlansa, engil darajadagi reaksiyadan so'ng 15-30 %, og'ir tizimli reaksiyalardan so'ng esa 50% dan ko'proqdir. Shuning uchun ham ko'plab yevropa allergologlari yuqoridagi reaksiya bir necha bor takrorlangan va qayta-qayta hashorat chaqish xavfi bo'lgan bemorlarga\nAXI ni tavsiya etadilar. Yaqqol mahalliy reaksiyalar, shuningdek, g'ayrioddiy reaksiyalar (vaskulit, isitma, nevrit, trombostitopeniya) AXI uchun ko'rsatma bo'la olmaydi. AXI pardaqanotlilar zahridan tayyorlangan savdodagi allergen bilan o'tkaziladi. Boshlanich doza ma'lum allergenga nisbatan bemoming individual sezgirligini baholovchi allergometrik titrlash natijalari asosida tanlanadi.", "Hashorotlar zahridan AXI o'tkazishda tafsiya qilinadigan mumkin doza 100 mkg zahar hosili bo'lib, u ikkita asalari zahriga, ehtimol ko'proq ari zahriga mos keladi. 100 mkg dozaning 50 mkg dozaga nisbatan ko'plab bemorlami himoya qilganligi isbotlangan. 200 mkg doza faqat ari boquvchilarga tavsiya qilinadi, chunki ulami bir vaqtda ko'plab arilar chaqishi mumkin. Ushlab turuvchi doza uchun pardaqanotlilar zahridan immunoterapiyaning ko'plab jadvallari mavjud. Jadvailar maksimal himoya, minimal nojo'ya ta'sir va bemorlarga qulaylik tug'dirish maqsadida ishlab chiqariladi. “Sekinlashtirilgan” jadvalda ushlab turuvchi dozaga bir necha oyda erishiladi, tezlashtirilganda 3-4 kunda, ultra tezlashtirilganda esa kuniga aliergenning 6 ta ineksiyasigacha qilinadi. AXI ning samaradorligi tabbiy yoki intensiv terapiya palatasida provokastion tarzda qayta hashorot chaqqanda baholanadi.", "Ko'plab mualliflar ma'lumotlariga ko'ra ari zahri bilan AXI o'tkazgan 90 %, bemorlar asalari zahri bilan davolangan 75-80% bemorlarda provokastion testlarga nisbatan allergik reaksiyalar kuzatilmagan, qolgan bemorlarda ba'zan og'ir tizimli reaksiyalar bo'lgan bo'lsagina, asosan yengil reaksiyalar kuzatilgan. Allergen -xos immunoterapiya asoratlari. AXI o'tkazish uchun allergen organizmga kiritilganda kutilmagan nojo'ya mahaliiy va tizimli reakstialar bo'Iishi mumkin. Mahalliy reaksiyalarga shu allergen kiritilgan joydagi reaksiyalar kiradi. Ular maxalliy giperemiya, ba'zan inyekstiya o'rni shishishi va to'qimalar shishi ko'rinishida bo'Iishi mumkin. Ushbu reaksiyalar ko'pincha dastlabki 30daqiqa davomida ba'zi hollardagina kechroq yuzaga chiqishi mumkin. Mahalliy reaksiyalar allergen dozasini korrekstiya qilish (qaytarish yoki kamaytirish) uchun omil bo'lib hisoblanadi.", "Tizimli reaksiyalar allergen yuborilgan sohadan boshqa joyda hosil bo'ladigan reaksiyalardir. Agar bu reaksiyalar paydo bo'lsa, inyektsiyadan so'ng bir-necha daqiqada, kamdan-kam hollardagina 30daqiqadan keyin yuzaga chiqishi mumkin. Tizimli reakstilami\nhayotga xavf tug'dirmaydigan va xavf tug'diradiganlarga (ASh, hayotiy zarur a'zoiar shishi-masalan hiqildoq, bronxozpazm) ajratish mumkin. Tizimli reaksiyaiarga: bosh og'rig'i, bo'g'imlardagi og'riq, noqulaylik hissini kiritish mumkin. Tizimli reaksiyalaming o'rtacha belgilariga engil kechuvchi rinit yoki BA (PSV me'yoriydan 60% dan kam emas yoki bemorda turg'un remissiya vaqtidan ham 60% dan kam emas), yaxshi nazorat qilinadigan tegishli dori vositalari olgandagi (N1gistaminoretseptor blokatorlari yoki (12- adrenoresteptor ingalyastion antogonistlari).", "Tizimli reaksiyalaming nisbatan yaqqolroq shakllariga: eshakemi, kvinke shishi, bronx o'tkazuvchanligining buzilishiari (PSV me'yoriy yoki turg'un remissiya vaqtidagi 60% dan kam), nazorat qilinadigan tegishli dori vositalar olgandagilami kiritish mumkin. Hayotga xavf tug'diruvchi reaksiyalar intensiv terapiyani talab etadi. Tizimli reaksiyalar kuzatilganda, shu bemorda AXI dasturini albatta qayta ko'rib chiqish lozimdir. Tizimli reaksiyalaming yuzaga chiqish vaqti ulaming og'irligiga ta'sir o'tkazadi, biroq ushbu reaksiyalar ba'zan allergen in'eksiyasidan 30-60 daqiqadan so'ng ham yuzaga chiqishi mumkin. Mahalliy reaksiyalaming o'lchamiga qarab tizimli reaksiyalar haqida fikr yuritib bo'lmaydi. Bir qator tadqiqotlar natijalariga ko'ra kuchli mahalliy reaksiyasiz ham tizimli reaksiyalar rivojlanadi.", "Tizimli reaksiyalaming rivojianishiga asosan, ko'p hollarda AXI o'tkazishda ma'lum qoidalarga rioya qilmaslik yotadi. AXI o'tkazishda tizimli reaksiyalar paydo bo'lishining sabablari quyidagilardir: -AXI o'tkazish qoydalaridan biri bo'lgan, aynan: yuborilayotgan allergen dozasida adashish; -AXI o'tkazish mobaynida yangi flakondan foydalanish (boshqa seriya va boshqa faollikdagi allergenga o'tish); -allergenni bemorga BA ning klinik namoyon bo'lgan vaqtida, navbatdagi allergenning davo dozasini kasallikning xuruj vaqtida (allergik bo'lmagan kasalliklar ham) yuborish; -bemorda sezuvchanlikning haddan tashqari yuqoriligi (va mos ravishda yaxshi tartibga solinmagan doza rejimi); -bemorlarda (l-adrenoblokatorlar bilan birgalikda qo'llash.", "Butun jahonaa har yili qilinadigan bir-necha millionlab allergen in'eksiyalariga solishtirib ko'rilganda, nojo'ya reaksiyalar uchrashi juda kam ekanligini ko'rish mumkin. AXI dan og'ir tizimli reaksiyalar ko'rinishidagi asoratlarga e'tibor berilsa, ular: AXIni mutaxasis220\nshifokor (allergologimnmnolog)lar emas, balki boshqa soha shifokorlari, yoki umumiy amaliyot shifokorlari o'tkazadigan mamlakatlarda ko'proq kuzatilgan. Bunga qarshi mamlakatlarda, ya'ni AXI ni ushbu ish jarayoni bilan tanish, tajribali mutaxasislar o'tkazadigan, davolash maxsus tibbiyot muassasalarida nojo'ya ta'sirlar yuzaga kelsa ularni bartaraf etish vositalari bo'lgan joylarda og'ir oqibatlar kuzatilmadi. L. Businko va boshqa mualliflar o'tkazgan 12286 in'ekstiyadan (AXI oluvchi 1056 bemor jami 10 (0.07%) ta tizimli reaksiya, ulardan 1(0.01%) ta anaftlaktik reaksiya kuzatilgan.", "AXI o'tkazishda quyidagi qoidalar muhimdir: -AXI ni faqat maxsus tayyorlangan mutaxasis (ailergolok-shifokor) o'tkazishi lozim; -muolaja maxsus allergolik kabinet yoki stastionarda o'tkazilishi lozim. Bu muassalarda faqat AXI o'tkazish emas, balki nojo'ya reaksiyalar kuzatilsa ularni bartaraf qilish vositalarini ham bo'lmog'i kerak. Ushbu qoidalarga amal qilish AXI ni mataxasis bo'Imagan shifokorlar (Umumiy amaliyot shifokorlari) o'tkazadigan mamlakatlarda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan ko'ngilsiz oqibatlami kamaytiradi. Umumiy amaliyot shifokorining vazifasi allergik kasallik tashxisi aniq bo'lsa yoki gumon qilinsa, ushbu masalani hal qilish, bemorga AXI o'tkazish uchun bemomi allergolog-shifokor ko'rigiga yuborishdir. AXI ning “tezlashtirilgan” uslubida nojo'ya reaksiyalarni kamaytirish uchun Nl-gistamin-resteptor blokatorlari fonida o'tkazish o'zini oqlagan.", "Bunda asosan oxirgi avlod N1-gistaminoresteptor blokatorlari qo'llash afzaldir, chunki, tezda va o'ta xos ta'sir ko'rsatadi, ta'siri davomli hamda MNSga ta'sir ko'rsatmaydi. AXI ning xavfsizligi muhokama etilayotganda sublingval uslubga alohida e'tibor qaratish lozim. Oxirgi 20 yil ichida o'tkazilgan sublingval uslubdan so'ng birorta og'ir-hayot uchun xavf tug'diruvchi asoratlar va o'lim holatlari kuzatilmagan. Bundan tashqari sublingval usuldan so'ng 10% dan kam bemorlarda reaksiyalar uchragan. Bir qator ma'iumotlarga ko'ra Franstiya, Grestiya va Italiyada 39 % bemorlarda sublingval AXI dan keyin, 29% bemorlarda plastebodan keyin nojo'ya reaksiyalar kuzatilgan. Ushbu nojo'ya reaksiyalaming ko'pchiligi arzimas darajada, nospestifik va sezilar-sezilmas tizimli reaksiyalar shaklida uchragan. Birorta ham xavfli va anafilaktik reaksiya holatlari kuzatilmagan.", "Davodan bosh tortishga asos dispeptik va mahalliy sabablar bo'lgan. Tegishli a'zolar bilan allergen bevosita kontaktda bo'lar ekan, nojo'ya\nreaksiyalar umuman kutilmasligi mumkin emas. Sublingval AXI da ko'proq uchraydigan nojo'ya reaksiya-og'iz qichishi bo'lib, allergenning birinchi dozasidan so'r.g o'tib ketadi. Keyinroq abdominal belgilar (qorinda og'riq, ko'ngil aynishi, diareya) paydo bo'iadi va ular allergen dozasiga bog'liqdir. Boshqa mahalliy va tizimli reaksiyalarning dozaga bog'liqligi kuzatilmagan. Sublingval usulda xavfsizligining ancha yuqOriligi AXI o'tkazish uchun ushbu usul pediatriya amaliyotida birmuncha qulaydir. Allergen-xos immunoterapiya va yallig'lanishga qarshi terapiyalar kompleksi. AXI bilan kompleks terapiya o'tkazilayotganda farmokologik vositalar va allergenlarining qiyosiy nojo'ya ta'sirlaridan ko'z yumib bo'lmaydi.", "Yaxshi ma'lumki, p2-adrenoretseptor antogonistlarini uzoq muddat yoki doimiy qo'llash BA dan bemorlaming to'satdan o'limi xavfini osbiradi. Boshqa blokatoriar: N1-gistamino resteptor va teoH 1iin qabulidan keyin yuzaga kelgan nojo'ya reaksiyalar haqida ham ma'lumotlar bor. Hozirgi vaqtda mahalliy ta'sir etuvchi glyukokortikoidlar keng tarqalgan. Ushbu vositalarnmg terapevtik samarasi va kompleks yallig'lanishga qarshi xususiyatlarini inkor etmagan holda aytish joizki, uzoq muddat qabul qilgan bolalarda dori qabuli vaqtida reaksiya yo'qiigiga qaramasdan, bronx-o'pka apparatining periferik bo'limlarida yallig'lanish belgilari yo'qolmaydi. AXI ni etarlicha bilimga ega mutaxasislar oiib boradigan mamlakatlarda muolaja davomida hech qanaqa nojo'ya reaksiyalar kuzatilmaganligi ma'lum.", "Jahon Sog'liqni Saqiash tashkiloti (VOZ) ning AXI ga bag'ishlab chop etilgan 1998 yildagi maqolasida to'g'ri tanlangan chang allergenlari, uy changi kanallariga nisbatan sezgirligi bo'lgan allergik respirator kasalliklar (AR, engil kechuvchi atopik BA) da AXI usuli shubhasiz samarali ekanligi aytilgan. Shunga qaramasdan AXI ingalyastion yallig'lanishga qarshi terapiyaga qaraganda ancha kam qo'llaniladi. Adabiyotlarda BA va AR ni davolashda AXI oxirgi o'ringa qo'yilgan bo'lib, bu usulga yordamchi yoki standart medikamentoz terapiya samara bermaganda qo'llaniladigan usul sifatida qaralgan. Ko'plab halqaro va milliy maqolalarda AXI faqat farmokoterapiya foyda bermaganda qo'llanilishi haqida aytilgan. Bu farazlar to'g'ri bo'lishi mumkin emas, chunki AXI ni ancha tez boshlansa, shuncha samarali bo'iadi.", "Yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, zamonaviy o'tkazilgan AXI kasallik engil shakllarining\nog'ir shakllariga o'tishini, dori vositalariga nisbatan ehtiyojini kamaytiradi (hatto yo'qotadi). Oxir-oqibat AXI tufayli faqat dori vositalarining o'zi bilangina erishib bo'lmaydigan uzoq va ko'p yillik remissiyaga erishiladi. 1990 yilda o'tkazilgan “qo'shaioq plastebonazorat” ta'dqiqotlamatijalariga ko'ra, BA ning o'rtacha-og'ir va og'ir shakllarini davolashda AXI samaralidir. hatto doimiy AXI fonida ham ingalyastion glyukortikoidlar qabul qilib yuradigan bemorlarda ham bu bog'lanish samarali ekanligi ko'rsatilgan. AXI ning profilaktik samarasini ko'rsatishi bu uzoq muddatli remissiyaga erishish, yangi ailergenlarga nisbatan sezgirlikning yo'qolishi yoki kasaliik klinik manzarasining yomonlashuvidir.", "Retrospektiv tahlil ma'lumotlari ko'rsatishicha, AXI biian davolanayotgan BA bemorlarda 20 yil mobaynida 75% da yaqqol xurujlar kuzatilmagan. Ushbu ma'lumotning tasdig'i pediatriya amaliyotida aiohida ahamiyatga ega. “Plastebonazorat” tekshiruvi ko'rsatadiki, AXI o'tkazilgandan so'ng 60% bolalarda BA simptomlari kuzatilmagan bo'lsa, nazorat guruhida esa bu ko'rsatkich 20% dan ortmagan. Unutmaslik lozimki, AXI allergik jarayonning barcha bo'g'inlariga ta'sir ko'rsatadi: -aynan immunologik bo'g'inga efTektor hujayralarga (semiz hujayra) boshlang'ich bosqichda, boshqa qatnashuvchi hujayralarga allergik javobning kech bosichlarida; -to'qimaning nafaqat allergen-xos sezuvchanligi, baiki nospestifik giperreaktivligini ham pasaytiradi; -yuqori sezuvchanlik chaqiruvchi allergenlar ta'siri kengayishini to'xtatadi.", "Hozirgi vaqtda allergik kasalliklarga chalingan bemorlarga medikamentoz terapiyalar asosida simptomlami yengillashtirish yetarli emas, ular uzoq muddatli remissiyani, dorilarga extiyojni kamaytirish, profilaktik ta'sir etuvchi vositalar va hatto allergivadan batamom qutulishni xoxlaydilar, bu extiyojlami faqat medikamentoz davolar asosida bartaraf etishning iloji yo'q. Allergen-xos immunoterapiyani takomillashtirish yo'llari (altemativ strategiyalar): AXI ni va allergenlaming davo shakllarini takomillashtirish bir tomondan dori vositalarining allergenlik xususiyatlarini susaytirishga qaratilgan bo'lsa, boshqa tomondan ulaming immunogenlik xususiyatini saqlash va kuchavtirish, AXI ning terapevtik samarasini oshirish, allergenlar davo shakllarining xavfsizligini yaxshilashga qaratilgan.", "Allergenni kiritish yo'llariga aarab bir-qancha AXI turlari mavjud: ten osti, peroral (sublingval), endonazol, endobronxial va boshqalar. Ko'proq AXI ning teri osti usuli tarqalgan. Aytib o'tish joizki, AXI ning teri osti usuli yaxshi samara berishi uchun 3-5 yil davomida lOOga yaqin inyekstiya olish lozim. Oxirgi o'n yillik mobaynida butun jahon olimlari kamroq inyekstiyalar va qisqa vaqtda yuqori samarali AXI o'tkazish ustida ishlar olib bormoqdalar. Bu esa AXI uslubining yanada rivojlanishiga turtki bo'ladi. Peroral (sublingval) allergenga-xos immunoterapiyani takomillashtirish: Peroral allergen-xos davolashning zamonaviy aitemativ usullaridan biri-bu kapsulalangan allergenni mikrogranula (allergen granula ichida, diametri 1mm dan ortmaydi) larda qo'llashdir. Ushbu kapsulalar ichishga buyuriladi. Qobiq allergenni kislotaii muhitda muddatidan ilgari degranulyatsiyalanishdan saqlaydi.", "Ingichka ichakning proksimal qismida pH yuqori bo'lgan muhitda qobiq erib, allergen faol ajraladi. Tepas va boshqa mualliflar boshoqli o'simliklarga nisbatan sezuvchanligi yuqori bo'lgan AR bemorlami davolash jarayonida timofevka (lu) changi allergeni tutgan mikrogronulalardan foydalanishdi. Ushbu vositani qabul qilgan bemorlada 10 hafta davomida AR ning simptomlari namoyon bo'lishi sezilarli pasaydi, ilgargiga qaraganda va plastebo qabul qilgan bemorlarga qaraganda dori vositalariga nisbatan extiyoj pasaygan. Ta'kidlab o'tish lozimki, ushbu usul bilan davolangan birorta bemorda ham sezilarli noxush alomatlar kuzatilmagan. Rekombenativ allergenlar bilan allergen-xos immunoterapiya: AXI bilan davolashning jarayonlari, uni klinik amaliyotda qo'llash haqida yangi bilimlar to'planib, uslub asta-sekinlik bilan takomillashib bormoqda.", "To'liq allergen bilan davolash biroz bo'lsa ham tizimli reaksiyalar (kamdan-kam anafilaksiya) chaqirsada, IgE ga ta'sir etmay, T hujayra javobiga ta'sir etuvchi allergen vaksinalari yaratish ustida ishlar olib borilmoqda, Bu yo'nalishda qilinadigan ishlardan biri rekombenativ genetik modifistirlangan IgE sintezini stimullamasdan T hujayralarga ta'sir etuvchi allergen hosilini yaratishdir. Valenta va boshqa mualliflar qayinning bosh allergen oqsili asosida Bet vl vositasini yaratdilar. Polinoz bo'lgan va ushbu daraxt changiga sezuvchan bo'lgan bemorlarda Bet vl vositasi teri va provokastion nazal testlarda\nsezilarsezilmas klinik belgilarni chaqiradi. Shu bilan birga ushbu vosita yuqori terapevtik samara berdi. Bulardan tashqari rekombenativ oqsil allergenlari bilan AXI o'tkazilganda to'liq allergen tarkibiga kiruvchi komponentlarga nisbatan sensiblizastiya chaqirilishidan qochish lozim.", "Allergen peptidlar bilan allergen-xos terapiya IgE bog'lovchi (Vhujayrali) elitoplar-konformastion strukturaii shuning uchun Thujayrali elitonlar peptid qismiga nisbatan oson modifistirianadi. Thujayrali elitonlami saqlagan holda, IgE-bog'lovchi elitonlaming blog'lanishi allergik reaksiyalarga qarshi dori vositalarining xavfsizligini kamaytiradi. Bunda ulaming immunogenlik xususiyati saqlanib qoladi (balki tolerantlik rivojlanishi mumkin). Semiz hujayralar faollashuvi va tezkor javobdan qochish uchun allergenni qisqa peptidlarga fragmentastiyalanadi. Bu peptidlar etarli darajada kichik bo'lib, ulami allergen-xos IgE taniy olmaydi. Oqibatda ushbu semiz hujayralar degranulyastiyalanishini to'xtatadi. Bundan tashqari alergenli peptidlar antigen taqdim qiluvchi hujayrasiz T-hujayralar bilan bog'ianmaydi, natijada T-hujayralar intakt qoladi.", "Bu faqat tezkor reaksiyalar emas, balki, allergik javobning sekin bosqichlarida ham samara beradi. AXI uchun ko'proq ma'lum bo'lgan allergen peptid sifatida mushuk terisi derivatlari- “mushuk” antigeni yoki Fel dl biologik materiali ma'lum. 12 ta aminokislota ketma-ketligidan tuzilgan ilgargi oqsil molekulasining faqat bir uchini qoplagan peptidlardan farqli ravishda molekulani to'lig'icha qoplagan peptidlar seriyasi o'rganildi. “Mushuk” allergenlari bilan sensiblizatsiyalashagan bemorlarga 2 hafta davomida 4ta inyekstiyadan iborat Fel dl shaklidagi qoplangan peptidlar yuborildi. Ushbu vositalar bilan davodan so'ng bemorlarda mushuk junlariga qarshi teri reaksiyasining sekin bosqichida qavariqgiperemiya sohasi kamaydi. Bundan tashqari shu bemorlarda tabiy “mushuk” allergenlari ekspozistiyasiga nisbatan tolerantlik shakllandi va bu plastebo qolgan bemorlarda kuzatilmadi.", "Ushbu ma'lumotlar ko'rsatib turibdiki, qoplangan Fel dl peptidlari bilan AXI o'tkazish samarali davo usulidir. Adyuvantlar bilan birgalikda allergen-xos immunoterapiya. Davo allergenlari hozirgi vaqtda ma'lum samaradorlikka ega. Ulami immun tizimi va immunogenlikni faollovchi adyuvantlar bilan birgalikda qo'llash AXI ning samaradorligini yanada oshiradi. Adyuvantlar: stitokinlar (IL-12, IL-18), SrGDNK (DNK. ketma-ketli\ndinukleoidlar, stitidin va guanozin tutuvchi), termik o'zgargan Listeria monostitogen va sintetik immunomodulyatorlardan iborat. Ushbu adyuvantlar immun tizimini , ko'proq antitaqdimlovchi hujayralami stimuilaydi, shuningdek himoya turini industirlaydi, T2 javob rivojlanishini bloklaydi va eozinofdlar ta'sirini pasaytiradi.", "Oxirgi 20 yii davomida mutaxasislar izlanishlari allergotropinlar biian allergenxos immunoterapiyaning yangi yo'nalishiga qaratilgan, ya'ni strukturasini nazoratlovchi polielektrolitlar asosida immunomodullovchi vositalar va vaksinalar yaratish, ulami klinik amaliyotda qo'llash. Oqsil antigenlarining sintetik polielektrolitlar biian qo'sxilishi kompleksning antigen qismiga nisbatan kuchii immun javob shakllanishiga sabab bo'ladi. Ushbu tamoildan foydaianish ximik modifistirlangan allergenlarning yangi avlodini yaratishga asos bo'ldi (allergotroplangan allergen-polimer kompleks yoki kon'yugatlar) -allergovakstin, nomlangan allergotropinlar. Polioksidoniy immunomodullovchi vosita, uning yuqori klinik samarasi immunomodullovchi xususiyatga detoksikastion, antioksidant va membranoprotektiv xususiyatlar qo'sxilishi biian bog'liq.", "Polioksidoniy-fiziologik yuqori molekulali faol modda bo'lib, o'zida sopolimer N-oksi 1.4-etilenpiperazin va (N-karboksietil) o'rtacha molekulyar massasi 100 kDa bo'lgan 1.4-etilenpiperazin bromid tutadi. Tajribalardan olingan ma'lumotlar bo'yicha, polioksidoniy monostitlar biian yuqori faollikda ta'sirlashsa, neytrofillar biian biroz kuchsizroq va limfostitlar biian esa monostitlarga qaraganda 7-8 maria kuchsiz ta'sirlashadi. Polioksidoniy yallig'lanishga qarshi stitokinlar IL1V va 1L-6 sintezini stimuilaydi va FNO-L in vitro maxsulotlariga esa modullovchi samara beradi. Timofevka (lu), qayin, shuvoq changlari asosida olingan allergotropinlar yuqoridagi o'simliklarga mos sensibilizastiya bo'lganda respirator aliergik kasalliklarga qarshi AXI vositasi sifatida qo'llanadi.", "Bemorlami allergotropinlar biian davolagandan so'ng ularda xos allergenlarga nisbatan teri va to'qima sezuvchanligi pasayshi kuzatildi. 2005 yilda “qo'shaloq bo'lmasdan plastebo-nazorat” usuli orqali Timpol allergotropini biian AXI o'tkazilib uning o'ta xavfsiz va yuqori samaradorlikka ega ekanligi isbotlandi. Monoklanal antiteialar biian vaksinastiya strategiyasi zamonaviy tibbiyotda AXI ning samarasmi oshirish, ommabopligini kuchaytirish ustida ishlar olib borilmoqda. Ko'pchilik olimlar bu yo'lda monoklonal antitanalar: anti IgE va anti\nIL41ardan foydalanishni tahlil qilishmoqda Anti IgE monokional antitela (Holair).Fool and Drug Administration tomonidan ASh da BA ni davolash uchun anti- Ig E dan foydalanishga ruxsat etilgan.", "Uning allergik javob tezkor bosqichini bloklashi, aynan semiz hujayralar degranulyastiyasini sekiniashtirishi hamda klassik immunoterapiya vaqtida doza ortib ketganda muammoni hai qilishda ahamiyati ma'lum, AXI kursidan ilgari anti IgE-antitelani qo'llash zarur dozaga erishish bosqichini sezilarli darajada kamaytiradi. Bunda allergenlaming regulyator T-ujayralami industirlash xususiyati saqlanib, T2- hujayralar hosil bo'lishi va kech bosqichli reaksiyalami bioklaydi. Anti IL-4 antitelasi anti-IL4 antitela BA ni davolashda sinab ko'rildi. IL4 T21imfostitlar tabaqalanishida biriamchi omildir. Uni anti-IL4 antitanasi bilan neytrallash T2-limfostitlar tabaqalanishini sekinlashtiradi va allergiya simptomlari va astma nomoyon bo'lishini kamaytiradi. Shuning uchun anti-IL4 antitanasi bilan AXI himoya immuniteti indukstiyasi va T2 javobning T1 ga aylanishida samaralidir.", "Anti-IL4 antitanasining Xavfsizligi bir qanchv ilmiy maqolalarda chop etilgan, biroq, bu davolashning samarasi haqida hali etarli ma'lumotlar yo'q. AXI-allergik kasalliklaming tabiiy kechishini o'zgartiruvchi yagona samarali usuldir. Uning samaradorligi ichishga kapsulalangan allergenlar qo'llanganda peptidlar, allergenlar adyuvantlar (CpG yoki Listeria) yoki AXI immunomodulyatorlar (polioksidoniy) bilan birgalikda qo'llanganda yanada ortadi. Kelajakda AXI yuqori samarali, xavfsiz bemorlar, allergolok shifokorlar uchun ham birdek ommabop usul bo'lib qoladi. Talabalar bilimini mustaxkamiash uchun testlar. 1. Bronxial astma bo'g'ilish xurujlarini kclib chiqishida VAT ning holati qandav ahamiyatga ega? A. a - adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchan, holinergik faollik va p adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchaniligi pasaygan, B.", "a - adrenoresteptorlar va (3 - adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchan, holinergik faollik qo'zg'aluvchaniligi pasaygan, V. a - adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchan, p - adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchaniligi pasaygan, holinergik faollik G. a adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchan, p - adrenoresteptorlar qo'zg'aluvchaniligi pasaygan, holinergik faollik\nD. Farqi yo'q Javob: a 2. Bronxial astma xurujining rivojlanishida, o'pkaning faoliyatida qanday o'zgarish kuzatiladi? A. Nafas olishda havo oqimining o'rtacha tezligi pasayadi B. O 'pkaning qoldiq hajmi ko'payadi V. Nafas olishda havoning sarflanishi yuqori ko'rsatkichi pasayadi G. O 'pkaning funkstional qoldiq kengligi kattalashgan D. Yuqorida keltirilganlarning hammasim o'rni bor Javob: a 3. Atopik bronxial astma xuruji davrida periferik qonda qanday ko'rinishlar kuzatiladi? A.", "Leykostitoz, neytropeniya, nisbatan iimfostitoz, eozinofiliya, ECHT me'yor chegarasida B. Leykostitoz, neytropeniya, absolyut Iimfostitoz, ECHT tezlashgan V. Leykostitoz, neytrofilyoz, eozinofiliya, ECHT me'yor chegarasida G. Leykopeniya, neytropeniya, nisbatan Iimfostitoz, ECHT tezlashgan Javob: a 4. Infekstion-allergik bronxial astma xuruji davrida periferik qonda qanday ko'rinishlar kuzatiladi? A. Leykostitoz, neytrofilyoz, yuqori eozinofiliya, ECHT tezlashgan B. Leykopeniya, nisbatan Iimfostitoz, eozinofiliya, tezlashgan ECHT V. Leykostitoz, neytropeniya, eozinofiliya, ECHT me'yorda G. Leykopeniya, yuqori eozinofiliya, ECHT me'yor chegarasida D. Leykostitoz, neytropeniya, absolyut Iimfostitoz, tezlashgan ECHT Javob: a 5 BA bilan og'rigan bolalar uchun eufillinning o'rta dozasi A. 4-6 mg/kg B. 1-3 mg/kg V. 6-10 mg/kg G. 2-4 mg/kg D. 6-8 mg,deg Javob: a 6.", "9 yoshdan katta bolalar BA kasalligini davolashda salbutamolni peroral qanday dozalarda buyuriladi? A 4 mgdan 3 marta kuniga B. 2 mg 3-4 marta kuniga V. 5 mg 3-4 marta kuniga G. 1 mg 3-4 marta kuniga D. 2,5 mg 3-4 marta kuniga Javob: a\n7. Astmatik statusni davolashda eufillining to'yinish dozasi qanday? A. 6 mg/kg B. 3 mg/kg V. 12 mg/kg G. 10 mg/kg D. 5 mg/kg Javob: a 8. BA glyukokortikoid goromonlarni tavsiya qilish uchun ko'rsatma A. astmatik statusning 2 - 3 bosqichi B. Astmaning oldingi xurujlarini so'ndirish maqsadida tez-tez qo'llash V. 12 soat davomida bronholitiklar bilan qolmagan og'ir bo'g'ilish xuruji G. Yuqorida keltirilganlaming hammasi D. Qo'llanilmaydi Javob: a 9. Astmatik statusning 2-3 bosqichida prednizalon dozasi qanday? A. 5-10 mg/kg B. 1-2 mg/kg V. 2-3 mg/kg G. 0,5-1 mg/kg D. 3-5 mg/kg Javob: a 10. BA da intalning davolash kursini davomiyligi qancha? A.", "1 - 3 oydan 1 yilgacha va undan ham ko'p B. 1-3 oydan ko'p emas V. 7-10 kun G. 10 kundan ko'p emas D. 1-2 oy. Javob: a 11. BA ga hozirgi vaqtda qaraladi: A. bronxlar giperreaktivligi bilan kechadigan nafas yo'llarining surunkali yallig'ianish kasalligi B. bo'g'ilish xurujlari bilan kechadigan sporadik kasallik V. nafas yo'llarining o'tkir allergik kasalligi G. o'pkani sur. interstestial jaroxatlanishi D. biriktiruvchi to'qimaning o'tkirosti jaroxatlanishi Javob: a 12. Tashqi nafasni nazorat qilish uchun BA bemorga o'zi bilan olib yurishi lozim: A. pikfloumetr B. bodipletizmograf V. spirograf G. pnevmotaxograf\nD. qonning gaz holatini taxlili Javob: a 13. BAning 2 bosqichi: A. engil kechuvchi persistirlangan astma B. sur. o'pka yuragi V. astmatik status G. og'ir intermetirlangan BA D. jismoniv zo'riqish BA si. Javob: a 14. BAning 4 bosqichi: A. og'ir persistirlangan BA B. sur.", "o'pka yuragi V. og'ir intermetirlangan BA G. jismoniy zo'riqish BA si. D. \"Asperinli\" BA. Javob: a 15. BA davolash davrida og'irlik darajasini aniqiash asoslangan: A. ventilyastiya ko'rsatkichlarining birligi va o'tkazilayotgan davoning angiomasiga B. faqatgina fizikal tekshiruv ma'lumotlariga V. Forsirlangan nafas chiqarish ko'rsatkichlariga G. pikfluometr va EKG ma'lumotlarining birga kelishiga D. allergenlar bilan teri sinamalari natijalariga Javob: a 16. BAning bazis davosiga nima kiradi? A. benakort, flunizalit, kromoglist kislotasi B. aminofiiin, astmopent i bronholitin V. salbutamol, beratek, salben G. ipratropiya bromid, berodual D. solutan, teofedrin, tusupreks Javob: a 17. Pikfloumetriya vrachga yordam beradi quyidagidan tashqari: A. O 'TX kamayishi darajasini baholashni B. kasallik kechishi og'irligini baholashni V. BA erta tashxislashni G.", "bronxial obstrukstiyani orqaga qaytishini aniqiash D. davolash samaradorligini baholash Javob: a 18. Bronxia! astma - quyidagilar asosida rivojlanadigan kasallik: a) bronxlaming surunkali allergik yallig'lanishidan b) bronxlaming surunkali bakterial yallig'lanishida v) bronxlar giperreaktivligidan g) bronxlar giporeaktivligidan Javob: a\n19. Bronxial astmani rivojlanishida keltirib chiqaruvchi omillar: a) atopiya b) bronxlar giperreaktivligidan v) nasliy moillik g) viruslar va vaksinalar d) kimyoviy moddalar Javob: a,b,v 20.", "Bronxial astmaning tashxisi quyidagi ma'lumotlarni baholashga asoslangan: a) anamnezni b) allergik holatni v) tashqi nafas faoliyati g) sababchiga bog'liq allergen bilan aloqasiga d) umumiy qon taxliliga e) peshob taxliliga Javob: a,b.v,g 21.Zamburug'li aliergenlarga sensibilizastiyasi biian bog'liq bronxial astmaning ta'aluqli: a) nam xonalarda qayta xuruji bilan b) tez-tez qaytalanishi va og'ir kechishi bilan v) sovuq kunlarda xumjlaming ko'payishi bilan g) pishloq, hamirturushli nonlami eganda paydo bo'lishi bilan d) vitaminlarni qo'llash bilan Javob: a,b,g 22. Maxsus immunoterapiyada davolovchi allergenlarning kiritish yo'llari: a) ten ichiga b) endonazal v) ingalyastion g) peroral d) sublingval e) tomir ichiga Javob: a,b,g, 23. Astmaning o'rta og'ir kechishiga NYuT (tongi-tungi) ko'rsatkichining tarqoqligi: 1) 10-20% dan ko'p, 2) 20-30 %, 3) 30% dan ko'p 24.", "Astmani to'g'ri nazoratida ushlab turuvchi davoni qachon kamaytirish mumkin: 1) 1 oyda, 23 ! 2) 2 oydan keyin, 3) 3 oydan keyin, 4) yarim yildan keyin 25. GKS uzoq muddat ichgandan kelib chiqadigan asorat: 1) osteoporoz 2) qandli diabet 3) o'sma kasal 1iklari 4) katarakta 5) astigmatizm 6) semizlik 26. BAni davolash uchun qo'Haniladigan tizimli glyukokortikoidlar: 1) prednizolon 2) deksametazon 3) metilprednizolon 27. beta-2-agonistiardan qaysi biri uzoq davom etuvchi ta'siriga ega: 1) Salbutamol 2) Berotek 3) Salmeteroi 28. Odatiy dozada qo'llaniladigan ingalyastion giyukokortikoidlarda qanday nojo'ya ta 'sirlar kelib chiqadi: a) halqum kandidozi b) oshqozon-ichak tizimi yaralari v) disfoniya g) steroid diabet d) burun halqum infekstiyalari 1) a, v 2) a, b, g, d 3) hammajavob to'g'ri 4) a, d 5) a, b, d 29.", "Quyida keltirilgan qaysi kasalliklarda bronxial obstrukstiya sindromining orqaga qaytishi xos: 1) surunkali obstruktiv bronxit 2) bronxial astma 3) XOBL 30. Qaysi dorilar bronxial astma bemorlarni davolashda yallig'lanishga qarshi vositasi sifatida qo'llaniladi: a) antibiotiklar\nb) glyukokortikoidlar v) kromoglikat natriya g) nedokromil natriya d) teofillin 1) b, v, g 2) a, b 3) b, d 4) v, g 5) a, b, d 31. Bronxial astma atopik turiga tegishli qaysi biri to'g'ri: a) ko'pincha qarilik davrida rivojlanadi b) boshqa atopik kasaliiklar bilan birga keladi v) qonda Ig E darajasining yuqori g) qonda Ig E darajasining past d) qonda eozinofiliya xos Javoblardan to'g'ri yig'inini toping: 1) b, v, g, d 2) v.d 3) a, d 4) a, v, d 5) b, v, d Javob: 2 32.", "Engil persistirlangan bronxiai astmani davolashda qanday davo o'tkaziladi: 1) yallig'lanishga qarshi vositalami har kuni yuborish 2) beta2 agonistlami noregulyar ingalyastiyasi 3) ta'siri vaqti cho'zilgan bronxodilyatatomi har kuni qo'ilash 4) tizimli glyukokortikoidlami tez-tez qo'ilash Javob:3 33. Og'ir kechuvchi bronxial astma bemorlarini davolashda qanday davo o'tkaziladi: a) yaliig'lanishga qarshi vositalami har kuni yuborish b) beta2 agonistlami noregulyar ingalyastiyasi v) ta'siri vaqti cho'zilgan bronxodilyatatomi har kuni qo'llash g) tizimli glyukokortikoidlami tez-tez qo'llash Javoblardan to'g'ri yig'inini toping: 1) a, v 2) b, g Z) v,g\n4) a, v, g 5) a, b Javob:4 34.", "O 'rta og'ir kechuvchi bronxial astma bemorlarini davolashda qanday davo o'tkaziladi: a) yaliig'lanishga qarshi vositalami har kuni yuborish b) beta2 agonistlarni noregulyar ingalyastiyasi v) ta'siri vaqti cho'zilgan bronxodilyatatomi har kuni qo'llash Javoblardan to'g'ri yig'inini toping: 1) a, b 2) a, b, v 3) b 4) b, v 5) a, v Javob:5 35. Astma xurujining jismoniy zo'riqishdan kuchayadigan turida, sportning qaysi tun bu xurujlarni ko'paytiradi: a) uzoq masofaga yugurish b) suzish v) sportning velosiped turi g) chang'ida yugurish d) suvdagi polo Javoblardan to'g'ri yig'inini toping: 1) a,g 2) a, b, v, g Z) b. d 4) a, g 5) a, b Javob:2 36.", "Atopik bronxial astmaning rivojlanishi bog'liq: a) bronxlaming tug'ma V2-adrenoresteptorlarini noto'iiqligi b) organizm sensibilizastiyasi v) bronxlaming immunoiogik himoya tizimining buzilishi g) tug'ma gipersimpatikotoniya bilan d) allergenlar bilan uzoq muddat aloqada bo'lish e) to'g'ri javoblar a, b, vJavob: 37. Bronxial astmaning infekstion-bog'liq turiga xos: a) bronxial astma bo'yicha nasliy moillik\nb) o'pka bronxlarda yallig'lanish jarayoni o'tkazilgandan keyin kasallikni rivojlanishi v) bronx-o'pka tizimida turg'un yallig'lanish o 'chog'ining mavjudligi g) organizmda yallig'lanish o'chog'ining mavjudligi d) rastional antibiotik davoni o'tkazgandan so'ng tuzalishi Javob: 38.", "Bronxial astmaning birlamchi profilaktikasi o'tkaziladi : a) hamma sog'lom odamlarda b) allergik kasalliklar aniqlanganda v) yaqin qarindoshlarida bronxial astma mavjud bo'lsa g) surunkali noobstruktiv bronxit mavjud bo'lganida d) tez-tez shamoliaganda Javob: 39. Astmogen noinfekstion ingalyastion aliergenlarga xos, quyida keltirilganlardan tashqari: a) o'simlik changlari b) nopatogen qo'ziqorinlar tuxumlari v) odam va hayvonlar epidermisi bo'lakchalari g) hasharotlar va boshqa suaralib yumvchilar tanasining bo'lakchalari, hayvonlar junlari Javob: 40. Atopik bronxial astmaning reagin mexanizmini tasdiqlaydi: a) maxsus aliergenga terining pufakchasimon turdagi javob reaksiyasi b) ingalyasion qo'zg'atuvchi testga tez javob reaksiyasi v) makrofaglar ko'chish faktorining sekinlanishini aniqlanishi g) Prausnitst- Kyustner bo'yicha o'tkazishning musbat reaksiyasi Javob: 41.", "a-adrenoresteptorlarning ta'sirlanishi keltirib chiqaradi: a) tomirlar spazmini b) tomirlar kengayishini v) bronxlar kengayishini Javob: 42. р-adrenoresteptor stimulyastiyasi keltirib chiqaradi: a) bronxlar spazmini b) yurak qisqarish sonini ko'paytiradi v) tomirlar spazmini Javob: 43. Bronxial astmani o'pkaning boshqa obstruktiv turdagi kasalliklaridan farqlaydi: a) bronxlar devorida eozinofillardagi IgE b) bronxlar bazal membranasining qalinlashishi v) teri osti qavati bezlarining gipertrofiya va giperplaziyasi g) bronxlar silliq mushaklarining gipertrofiyasi Javob:\n44. Atopik bronxial astmaning aniq maxsus tashxislash usuli: a) teri allergik sinamalari b) qo'zg'atuvchi nazal test v) qo'zg'atuvchi ingalyatsion test g) RAST Javob: 45.", "Bronxial astmaning atopik turiga xos: a) xuruj orasi davrida yo'tal b) bo'g'ilish xurujining sekin-asta rivojlanib borishi v) qaytalanuvchi astmatik holat g) keltirilganlardan hech bi ri Javob: 46. Atopik bronxial astmaning reagin mexanizmini tasdiqlaydi, quyidagilardan tashqari: a) teri allergik sinamalari b) qo'zg'atuvchi allergik testlar v) prestipitastiya reaksiyalari g) Prausnitst - Kyustner reaksiyalari d) radioallergosorbent testi Javob: 47. Sovuq nam havo ahvolini yomonlashtiradi, quyidagilardan tashqari: a) bronxial astma bilan hamma bemorlarni b) bronxial astmaning changga bog'liq turini v) epidermal bronxial astmani g) zamburug'li bronxial astmani Javob: 48.", "Aspirinli bronxial astma bemorlariga ko'rsatmalar beriganida tarkibida tartrazin vositalari bo'lgan dorilarni buyurishdan cbeklaning: a) atromid-S b) inderale v) konditer maxsulotiarini g) vitaminlar drajeda d) yuqorida keltirilganlardan hammasi Javob: Javob: 49. Bronxial astmaning kliniko-patogenetik shaklida IgE va IgG nespestifik davosida ko'proq samarali: a) ingalyastiyada P adrenostimulyator b) antigistaminlar v) ksantin ishlab chiqaruvchilari g) intaloterapiya d) to'g'ri javoblar a, v Javob:\n50. Bronxial astmaning atopik genezi reaksiyalariga xos: a) sitotoksik turi b) reagin turi v) allergik jarayonning hamma turi g) sekinlashgan allergiya d) immun komplekslar bilan jaroxatlanis Javob: 51.", "Bronxial astma xurujida o'pkada eshitiladi : a) mayda pufakchali jarangdor xirillashlar b) xushtaksimon quruq xirillashlar v) mayda pufakchali nam xirillashlar g) katta pufakchali nam xirillashlar d) quruq va nam xirillashlar Javob: 52. Bronxial astmaning og'ir kechishida kuzatilmaydi: a) xurujlami uzoq davom etishi b) astmatik statusni rivojlanishi v) o'tkir yurak etishmovchiligini rivojlanishi g) steroid gormonlami qo'llash zarurligi d) to'xtovsiz qusish Javob: 53. Bronxial astmani rivojlanishida albatta bo'lishi kerak bo'lgan o'zgarishlar: a) qon tizimida b) bronxlar reaktivligi v) vegetativ asab tizimi faoliyatida g) endokrin tizimi faoliyatida d) organizmning nafas allergenlari bilan sensibiiizastiyasi Javob: 54.", "Astma bemorlarida yallig'lanish jarayoni, quyidagilardan tashqari hammasini faolligini baholash imkonini beradi : a) bronxoalveolyar iavaj b) spirografik tekshiruviar v) bronxlar va shilliq biopsiyasi g) balg'amning stitologik tekshiruvi Javob: 55. Astmasi bor bemorda (allergik mexanizm) haftasiga 2 marta xurujsimon yo'tal, nafas olishning qiyinlashuvi p2-antagonistlar ingalyastiyasidan keyin yoki o'z-o'zidan yo'qoladigan epizodlari mavjud. Bemor faolligi va uyqusi o'zgarmagan. Astmaning og'irligini aniqlang: a) og'ir b) engil v) o'rta og'ir Javob:\n56. Quyida keltirilganidan qaysi bir tekshiruvlar astmaning og'irlik darajasini baholash imkonini beradi? a) qonning klinik taxlili b) FNX-lni o'zgarish darajasi v) ko'krak qafasi rentgenografiyasi g) balg'am taxlili Javob: 57.", "Allergik yallig'lanishda quyidagilardan tashqari hamma hujayralar ishtirok etadi : a) shish hujayralari b) bazofillar v) makrofaglar g) fibrviloyatlar d) bronxlar shilliq epitelial hujayralari Javob: 58. Astmatik status sababchilari bo'lishi mumkin : a) bronx o 'pka tizimida yallig'lanish jarayoniriing qaytalanish b) uzoq muddat qabul qilingan glyukokortikoidlami to'xtatish v) allergiyasi bo'lgan dorilami qabul qilish g) simpatomimetiklar peredozirovkasi d) hamma keltirilganlar Javob: 59. Astmatik statusda o'rni bor: a) a-adrenoresteptoriar blokadasi b) p2-resteptorlar faolligini ortishi v) pl-resteptorlar blokadasi g) p2-resteptorlar blokadasi d) a -adrenoresteptorlar faolligini ortishi Javob: 60.", "Astmatik statusda bronxoskopiya uchun ko'rsatma: a) ko'rsatmalar yo'q b) astmatik statusning mavjudligi v) prednizolon ta'sirining yo'qligi g) statusning davomiyligi d) engil stianozning mavjudligi Javob: 61. Astmatik statusda obstrukstiya asosiy mexanizmi qanday: a) bronxospazm b) bronxial devorda shish-yallig'lanish o'zgarishlari v) mayda bronxlaming cho'ziluvchan balg'am bilan tiqilib qolishi Javob: 62. Cho'zilgan bronxial astma bilan astmatik statusni qonda qaysi gaz tarkibi ko'rsatkichi bilan siz qiyosiy tashxisini o'tkazasiz? a) PaC02\nb) Pa02 Javob: 63. Astmatik statusi bor bemorlarda qanday asoratlar bo'iishi mumkin? a) pnevmotoraks b) TELA v) qorinchalar fibrillyastiyasi g) asfiksiya d) hamma keltirilganlar Javob: 64.", "Astmatik xuruji bo'lgan bemorda hayotiga xavf soluvchi belgilariga xos: 1) bronxlar obstrukstiya 2) auskultastiyada tovushsiz soxalami paydo bo'iishi 3) PaC02 kamayishi 4) Pa02 do 60 mm sim. ust. gacha va undan ham past bo'lishi 5) daqiqasiga 36 martagacha hansirash a) hamma javoblar to'g'ri b) to'g'ri javoblar 1, 2, 4 v) to'g'ri javoblar hammasi, 1, 2, 4 dan tashqari g) to'g'ri javoblar hammasi, 5 dan tashqari d) to'g'ri javoblar 3, 5 Javob: 65. Astmatik statusni davolashda kislorod qo'Iiash keng tarqalgan. Bemorga kislorodni qanday konstentrastiyasi buyurilishi maqsadga muvofiq: a) havo bilan aralashtirilmagan, toza holda b) 80% kislorod va 20% havo aralashmasida v) 50% kislorod va 50% havo nisbatida g) 40% kislorod va 60% havo nisbatida Javob: 66.", "Astmatik statusda o'tkazilayotgan samarali davoning klinik belgilariga xos: a) ko'chayotgan balg'am Hajmining ortishi b) balg'am ko'chishining kamayishi v) hansirashni kamayishi Javob: 67. Engil kechayotgan bronxial astmaning remissiya davrida buyuriladi: a) sulfldli vannalar b) suvosti massaj dushi v) kalstiy-elektroforez g) UVCh-terapiyani Javob:\n68. O'rta og'ir kechayotgan bronxial astmada (infekstion-allergik turi) remissiya davrida buyuriladi: a) suifidli vannalar b) amplipulsterapiyani v) ultratovushii davo g) stirkulyar dush d) karbond angidridli vannalar Javob: 69.", "Bronxial astmaning infekstion-allergik shaklining kechishiga quyida keltirilganlardan tashqari hammasi xos: a) kasallik yoshlik davrida rivojlanadi b) teri allergik sinamaiarining yuqori sezuvchanligi v) allergenga pufakchasimon teri reaksiyasi g) bo'g'ilish xurujini (5-7 soniyada) tez rivojlanishi d) kelitirilganiardan hech biri Javob: 70. Atopik bronxial astma kasailarining qonida aniqlanadi: a) stafilokokka nisbatan yuqori titr b) tezlashgan SOE v) IgE ni yuqori darajasi g) leykostitozlar Javob: 71. Bronxial astmaning IgE va IgG-bogMiq neinfekstion-allergik turida ekspirator bo'g'ilish xurujiga quyidagilar xos: a) 1 soatgacha bo'igan latent davr b) xurujoldi belgilarining aniq klinik ko'rinishlari v) 5-7 daqiqa davomida xurujning rivojlanishi g) xurujning spontan holatda to'xtashi d) hamma keltirilganlar Javob: 72.", "Bronxial astmaning atopik shaklida teri allergik sinamalari paydo bo'ladi: a) 10-20 daqiqadan keyin b) 4-6 soatdan keyin v) 10-20 daqiqadan keyin va 4-6 soatdan keyin g) 12-24 soatdan keyin Javob: 73. Bronxial astmaning IgE va IgG-patogenetik turida qo'zg'atuvchi ingalyastion testlar m usbat: a) bir soat davomida b) bir soat davomida va 6-8 soatdan keyin v) 24 soatdan keyin g) hamma ko'rsatilgan muddatlarda Javob: 74. \"Allergik bronxial astma\" sinonimiari quyidagilardan tasbqarilar kiradi :\na) atopik bronxial astma b) ekzogen bronxial astma v) noinfekstion-allergik bronxial astma g) patergik bronxial astma Javob: 75. Ingalyastion davoning afzalliklari quyidagilar: a) ta'siming tez kuzatilishi b) minimal tizimli ta'siri v) tabletkalarga nisbatan qo'llashning qulayligi g) keltirilganlaming hammasi d) to'g'ri javoblar a, b Javob: 76.", "Qisqa muddat ta'sir qiluvchi ingalyastion p2-agonistlar tavsiya qilinadigan birinchi yordam dorilari hisoblanadilar : a) bronxial astmani ushlab turuvchi davosida b) surunkali bronxitda v) bronxialastma xurujini to'xtatishda Javob: 77. Quyidagi vositalar M-holinolitik ta'siriga ega: a) salbutamol b) teopek v) berotek g) atrovent Javob: 80. p -agonistlarga kiradi: a) dinatriy xromoglikat b) fiupizolid v) salbutamol g) nedokromil natriy 79. Selektiv p2-agonistlarga kiradi: a) adrenalin b) astmopent v) berotek g) berodual Javob: 80. p2-agonistIarga quyidagi nojo'ya ta'sirlar taaluqli a) kardiostimulyastiya b) miokardga bo'lgan toksik ta'siri v) qorinchalar fibrillyastiyasi g) \"rikoshet\" sindromi d) bronxiar shilliqosti qavati qon tomirlarining kengayishi e) gipokaliemiya j) keltirilganlaming hammasi Javob:\n81.", "Bronxial astma xurujining profilaktikasida eufillinni quyidagi turida qo'Ilash samarali a) ichishga b) tomir ichiga v) musnak orasiga g) rektal (svecha, mikroklizma) d) ingaiyastion Javob: 82. Peroral p2-agonist!ar birinchi gurux vositalari hisoblanadilar a) tungi xuruji rivojlanib borayotgan bronxial astmada b) surunkali obstruktiv bronxitda v) chang bronxial astmasida g) hainma keltirilganiarda Javob: 83. Ingaiyastion glyukokortikosteroidlar qo'llaniladi a) o'tkir pnevmoniyada b) atopik bronxial astmada v) tizimli qio'il yugurukda g) surunkaii bronxitda Javob: 84. Atopik bronxial astmada ingaiyastion glyukokortikosteroidlar qo'Haniladi a) engil kechishida b) o'rta kechishida v) og'ir kechishida g) 4 hafta davomida xromoglikat natriy samarasiz bo'lganida d) 2 hafta davomida xromoglikat natriy samarasiz bo'lganida Javob: b 85.", "Yuqori nafas yo'llari shilliq ishlab chiqarishida asosiy immunoglobulinlar: a) IgG b) shilliq ishlab chiqaruvchilardagi IgA v) IgM g) IgE Javob: b 86. Kasallik belgilari kuzatilmagan, og'ir turdagi BAsi bor bemorlarda, o'pka faoliyatining qaysi ko'rsatkichi me'yorga nisbatan farq qiladi? a)NFX Is b ) 0 'TS v) OO g) OEL Javob: v 87. Kortikosteroidiar hatto qisqa muddat davomida qabui qilinganidan so'ng, to'xtatilsa quyidagi kasallik belgilarini kuchayadi:\na) atralgiya b) qorindagi og'riq, ko'ngil aynash, qusish v) bosh og'rig'i g) bo'shashish d) quyida keltirilganlardan hech biri e) quyida keitirilganlaming hammasi Javob: e 88.", "Bronxial astmani davolashda vallig'lanishga qarshi dorilarga kiradi: a) ingalyastion GKS b) kromoglist kislota vositalari v) lekotrienlar antogonistlari g) teofillinlar d) 2 hafta davomida xromoglikat natriy samarasiz bo'lganida e) qisqa muddat ta'sir qiluvchi selektiv p2-antogonistlar Javoblar: a.b.v 89. Bronxial astmani boshqa o'pka kasalliklaridan farqlovchi maxsus rentgenologik beigisi nima? a) peribronxial tipda o'pka rasmining deformastiyasi b) o'pka chegaralarining o'tkazuvchanligi oshgan (emfizema) v) diafragmaning taranglashishi g) oraliq bronx darajasida o'pka arteriyasi rovog'ining kattaiashishi d) keltirilgan belgilaming hammasi e) belgilar yo'q Javob: e 90. BoMarda allergik kasalliklarga olib keluvchi omillar: a) qarindoshlardagi allergik kasalliklar b) IgE darajasining pasayishi v) IgE darajasining ko'tarilishi g) erta sun'iy ovqatlanlirish Javob: a,v,g 91.", "Atopik bronxial astmaning xuruj davrida qaysi antitanalarning ishiab chiqarilishi ko'payadi? a) IgG b) IgA v) IgM g) № Javob: g 92. Belgilarni solishtiring: 1. Surunkali bronxit A. bir qator hujayralar (shish hujayralari. eozinofillar) faolligi bilan kechadigan nafas yo'llarining yallig'lanish kasalligi 2. Krupoz zotiljam B. bronxlar yallig'lanishining uzoq davom\netishi V. Parenxima, mezinxima, o'pka bo'limlari qontomirlarining yallig'lanish kasalligi 4. O'choqli zotiljam G. o'pka bo'limining yallig'lanish kasalligi Javob: lb, 2v, 3a, 4g 93. Quyidagi kasalliklar markelarini mosligini toping: A) rnusbat ter sinamasi 1. bronxial astma B) mielopiroksidazaning ko'tarilshi 2. surunkali bronxit V) eozinofiliya 3. mukovisstidoz Javob: 3a, 2b, lv. 94. Patologik jarayon fizikal ma'lumotlarini mosligini toping: 1. Tovush titrashining kuchayishi, to'mtoq tovush, bronxial nafas 2.", "Aniq o'pka tovushi, dag'al nafas, quruq xirillashlar 3. Timpanik tovush, amforik nafas, o'rta- yirik pufakchali xirillashlar 4. tovush titrashining pasayishi, o'pka ekskursivasining cheklanishi, nafas chiqarishning cho'zilishi bilan birga vezikulyar nafasni pasayishi, qupuq xirillashlar 5. aniq o'pka tovushi, vezikulyar nafas, plevraning ishqalanish shovqini A) o'pka absstessi, ochilish davri B) fibrinoz zotiljam V) bronxial astma G) quruq plevrit D) bronxit Javob: lb, 2d, 3a, 4v, 5g. 95. Belgilarni moslang: I. bronxial astmasi II. yurak astmasi A) nam xirillashlar B) balg'am suyuq ko'piksimon, ko'p V) quyuq, cho'ziluvchan, yopishqoq balg'am D) yurak chegaralarining o'ng tomonga kengayishi E) yurak chegaralariningchap tomonga kengayishi Javob: All, BI, VII, Gl, DI, Ell 96.", "Uy changiga yuqori sezgirligi bo'Igan atopik bronxial astmaga xos: a) eliminastiya effektining mavjudligi b) ekspozistiya effektining mavjudligi v) spontan remissiya\ng) tungi va erta tongi soatlardagi bo'g'ilish xurujlari e) keltirilganlardan hammasi Javob: e 97. Bronxial astma va surunkali obstruktiv bronxitni qiyosiy tashxisi uchun quyidagi funkstional tekshiruvlar kerak: a) bronxlarni kengaytiruvchi vositalar bilan sinamalar b) bronxokonstrukstiya mediatorlar bilan sinamalar v) jismoniv zo'riqish yuilan sinamalar g) obzidan bilan sinama Javob: a, b,g 98. Ekzoallergenlarga kiradi: 1) bakteriyalar 2) viruslar 3) oddiy hujayralar 4) uy changi 5) jaroxatlangan o'ziningto'qimalari 6) ambroziya 7) shokolad Javob: 1,2,3,4,6,7 99. Bronxlarning eng yuqori reaktivligi kuzatiladi: 1) ertalab 4-6 soatlarda 2) 10-12 soatlarda 3) 16-18 soatlarda 4) 22-24 soatlarda Javob: 1 100.", "Bronxial astmaning tipik klinikasi - bu 1) yaqqol bo'g'ilish xurujlari 2) turg'un spastik yo'tal 3) o'pkaning o'tkir emfizemasi 4) astmatik bronxit 5) allergik bronxit Javob: 1,4 101. Bronxial astmaning xuruj oldi davri xarakterlanadi: 1) bezovtalik bilan 2) xushtaksimon xirillashlar bilan 3) burunda qichishish 4) tananing majburiy holati bilan 5) ekspirator hansirash bilan 6) ko'z yosh oqishi bilan 7) qo'rquv xissi bilan 8) qiynaluvchi quruq yo'tal bilan 9) balg'am ko'chishi bilan Javob: 1,3,6\n102. Bronxial astmaning xuruj davri harakterlanadi: ljbezovtalik bilan 2) xushtaksimon xirillashiar bilan 3) burunda qichishish 4) tananing majburiy holati bilan 5) ekspirator hansirash bilan 6) ko'z yosh oqishi bilan 7) qo'rquv xissi bilan 8) qiynaluvchi quruq yo'tal bilan 9) balg'am ko'chishi bilan Javob: 2,4,5,7,8 103.", "Bronxial astmaning xurujdan so'nggi davri harakterlanadi: 1) bezovta!ik bilan 2) xushtaksimon xirillashiar bilan 3) burunda qichishish 4) tananing majburiy holati bilan 5) ekspirator hansirash bilan 6) ko'z yosh oqishi bilan 7) qo'rquv xissi bilan 8) qiynaluvchi quruq yo'tal bilan 9) balg'am ko'chishi bilan Javob: 2,9 104. Bronxial astmaning xuruj davridagi uchrashi mumkin bo'lgan asoratlar - bu 1) ko'krak qafasi deformastiyasi 2) o'pka atelektaz 3) pnevmoskleroz 4) teri osti emfizemasi 5) surunkali o'pka yuragi 6) o'tkir yurak etishmovchiligi 7) asfiksik sindrom Javob: 2,4,6,7 105. Skarifikastiya teri sinamasi nima bilan o'tkazilmaydi? A. kimyoviy modda B. bakterial allergen V.dori allergenlari G. noinfekstion allergen Javob:G 106. Skarifikastiya teri sinamasi uchun bilak terisiga nima tomiziladi? A.fizologik eritma\nB.gistamin V.efidrin G.gidrokartizon Javob: В 107.", "Skarifikastiya teri sinamasi uchun tomchiiar orasida masofa necha sm bo'lishi kerak? A. 5-6 sm B. 3-4sm V.4-7sm G.2-2.5sm Javob: G 108. Skarifikastiya teri sinamasi qancha vaqtdan keyin baholanadi? A. 30-35 daqiqadan keyin. B. 10-30 daqiqadan keyin. V. 15-20 daqiqadan keyin. Javob: V 109. Skarfikatstion usul bilan sinasi natijasini baholash vuqari darajadagi musbat reaksiya bo'ladigan o'zgarishlarni aniqlash: A. qizarish 10mm qavariq soxta ayoqchasi bilan B. mahaliy reaksiya va nurlanish V.qavariq lOmmdan ortiq qizarish va soxta oyoqchalar bilan Javob: A 110. Skarifastion teri sinamasini o'tkazishda bu teri sinamasi bilan sohasi oralig'iga qancha uzoqlikda allergen tomiziladi? A.l-5sm. B.2-2.5sm. V.4.6sm Javob: В 111. Applikastiya teri sinamasi keskin musbat bo'lganda -H -+ terida bo'ladigan o'zgarishiar qaysi qatorda to'g'ri keladi? A. qizarish va shish B. kontakt joy da qizarish V.", "qizarish shish, vezikulastiya Javob: V 112. Applikastiya teri sinamasi o'tqazishda teri reaksiyasi natijasi qancha vaqtdan so'ng o'qiladi? A. 45-60daqiqadan so'ng B. 20 -daqiqadan so'ng V.3- kundan so'ng G.lkundan so'ng Javob В 113. Applikastiya teri sinamasi qanday moddalar bilan o'tkaziladi? A. biologik suyuqliklar bilan\nB.kimyoviy moddalar bilan V.o'simliklardan tayyorlangan suyuqlik G.ilon zahri bilan Javob :B 114. Qo'yidagi keltirilgan usulardan qaysi mo'ljalangan usul hisoblanadi? A. ekspozistion provakastion test B. leykostitopenik test V.issiqlik provakastion test G.nazal provakastion test Javob :A 115. Bemorlarda kasallik belgilari aniq yuzaga chiqmagan ucbun ularni allergen mavjud joyga joylashtiradi, ular qaysi joy? A. tog'li zonalarga B. dorixona, stex. otxona hududlariga G.omborxona. gullar ochilgan joy V.suv omborlari, suv havzalari atrofida Javob:G 116.", "Ekspozistion provakastion test yordamida allergik reaksiyalarni qaysi tiplarni aniqlash mumkin? A. sekin kechar allergik reaksiya B. immunokompleks tipi V.anafilaktik tipi G.stitotokstik tipi Javob: B, V,G 117. Leykostitopenik test qachon musbat hisoblanadi? A.leykostitiami ko'payishi bilan V.eritostitlami kamayishi bilan G.leykostitlami 3,10'9dan tushishi bilan Javob:G 118. Leykostititopenik test qachon o'tkaziladi? A.anafilaktik shok o'tkazgan bo'lsa B.leykostitlar soni oshganda V.to'g'ri javob yo'q. Javob: V 119. Leykostitopenik testda leykostitlar nccha daqiqadan keyin sanaladi? A. 68-69 daqiqadan keyin B. 30-40 daqiqadan keyin V.40-70-80 daqiqadan keyi. Javob:В\n120. Trombostitopenik test qaysi kasalliklarda ko'proq isblatiladi? A. ovqat ALLERGIYAsida B. allergik bronxitda. V.ekzemada G.dori va ovqat ALLERGIYAlarida Javob:A,G 121. Trombostitopenik testda qonni tarkibini o'zgarishi.", "A.trombostitlar va ieykostitlar miqdomi oshishi b.trombostitlar 75% kamayadi v.trombostitlar25% kamayadi G.to'g'ri javobyo'q Javob: V 122. Trombostitopenik testda trombostitlar miqdori qanday o'zgaradi? A. normaning yuqari darajasigacha ko'tarilardi B. 25% dan past V.normaning pastki chegarasigacha kamayadi G. o'zgarmaydi Javob:B 123. Proustnista-Kyustner reaksiyasi qanaqa kechadi? A. terni aktiv sensibilizastiyasi reaksiyasi B. terini passiv disensibiiizastiyasi reaksiyasi V.terini passiv sensibilizastiyasi reaksiyasi G.terini aktiv reaksiyasi Javob.A 124. Eliminaastion test kasallikni ....davrida o'tkaziladi? A. kasaliikning avj olish davri B. kasallikni tuzalish davrida V.kasallikni remissiya davrida Javob.B Eleminastion testda ochilikka e'tibor beriladimi? A. berilmaydi B. 5 kun ochlik e'ion qilinadi V. farqi yo'q G. lOkun ochlik e 'lon qilinadi Javob.B 125.", "Proustnista-Kyustner reaksiyasi testi hozirda nima uchun qo'llalinmaydi? A. OITS, gepatit kasalligi ko'p bo'lganligi uchun B. qon tomirlaming jarohotlanishi uchun\nV.immunitet pastligi uchun G yuqumli kasailiklar ko'p bo'lgan uchun Javob :G 126. Proustnista-Kyustner reaksiyasi testi qanday o'tkaziladi? A. sog'lom odamning zardobi kasal qoniga yuborib tekshirish yo'li biian B. kasaldan zardob olinib, sog'lom odamga yuborish yo'li biian V.kasaldan zardob olib, kasalga yuborish yo'li biian G. hammasi to'g'ri Javob.B 127. Eiiminastion dietada nima inumkin-u, nima mumkin einas? A.tuxum, guruch,sut,qatiq, grechka,olma A.------ ko'rsating B.------ ko'rsating V. hammasi mumkin Javob:V 128. Dori allergenlari biian til osti provokastion sinamasi natijasi qanaqa baholanadi? A. har 20 daqiqada 3 marta B.20 daqiqadan keyin V.har 10 daqiqadan 3marta G.10 daqiqadan so'ng Javob: V 129.", "Dori allergenlari biian til osti provokastion sinamada qanday mahalliy o'zgarishlar kuzatiladi? A. qizarish B. allergik shish V.til va tilosti sahosida shish, qizarish kuzatiladi G.Kvinke shishi Javob:А, В, V 130. Qachon allergik natija +++ baholanadi? A. Kvinke shishi B.terida toshmalar. V.bo'g'ilish, qichish, qizarish G.mahalliy o'zgarish Javob: A,B,V 131. Qachon allergik natija ++baholanadi? A.qichishish, achishish. B. til va til osti sahosida shish va qizarish V.Kvinke shishi, bo'g'ilish. G. xurujlar, hansirash, nafas etishmovcxiligi Javob:Л,В\n132. Leykostitopenik test qaysi kasalliklarda tavsiya etiladi? A. ovqat allergiyasida B. pollinoz kasallklarida,ekzemada V. chang allergiyasida G. ovqat va dori allergiyasida Javob.A 133. Leykostitopenik test qachon musbat hisoblanadi? A. leykostitlami ko'tarilishi bilan B. eritrostitlami kamayishi bilan V.", "leykostitlami 3.10\"4bo'lganda Javob: V 134. Trombostistopenik test qachon o'tkaziladi? A. ovqat allergivalarida B. infekstion kasalliklarda V.tng'ma kasalliklarda G. hamma kasalliklarda Javob.A 135. Trombostitopenik test qachon musbat hisoblanadi? A.trombostitlami 110%dan ko'tarilganda B.trombostitlami 100%dan kamayishi V.to'g'ri javob yo'q. G.trombostitlar 25% kamayganda. Javob :G 136. Skarifikastion teri sinamasi qanday allergen bilan o'tkaziladi? A. maishiy uy changi B. epidermal chang V.ovqat allergiyasi G.aralash chang D.hammasi to'g'ri Javob.D 137. Allergenga nisbatan teri reaksiyasi natijasi qancha vaqtdan keyin baholanadi? A. 28daqiqadan so'ng B. 31daqiqadan so'ng V.22daqiqadan so'ng G.20daqiqadan so'ng D.hammasi to'g'ri Javob:G\n138. Applikastion testni natijasi qancha daqiqadan so'ng aniqlanadi? A. 1 soatda keyin B. 1Odaqiqadan key in V. 15daqiqadan keyin G.", "20daqiqadan keyin Javob.G 139. Qaysi kasallikda sovuq provakastion testidan foydalanasiz? A. pollinoz kasallikiarida B. atopik dermatitda kasallikiarida V.eshakemi G.noinfekstion kasalliklarda Javob: G 140. Skarifikastiya teri sinamasi nima bilan o'tkaziladi? A. kimyoviy modda B. bakterial allergen V. dori allerlari G. noinfekstion allergen Javob: 141. Bilak terisiga nima tomiziladi? A. fizologik eritma B. gistamin V.efidrin G.gidrakatizon Javob: 142. Tomchilar orasida masofa necha sm bo'lishi kerak? A. 5-6sm B. 3-4sm V.4-7sm G.2-2.5sm Javob: 144.Teri sinamasi qancha vaqtdan keyin baholanadi? A. 30-35daqiqadan keyin B. 10-30 daqiqadan keyin V.! 5-20 daqiqadan keyin Javob: 145.Skarfikatstion usul bilan sinamasi natijasini baholash yuqori darajadagi musbat reaksiya bo'ladigan o'zgarishni aniqlash. A. qizarish 10 mm, qavariq soxta oyoqchasi bilan B.", "mahalliy reaksiya va nurlanish V.qavariq 1Ommdan ortiq iqzarish va soxta oyoqchalar bilan Javob:\n146.Skarifastion teri sinamasini o'tkazishda bu teri sinamasi bilan sohasiga oraiiq qancha uzoqlikda allergen tomiziladi? A. l-5sm B. 2-2.5sm V.4-6sm Javob: 147. Applikastiya teri sinamasin keskin musbat bo'Iganda +++ terida bo'ladigan o'zgarishlar qaysi qatorda to'g'ri keladi? A. qizarish va shish B. kontakt joyda qizaris V. qizarish,shish, vezikuastiya Javob: 148. Applikatstiya teri sinamasi o'tqazishda teri reaksiyasi natijasi qancha vaqitdan so'ng o'qiladi? A. 45-60daqiqadan so'ng B. 20 daqiqadan so'ng V.3kundan so'ng G. 1kundan so'ng Javob: 149. Aplikastiya teri sinamasi anday moddalar bilan o'tkaziladi? A. biologik suyuqliklar bilan B. kimyoviy moddalar bilan V.o'simliklardan tayyoriangan suyuqlik G.ilon zahri bilan Javob: 150.", "Qouyidagi keltirilgan usulardan qaysi mo'ljalangan usul hisoblanadi? A. ekspozistion provakastion test B. leykostitopinik test V.issilik provakastion test G.nazal provakastion test Javob: 160. Bemorlarda kasallik bclgiiari aniq yuzaga chiqmagani uchun ularni allergen mavjud joyga joylashtiradi, ular qaysi joy? A. tog'li zonalarga B. dorixona, stex, otxona xududlariga G. omborxona, gullar ochilgan joy V.suv omborlari, o'chiq suv havzalari atrofida Javob: 161. Ekspozistion provakastion test yordamida allergik reaksiyalarni qaysi tiplarni aniqlash. A. sekin kechar allergik reaksiya B. immuinkompleks tipi V.anaflaktik tipi G.stitotakstik tipi Javob:\n162. Leykopenik test qachon musbat hisoblanadi? A.leykostitlami ko'payishi bilan V.eritostitlami kamayishi bilan G.leykostitlami 3.10-9dan tushishi bilan Javob: 163. Leykostititopenik test qachon o'tkaziladi? A.", "anafilaktik shok o'tkazgan bo'lsa B. leykostitlar soni oshganda V.to'g'ri javob yo'q Javob: 164. Leykopinik test leykostitlar necha daqiqadan keyin sanaladi? A. 68-69 daiqadan keyin B. 30-60-90 daqiqadan keyin V.40-70-80 daqiqadan keyin Javob: 165. Trombastitopenik test qaysi kasalliklarda ko'proq ishlatiladi? A. ovqat aliergiyasida B. allergik bronxitda V.ekzemada G.dori va ovqat ailergiyalarida Javob: 166. Trombostitopenik testda qonni tarkibini o'zgarishi: A.trombostitlar va leykostitlar miqdomi oshishi b.trombostitlar 75% kamayadi v.trombostitlar25% kamayadi G.to'g'ri javob yo'q Javob: 67. Trombostitopenik testda trombostitlar miqdori qanday o'zgaradi? A. normaning yuqori darajasigacha ko'tarilardi B. 25% dan past. V.normaning pastki chegarasigacha kamayadi G. o'zgarmaydi. Javob: 168. Proustnista kyustnera reaksiyasi qanaqay kechadi? A. terini aktiv sensibilizatstiyasi reaksiyasi B.", "terini passiv disensibilizastiyasi reaksiyasi V.teri passiv sensibilizastiyasi reaksiyasi G.terini aktiv reaksiyasi Javob: 169. Eliminaastion test kasallikni ....davrida o'tkaziladi. A. kasallikning ayj olish davrida B. kasallikni tuzalish davrida\nV.kasallikni remissiya davrida Javob: 170. Eleminastion testda ochilikka e'tibor beriladimi? A. berilmaydi B. 5 kun ochlik e'ion qilinadi V. farqi yo'q G. lOkun ochlik e'lon qilinadi Javob: 171. Proustnista kyustneri testi nima uchun qo'llanilmaydi? A. OITS. Gepatit kasalligi ko'p bo'lganligi uchun B. qon tomirlaming jarohotlanishi uchun V.immunitit pasligi uchuun G.yuqimli kasalliklar ko'p bo'lgani uchun Javob: 172. Prousnista kyustnera testi qanday o'tkaziladi? A. sog'lom odamdan kasal qoniga zordob yuborib tekshirish yo'li bilan B.", "kasaldan zardob olinib sog'lom odamga yuborish yo'li bilan V.kasaldan zardob olib kasalga yuborish yo'li bilan G. hammasi to'g'ri 173. Dori allergenlari bilan til osti provikastion sinamasi natijasi qanaqa baholanadi? A. har 20daqiqadan 3 marta B. 20daqiqadan keyin V.har lOdaqiqadan 3marta G.lOdaqiqadan so'ng Javob: 174. Dori allergenlari bilan til osti provikastion sinamada qanday mahalliy o'zgarish kuzatiladi? A. qizarish B. allergik shishish V.til va til osti sohasida shishish , qizarish kuzatiladi. G.Kvinke shishi Javob: 175. Qachon allergik natija +-И- baholanadi? A. Kvinke shishi B. terida toshmalar V.bo'g'ilish ,qichish, qizarish G.mahalliy o'zgarish Javob: 176. Qachon allergik natija -H-baholanadi? A. qichishish, oqarish B. til va til osti sohasida shishish va qizarish V.Kvinke shishi, bo'g'ilish G. xurujlar,hansirash, nafas etishmovchilikda Javob:\n177.", "Leykostitopenik test qaysi kasaliklarda tavsiya etiladi? A. ovqat allergiyasida B. pollinoz kasallklarida, ekzemad. V, chang allergiyasida G.ovqat va dori allergiyasida Javob: 178. Leykostitopeinik test qachon musbat hisoblanadi? A. leykostitlami ko'tarilishi bilan B. eritrostitlami kamayishi bilan V.leykostitlami 3.10-9 bo'lganda Javob: 179. Trombostistopenik test qachon o'tkaziiadi? A. ovqat allergiyalarida B. infekstion kasalliklarda V.tug'ma kasalliklarda G. hamma kasalliklarda Javob: 180. Trombostitopenik test qachon musbat hisoblanadi? A. trombostitlami 110% ko'tarilganda B. trombostitlarni 100%kamayishida V.to'g'ri jovob yo'q G.trombostitlar 25% kamayganda Javob: 181. Skarifikastiya teri sinamasi qanday allergen bilan o'tkaziiadi? A. mayishiy uy changi B. epidermag chang V.ovqat allergiyasi G.aralash chang D.hamrnasi to'g'ri Javob: 182.", "Aliergenga nisbatan teri reaksiyasi natijasi qancha vaqtdan keyin baholanadi? A. 28 daqiqadan so'ng B. 31 daqiqadan so'ng V.22 daqiqadan so'ng G.5 daqiqadan so'ng D.hamrnasi to'g'ri Javob: 183. Applikastion testni natijasi qancha daqiqada baholanadi? A.l soatda keyin. B.10 daqiqadan keyin V.15 daqiqadan keyin G. 20 daqiqadan keyin Javob: 184. Qaysi kasalliklarda sovuq provakastion testdan fovdalanasiz? A. pollinoz kasalliklarida B. atopik dermatitda kasalliklarida V.krapivnistada G.noinfekstion kasalliklarda Javob: 185. Sovuqda test qaysi tartibida o'tkaziladi? A. bilak sohasiga muz parchasni 15daqiqa davomida qo'yish B. bemomi soviq xonada 15daqiqa saqlash V.bemomi issiq xonada saqiash G. barchasi to'g'ri Javob: 186. Issiq provikastion test qaysi holatda ijobiy hisoblanadi? A. terida toshma hosil bo'lganda B.", "temi 2smdan ko'p qismi qizarishi V.konyuktival qizarisb G.bumi oqishi,akshirish kuzatiladi Javob: 186. Issiq provikastion testda issiq suvning la'sir davomiyligini belgilang. A. 25daqiqadan so'ng B. 5-7 daqiqadan so'ng V.15-20 daqiqadan so'ng G. barcha javblar to'g'ri. Javob: 187. Kimiarda “bahorgi katar” ko'p kuzatiladi? A. 4-5 yoshli o'g'il bolalarda B. katta yoshli erkaklarda V. ayollarda G. 6 yoshgacha bo'lgan qizlarda D. hammada bir xil Javob: 189. Polinoz vaqtida teri toshmalari shakli: A. yostiqcha shaklda B. quyulayotgan eritmatoz toshma V. eshak emi G. gemorogik D. populyoz Javob: 190. Qonning umumiy tahlilida (OAK) qanaqa o'zgarish kuzatiladi? A. eozinofiliya B. EChT ning keskin ortishi V. leykostitoz G. leykostitopeniya V. limfostitopeniya. Javob:\n191. Polinozda qanaqa mediatrlar ajraladi? A. gistamin B. serotonin V. prostogladin G. brodikinin D.", "sanab o'tilganlaming barchasi Javob: 192. Polinozda qanaqa antitana ishlab chiqariladi? A. LgG, va LgM B. LgG va LgE V. LgE va LgM G. sanab o'tilganlaming barchasi D. ishlab chiqarilmaydi. Javob: 193. Polinoz chaqirish uchun changinig organizmga qanaqa dozasi tushishi kerak? A. 0,001 mg B. 0,02 gr V. 1 gr G. dozasiga bog'liq emas D. to'g'ri javob yo'q Javob: 194. Poiinozni niaxsus davolash uchun mutloq to'siqlik qiladi: A. psixik kasallik B. jigar va buyrak kasalliklari V. sil faol davrida G. qandli diabet D) sanab o'tilganlami barchasi Javob: 195. Poiinozni niaxsus davolash uchun mutloq to'sqinlik qiladi: A. tireotoksikoz B. endokrin kasalliklari V. revmatizm aktiv davrida G. dekompensastiyalangan komarokardioskleroz D) sanab o'tilganlami barchasi Javob: 196. O'zbekistonda polinoz rivojlanishida qaysi o'simliklar changi l-o 'rinda turadi: A. bug'doy B. olma V. o'rik G.", "paxta D) to'g'ri javob yo'q Javob:\n197. Polinozda ko'p kuzatiladigan asorat: A. bronxial astma B. neyrotoksikoz V. anoflaktik shok G. to'g'ri javob yo'q D) sanab o'tilganlami barchasi Javob: 198. 12 yoshli Polinoz bo'lgan bolaga feniral dozasi. A. 10 mg 1r/d B. 5 mg 3r/d V. 10-15 3r/d G. 25 mg 4r/d D. hammasi to'g'ri Javob: 199. Polinozda qanaqa antigistamin preparat qo'llanadi? A. glyukoza+askorbin kislotasi B. asparkam V. mezim G. Aallerg-G D. validol Javob: 200. Birinchi avlodga qanaqa antigistamin preparatlar kiradi? A. klemastin (tavegil) B. loratadin (klaritin, klarotadin) V. stetifizin (zirtek) G. xloropiramin (suprastin) D. defsofenadin (telfast) Javob: 201. Birinchi avlod antigistamin preparatlarning kamchiligi: A. gematoenstefalitik to'siqdan o'ta olishi B. sedativ effekti V. o'rganish qobilyatining pasayishi G. sanab o'tilganlaming barchasi D.", "sanab o'tilganlaming birortasi emas. Javob: 202. Nl-gistamin resteptorlari blokatorlardan qaysi biri jigarda metobolizimga uchraydi? A. terfenadin. B. astemizol V. fekeofenadin G. stetirizin D. sanab o'tilganlaming barchasi Javob:\n203. Nl-gistamin resteptorlari blokatorlaridan qaysilarini qo'llash og'ir kardiovasikulyar asorat chaqirganlagi uchun ba'zi mamlakatlarda taqiqlanadi? A. feksofenadin B. lorotadin V. stetirizin G. sanab o'tilganlaming barchasi D. sanab o'tilganlaming barchasi Javob: 204. Antigistamin prcparatlar qo'Hashga ko'rsatma: A. polinoz B. yil davomida allergik renit V. eshak emi G. atopik dermatit Javob: 205. Maxsus immun javobda asosiy o'rin tutadi: A. iimfostitlar B. neyrofillar V. trombostitlar Javob: 206. Maxsus immun javobga xos emas: A. hujayraviy immunitet B. neytrofili immunitet V. gumorai immunitet Javob: 207. Immunoglobumin-G qanaqa xususiyatga ega? A.", "antitela B. qon zardobi oqsili V. qon zardobi oqsilining gamma-frakstiyasi G. sanalganlaming hech qaysisi Javob: 208. Antigen-bu quyidagi xususiyatlarni nomoyon qiladi: A. genetik yodlik B. antigenlik V. immunologik G. xosilik-maxsuslik D. sanab o'tilganlaming barchasi E. sanalganlaming birortasi emas Javob: 209. Allergik reaksiyalarning tez kechar tipida katta ahamiyatga ega: A. Allergendan sensibilizastiya B. LgE-antitelaning borligi\nV. gipersezuvchanlikning sekin kechar tipi borligi G. sanab o'tilganlaming hammasi Javob: 210. Immunitet tushunchasi o'z ichiga oladi: A. organizimni uning struktura va to'qmalari tarkibiga kirmaydigan tirik va boshqa modalardan himoya qilish xususiyati B. patogen mikrofganizmlar ta'sir qilgan vaqtda sub'ektning hayot faoliyatini saqlab turish xususiyati V.", "organizmni o'zida molekulyar yodlik bepisini tugatgan tirik va boshqa narasalardan himoya qilish xususiyati G. organizmni o'zida yodlik belgisini tutgan tirik va boshqa tanachaiardan ximoya qilish xususiyati Javob: 211. Bcmor bolada har yili aprel o'rtalaridan may oxirigacha rinit va kon'yuktiit belgilari kuzatiladi. Bu bemorda ko'proq sensibilizastiva qaysi o'simlik changiga nisbatan bo'Iishi mumkin? A. daraxtlar changiga B. boshoqli o'simliklar changiga V . begona o 'tlar changiga. Javob: 212. Allergiya bu nima? A. organizimning yuqori sezuvchanlik holatidagi javob reaksiyasi B. organizimning past sezuvchanlik holati V. organizimning sezuvchanligi o'zgarmagan holat G. yuqori reaktivlik D. organizimning himoya reaksiyasi Javob: 213. O'simlik changlaridan organizmni ingalyastion sensibilizastiya qilinganda qanaqa hujayraiar maxsus LgEimmunoglobulinlarni sintezlaydi: A.", "shilliq qavatning plazmatik hujayralari B. to'qmalar ichida joylashgan plamatik hujayraiar V. monostitlar G. Suyak ko'migi eozinofillari D. suyak ko'migi leykostitlari Javob: 214. Agar ota-onalardan birida ailergik patologiya bo'lsa, bolalarida buning uchrash ehtimoli necha %? A. 20-40% B. 10-20% V. 5-10% G. 50-60%\nD. 70-80%Javob: 215. 12 yoshli bolada har yili aprel va oktyabr oylarida kon'yuktivit kuzatiiadi. Buning etiologiyasi va rivojlanish rnexanizmi qanaqa? A. alergik saba'bli ko'yuktivit B. har-xil o'simlik changlari allergen hisoblanadi V. allergen-antitana kompleksi ko'z kon'yuktivasini jarohatlaydi G. sanab o'tilgnlaming hammasi D. to'g'ri javob yo'q Javob: 216. 5 yoshli bola, 2 yildan beri kasal. Shikoyatlari, bosh og'rishiga, har ikki ko'zining qichishishga, qum tiqilganiga o'xshash hisga, yorug'likdan qochishga. Bu mavsumiy, asosan bahorda kuzatiiadi. Bolada...... A.", "dori allergiyasi B. polinoz V. ovqat allergiyasi G. nashoratlar allergiyasi D. epidermal allergiya Javob: 217. Polinoziarning qanaqa kilinik shakillari bor? Ko'proq mos javobni tanglang: A. rinokon'yuktivitlar B. allergik traxeobronitlar V. bronxial astma G. gastroenberokolitlar, dermatitlar, nevritlar D. barcha klinik shakillari bo'lishi mumkin. Javob: 218. Polinozning tashxislash mezonlari: A. mavsumiylik, ob-havo o'zgarish bilan xuruj. Burunda qichishish va aksirish kuchsiz ifodalangan, neytrofil leykostitoz. Burundan olingan surtmada mononuklearlar to'planishi B. mavsumiylik, allergen bilan kontakdan keyingi xuruj. Burunda, burun-xaikumida qichishish va aksirish, aksirish xurujlari. Burundan olingan surtmada eozinofillar to'planishi, eozinofil leykostitoz V. mavsumiylik, burunda qichishish yo'q, burun surtmasida ko'p miqdorda neytrofiliar to'planishi G.", "ob-havo o'zgarishi bilan simptomlaming qo'zg'alishi, aksirish kam ifodalvngan. Surtmada ko'p miqdorda limfostitlar, limfostitoz. D. xurujiaming mavsumiyligi ob-havoning past va yuqori\nvaqtlarda. Burun surtmasida monostitiar Javob: 219. Maxsus immunoterapiya (SIT) uchun alergen dovo miqdorini yuborish yo'llari: A. teri ichiga B. endonazal V. ingalyastion G. peroral D. sublingval E. vena ichiga Javob: 220. Mavsumiy allergik rinitni davolash uchun asosiy preparat hisoblanadi: A. tomirlami toraytiruvchi tomchi B. Nl-gistamin resteptorlari blokatorlari V. topik antigistamin preparatlar Javob: Talabalarning klinik llkrlash qobilivatini oshirish uchun vaziyatli masalalar. 1. Bola 10 yoshda. Shikoyati: Burni oqishiga, ko'zni yoshlanishi, qichishi bezovta qiladi. Anamnez: asosan bahor keiishi bilan burun qichishi va aksirish yo'tal bezovta qiladi.", "2-yildan buyon ambulatoriya sharoitida davolangan. Ko'ruvda: bolaning ahvoli o'rtacha og'irlikda, es xushi o'zida, teri qoplamlari toza, bola notinch, bezovta, injiq, ko'zi yoshlanadi qichishi va shish ko'zatiladi. O'pkasida vezikuliyar nafas eshitiladi, yurak tonlari aniq, ritinik, qomi yumshoq, og'riqsiz, jigar va taloq kattalashmagan, najasi kelgan, peshobi ravon,tiniq rangda. Sizning tashxisingiz. Sizning tavsiyangiz... Sizning maslahatingiz. Javob: tashxis-AR. Davo-antigistamin dorilar. Maslahat-changdan saqlanish. 2. Bemor 15 yoshda. Shikoyati: ko'zning yoshlanish, qichishi, qizarishi bezovta qiladi. Anamnez: bemor 2-yildan buyon ko'zining yoshlanishi bilan ko'z shifokorida allergik kon'yuktivit hastaligi bilan davolangan. Asosan kasallik erta bahorda boshlanadi, mart oylarida yuzaga\nkeladi. Burun bo'shlig'i qichiydi, nafas olish qiyinlashadi, quyoshda yurishga qiynaiadi.", "Ko'ruvda:bemor bezovta, ko'zi qizarib va yoshlanib turibdi O'pkada nafas olish ravon, yurak tonlari aniq, qorin bo'shlig'ida og'riq sezilmaydi, najasi me'yorida keladi, peshob kelishi ravon, tiniq rangda. Sizning tashxisingiz. Sizning tavsiyangiz.. Sizning maslahatingiz. Javob: tashxis-AR. Davo-antigistamin dorilar. Maslahat-changdan saqlanish. 3. Bo!a 2 yoshda. Shikoyati: Bemorning yuziga toshmalar toshishiga, qichishish bezovta qiiadi. Ko'ruvda: bolaning es-hushi o'zida, notinch-injiq, yuziga toshmalar toshgan. Anamnezidan: bemorning yuziga vaqti-vaqti bilan toshmalar toshib turgan, ich qotishi va ichining o'z vaqtida kelmaslik holatlari tez-tez kuzatilgan, bir necha marta davolangan, bemorning umumiy ahvoli o'rtacha. terisiga toshmalar vaqti-vaqti bilan toshadi. O'pkada vezikulyar nafas eshitiladi, yurak tonlari aniq, qomi yumshoq, najasi kelmagan, peshob kelishi ravon, tiniq rangda.", "Sizning tashxisingiz. Sizning tavsiyangiz... Sizning maslahatingiz. Javob: tashxis- ovqat allergiyasi. Davo-antigistamin dorilar. Maslahat- parhez. 4. Bemor 3yosh. Shikoyati: teridagi toshmalar eshakemi ko'rinishida, qichish, qizarish, shish, ko'z qovoqlari oldi shishi, qo'l va oyoqlarida shish belgilari saqlangan. Ko'ruvda: bemomi ahvoli nisbatan og'ir, es-hushi o'zida. Anamnezidan: teridagi toshmalar Kvinke shishi ko'rinishida, teri osti bezlari kattalashgan. Bumi bitgan. O'pkada dag'al nafas eshitiladi, yurak tonlari bo'g'iq, qomi yumshoq, peshobi va najasi ravon. Sizning tashxisingiz. Sizning tavsiyangiz. Sizning maslahatingiz Javob:\nTashxis: ovqat allergiyasi, eshakemi ko'rinishida. Davo-antigistamin dorilar, garmonlar, siydik haydovchi vositalar. Maslahat-parhez. 5. Bolaning yoshi 6-oylik.", "Shikoyati: yo'tal, hansirash, lab uchburchagi ko'karishi, nafas siqishi, issitma ko'tarilishiga. Anamnezi: bemoming 2 oydan buyon issitmasi ko'tarilgan 37,539,0, yo'tal, vaqti-vaqti bilan xususiy shifoxonada allergik bronxit tashxisi bilan davolangan. Ko'ruv: bemomi ahvoli nisbatan og'ir. Ko'ruvga reaksiyasi adekvat. O'pkada dag'al nafas, qnruq hushtaksimon xirillashlar eshitildi, yurak tonlari bo'g'iq, og'iz bo'shlig'i qizargan, bodomcha bezlari kattalashgan, qomi yumshoq ,og'riqsiz, jigar va taloq kattalashmagan, peshobi va najasi ravon. Sizning tashxisingiz. Sizning tavsiyangiz... Sizning maslahatingiz. Javob: Tashxis: allergik obusturktiv bronxit. Davo- antigistamin dorilar, garmonlar, bronxodilyatatorlar. Maslahat-parhez. 6. Bola 10 yoshda. Shikoyaati. burin oqishiga va ko'zni yoshlanishi, qichishishiga.", "Ko'ruvda: bemor notinch va bezovtalangan, injiq ko'zi yoshlanib turibdi, qichishish va shish kuzatilmoqda. Anamnezidan: bemoming ahvoli o'rtacha og'irlikda, es xushi o'zida, terisi toza, asosan bahor kelishi bilan bumi qichishadi va aksirish, yo'tal bezovta qiladi. 2-yildan buyon ambulatoriya shoraitida davolangan, o'pkasida vezikuliyar nafas eshitiladi, yurak tonlari aniq, ritmik qomi yumshoq og'riqsiz, jigari va talog'i kattalashmagan, qomi yumsoq, peshobi va najasi ravon. Sizning tashxisingiz. Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 7. Bemor 16 yoshda. Shikoyati. Ko'zning yoshlanish qichishi qizarishi bezovta qiladi. Ko'ruv: bemor bezovta quoyshdayurishga qiynaladi. Anamnezi: bemor 2-yildan buyon ko'zining yoshlanish bilan ko'z shifokorida davolangan, ailergik konyuktivit hastaligi bilan.", "Asosan kasaliik erta bahorda boshlanadi, mart oylarida, burin bo'shlig'i qichiydi, nafas olish qiyinlashadi. Ko'rikda: burun orqali nafas olish qiyiniashgan, o'pkada nafas olish ravon, yurak tonlari aniq, qorni yumshoq, og'riqsiz, najasi me'yorida keladi, peshob kelishi ravon, tiniq rangda. Sizning tashxisingiz, Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 8. Bemor 2yosh. Shikoyati. Bemoming yuziga toshmalar toshgan, qichishish bezovta qiladi. Ko'iuvda: notic'h injiq asason qichish bezovta qiladi. Anamnezi. bemoming yuziga vaqti-vaqti bilan toshmalar toshib turgan, qabziyat, ich kemasligi holati doimiy holatda saqlanib kelgan, bir necha marta davolangan. Bemoming umumiy ahvoli o'rtacha og'irlikda, es xushini biladi terisida toshma vaqti-vaqti bilan toshadi. O'pkada vezikuliyar nafas olish eshitiladi. yurak tonlari aniq Qorni yumshoq najasi kelmagan. Sizning tashxisingiz.", "Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 9. Bola 3yoshda. Shikoyati.Teridagi mayda,qizil toshmalarga, qichishish, qizarish, shish, ko'zidagi shishga, qo'l va oyoqlaridagi shishlarga. Anamnezidan: bola 3kun oldin haddan tahqari shirinlik, hamda sitrus mevalar i'stemol qilgan. Ko'ruvda: bolaning ahvoli nisbatan og'ir. Teridagi toshmalar krapivnista ko'rinishida, qizarish, ko'zi shishgan, qo'l va oyoqlarida shish belgilari saqlangan. Burun orqali nafas olish qiyiniashgan. O'pkada dag'al nafas eshitiladi, yurak tonlari bo'g'iq. Qorni yumshoq, najas kelishi ravon, peshobi ajratishi ravon. Sizning tashxisingiz. Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz Javob: 10. Remor 6 oylik\nShikoyati: yo'tal, hansirash, nafas siqishi, isitmaga.", "Anamnez: bemorhi 2 oydan buyon issig'i chiqan, yo'tal vaqti-vaqti bilan bezovta qilgan, xususiy shifoxonada allergik bronxit hastligi bilan davolangan. Ko'ruv: bemomi ahvoli nisbatan og'ir, og'iz lab uchburchagi ko'kimtir rangda, auskultativ o'pkada dag'al nafas oiish asosida nam xrillashiar, xushtaksimon tovush eshitiladi. Yurak tonlar bog'iq. Og'iz bo'shlig'i qizargan, bodomcha bezlar kattalashgan. Qomi yumshoq, og'riqsiz jigar va taloq kattalashmagan, peshobi va najasi ravon. Sizning tashxisingiz. Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 11. Bemor 4-oylik. Shikoyati. Yo'tal bezovta qiladi, tanioq qizarishi, bum oqshi, isitmaga. Anamnezi. Bemor oxirgi bir oy ichida tez tez shamolash o'tkazgan, kechasi yo'tal kuchaygan. Ko'ruv. Bemomi ahvoli o'rtacha ogirlikda, asosan yo'tal bezovta qiladi.", "O 'pkada dag'al nafas oiish eshitiladi, xrillashiar yo'q, yurak toniari aniq, ritmik. Og'iz bushlig'i qizargan, bodomcha bezlari kattalashgan. Qomi yumshoq, jigari kattalashmagan taloq chegarasi saqlangan, peshobi va najasi ravon . Sizning tashxisingiz. Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 12. Bemor 3yosh. Shikoyati: Terida toshmalar toshgan, toshmalar atrofi qo'ng'ir rangda, qichishishi, qizarish kuzatilgan, toshmalar qichishi mahali harorati ko'tarilgan, toshmalami ko'rinishi har xil shakilga ega. Ananezi: bola 1 hafita oldin snamol lagan, ''Baktoks” preparati qabul qilgan. Ko'ruv: bemomi ahvoli og'ir es xushni biladi, injiq bezovta. Teridagi toshmalar polimorf harakterga ega, teri osti yog' qavati o'rtacha rivojlangan. Limfa tugunlar kattalashmagan.", "O 'pkada dag'al nafas oiish, nam xrillashiar eshitiladi.Yurak toniari aniq qomi og'iriqsiz, jigari 2-3sm kattalashgan, taloq kattalashmagan. Qomi yumshoq, og'iriqsiz jigari va taloq kattalashmagan, peshobi va najasi ravon . Sizning tashxisingiz. Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 13. BoIa 6oylik. Shikoyati: teridagi tosnmalar chov va dumba sohasida. Anamnezi: bolaga so'ngi paytlarda onasi taglik taqqanda oziqlantiruvchi kremlardan foydalangan. Ko'ruv: bolaning ahvoli o'rtacha og'irlikda es xushini biladi, bezovta, injiq, boshnni orqaga tashlab yig'laydi, toshmalar chov sohasida, qizarish, qichishi puffakcha ko'rinishida. Yurak toniari aniq. O 'pkada dag'ol nafas olish eshitiladi. Qorni yumshoq, og'iriqsiz, jigari va talogi 'kattaiashmagan, peshobi va najasi ravon. Sizning tashxisingiz. Sizning davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob: 14. Bola 12yoshda.", "Shikoyati: xuruj simon yo'tal, hansirash, nafas siqishi, bum oqishiga. Yo'tal doimiy holatda bezovta qiladi. Anamnezi: bemordagi holat har yili bahor oylarida yo'tal bilan boshlanadi. Ko'ruv: beinomi ahvoli nisbatan og'ir. Terisi toza, limfa tugunlari katallashmagan, burni bitgan. O'pkada dahal nafas olish, nam xrillashlar eshitiladi.Yurak toniari aniq. Og'iz boshlig'i toza, bodomcha bezlar kattaiashmagan. Qorni yumshoq, og'riqsiz, peshobi va najasi ravon. Sizning tashxisingiz. Davolash uslubingiz. Sizning maslahatingiz. Javob:\nRASMLAR Kontakt dermatit Allergik rinokonyuktivit STIVENS - DJONSON SINDROMI\nLA YELL SINDROMI\nFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI 1. «Allergicheskie zabolevanie» LetskeV.I. Moskva. Medistina 1991 yil, 122-145betlar. 2. AdoA.D. «EKOLOGIYA VA ALLERGOLOGIYA» klin. Med 1990yil №9, 3-6 betlar. 3. AdoV.A.Astafeva.,I.G. Goryachkina., L.A. «Sennaya lixoradka» pollinozi.", "Sov. Med. 1961 №6, 666 bet. 4. «Allergicheskie zabolevanie» Toshkent, Andranova, Artamosova VII bob.l 10-120 betlar. 1998y M. Medistina. 5. «ALLERG1YA nasekomix»-posobie Tzdaniya ALK 1994yil, 24bet. 6. «Anesteziologiya I reanimastiya»Mixelson A.O. 1995 yil, 94115 betlar. 7. Artomasova A.V. «Insekt ALLERGIYA». Vkn. «Allergicheskie zabolevanie». M. Medistina 1991 yil, 122-140betlar. 8. Astafeva N.G. AdoV.A. «Rasteniya ALLERGIYA».Saratov. 1986. 33-35betlar. 9. Balabolkin I. L, MazoV.K.,NikitinaI.P.,SepsinkovaN.R. , «Vsasivanie senkovix antigenovv jeludochnogo - kishechnom trakte pri piigevoy allergii u detey» Pediatriya 1988, №5, 52-56 betlar. 10. Buxalova E.K.,Agafanov I.A.,Mingalieva V.A. Osobennosti techeniya polhnozov intensivno u promishlennoy zone ekologicheski menee blogopriyatnoy obstanovkoy. Ter.arxiv 1994. №1, 70-72betlar. 11.", "Voronstov I.M.,Matologina O.A.,Bolezni, svyazannue s piiyevoy sensibilizastiey u detey. Leningrad. Medistina 1986, 6-23, 4772 betlar. 12. Gansteva X.X. - Kompleksnaya diagnostenka о stoyaniya zdorovyai, terapiya bolnbix pollinozam v stadii remissii. Avtoref. Dis. med. Nauk UFO. 1997yil, 38bet. 13. Goryachkina L.A., Barishnikova G.A., Tixomirova SV., idr. Lekarstvennaya ALLERGIYA I perekrestnbie allergennue svoytsva preparatov - M: fzdatelstvo medistinskogo stentra upravleniya delami. Prezidenta RF, 1998-74 bet. 14. «Detskie bo!ezni»Shabalov 2008 yil.Anafilakticheskiy shok u detey 265-280betlar. 15. «Detskie xirurgicheskie bolezni»Bairov 1992.Anafilakticheskiy shok. str 240-270 betlar. 16. Elbarsova G.I.-Regionalnbie osobennosti pollinozov u detey. Avtorefdis. kmn. Ashgabat 1 9 8 6 .22bet. 17. Ziselson A.D. Pollinozi u detey Leningrad Medistina 1989. 160bet. 18. Kazanskiymed. inform 1986.", "№lsb-13, 11., PistkiyV.I. Allergicheskie zabolevaniya. 1999. 19. LantnerR., ReysmomR.E. «Klinicheskiei immunologicheskie osobennosti 1 profilakticheskiy kurs bolnix s razlichnimi anafilaksiyami nasekomix». Jurnalklin. ALLERGOLOGIYA. Immunologiya 1989,tom 84. 900-906bet. 20. Laurens D.R., Benitt N.P. Klinicheskaya farmakologiya 1 nersangV, 2-M, Medistina 1991, 135-136 betlar. 21. LussL.B. «Allergicheskie I psevdoallergicheskie reaksii na medikamenti» Ros. Med. Jumal - 1996, №1, 59-63betlar. 22. Met.rekomendastii po pishevoy allergiy dlya vrach. VSPTashkent 1997, l-13betlar. 23. Myuller V.R.-jur. ALLERGIYA nasekomix: klinicheskaya kartina, diagnoz i lechenie. Shtutgart - Nyu-York: GustavFisherVerlag 1990. 24. PistkiyV.I. - Allergicheskie zabolevaniya //1999- 470 bet.. 25. Rukovodstvo po medistine «Diagnostika i terapiya» 132 t (per.sang) M: Mir -1997 T 1 chast 2.", "«Immunologiya» ALLERGIY A227-23Obetlar. T-2 chast 22. Klinicheskaya farmakologiya - 733768betlar. 26. SokolovaT.S. LussL.V. RoshalM.K. Pishevaya ALLERGIYA u detey -Medistina 1986. 159 bet. 27. Standartizovannie epidemiologicheskie issledovaniya allergicheskix zabolevaniy u detey Adaptastiya programmi «Mejdunarodnoe issledovanie astmii allergiy u detey (18AAS) vrossi, pasobie dlya vrachey (MZRF) - M, 1998-ZOs. 28. Stasiy E.D.,BalabskinI.I. BotvinevaV.V. “Immunomoduliruyu shaya terapiya pri pishevoy allergii u detey Immunologiya.” №, 1990, № 10045-48. 29. StudenkinM.Ya. Bolalarda allergik kasalliklar Medistina 1986g str 68-84betlar. 30. Subbotinya O.A.Spit prevezenbix spestiflcheskoy\nimmunoterapii u detey s allergieyk belkam korov ego moloka Sb: «Aktualnbie ргоЫеты prakticheskoy allergolo i klinicheskoy imunologii M. 1995. 31. Yu.Potemkina.,A.M. KlipovaT.B.,Skalnik I.D.,Pollinozbi и detey.", "32. M.M Xaqberdiev., E.I Salimov. Pollinozlar.Uslubiy tavsiya. 33. M.M Xaqberdiev va boshq. Bolalarda allergik reaksiyalaming va kasalliklaming patofiziologiyasi. 34. M.M Xaqberdiev,N.N Nig'matov.Ona-yo'ldosh homila sistemasining patofiziologi-yasi. O'quv-metodik tavsiyanoma,1995yil. 35. M.M. Xaqberdiev va boshqalar. Bolalardagi ailergik kasalliklar. QO'LLANILGAN QISQARTMALAR RO'YXATI. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.", "AXI- allergik xos immunoterapiya AVR- allergik vazomator rinit AD- atopik dermatit AR- allergik reaksiyalar A Sh- al 1ergi к shok AU- allergik Units-allergik birlik BA- bronxial astma BU- biologikal Units-biologik birlik DJM- davolovchi jismoniy mashqlar IK- ingalyatsion kortikosteroid RAST- radioallergosorbent test EAA- ekzogen allergik alveolit\nMUNDARIJA So'zb o sh i...............................................................................................3 Muqaddima ........................................................................................... 4 Allergologiya fani va lining rivojlanish Tarixiga doir qisqacha ma'lumotlar............................................................................................6 I. Umumiy ailergologiya bo'Iimi.......................................................", "13 Umumiy ailergologiya haqida tushuncha.............................................13 Terminologiya....................................................................................... 15 Allergiya mezonlari .............................................................................24 Allergik kasalliklar etiologiyasi patogenezi......................................... 30 Anafilaktikaliergik reaksiyalar.............................................................. 31 Ona-yo'ldosh - hoinila tizimining patofiziologiyasi............... ............34 Allergik kasalliklami tashxislash usullari............................................ 40 Aliergokabinet........................................................................................ 53 Davolashusullari.................................................................................... 58 II.", "Xususiyallergalogiva bo'Umi......................................................... 64 Bronxial astma etioligiyasi, patogenezi,klinik kechishi,davolash, profilaktika............................................................................................. 64 Nafas yetishmovcxiligi xurujini chaqiruvchi omillar........................... 66 Bronxial astmada davolovchi jismoniy mashqlar................................ 104 Bolalarda pollinozlar....................................................................... Ovqat allergiyasi.....................................................................................139 Dori allergiyasi..... ................................... Anafilaktik shok......................................................................................156 Insekt allergiya......................................................................", "Zardob kasalligi..................................................................................... 166 Atopik dermatit. tasnifi, etiologiyasi..................................................... 172 Bolalarda allergik kasalliklaming turlari va davosi............................. 189 Bolalarda terming allergik kasalliklari..................................................190 III. Allergen -x o s im m unoterapiya..................................................200 Testlar.....................................................................................................227 Rasmlar...................................................................................................269 Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati.......................................................273 Qisqartmafar ro'yxati...............", "Toshkent Pediatriya Tibbiyot instituti 1-Gospital pediatriya noan'anaviy davolash asoslari kafedrasi t.f.n. asistenti To'xtaeva O.T.ga darslikni taijima qilishda va matnini terishda bergan yordamlari uchun o'z minnatdorligimizni bildiramiz. УУК: 37.013(072) КБК 5г (5У) Т46 NURBOY CHUNAEVICH ABDULLAEV NASIBA ABDULLAEVNA KARATAEVA KLINIK ALLERGOLOGIY A Tibbiyot oliy o'quv yurtlari pediatriya fakulteti VI kurs talabalari uchun o'quv darsligi Шартли босма табоги: 17,3. Адади 300. Буюртма № 17. Бах,оси келишилган нархда. «УзР Фанлар Академияси Асосий кутубхонаси» босмахонасида чоп этилган. Босмахона манзили: 100170, Тошкент ш., Зиёлилар кучаси, 13-уй."]